ONX​.​Showcase​.​Athens​.​2026

Με θεματικό τίτλο το “Human in the Loop”, η έκθεση ONX.Showcase.Athens.2026 παρουσιάζει δέκα έργα από το οικοσύστημα των Onassis ONX και AiR, έξι νέες αναθέσεις (έργα σε εξέλιξη) του προγράμματος ONX Seeds, και τέσσερα σχετικά έργα της Onassis Collection αναζητώντας το χειροποίητο και το αναλογικό σε μια βαθιά τεχνολογική εποχή.

Από τις 21 έως τις 24 Μαΐου, το Onassis Ready μεταμορφώνεται σε έναν χώρο ζωντανού διαλόγου ανάμεσα στην καλλιτεχνική πρακτική και την τεχνολογική έρευνα. Μέσα από εγκαταστάσεις, κινούμενη εικόνα, περφόρμανς και διαδραστικά περιβάλλοντα, η έκθεση παρουσιάζει έργα που εξετάζουν τι σημαίνει να παραμένουμε άνθρωποι μέσα σε συστήματα τα οποία διαμορφώνονται ολοένα και περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογικές υποδομές. Το πρόγραμμα της έκθεσης περιλαμβάνει επίσης μια σειρά από ομιλίες και επαγγελματικές συναντήσεις, που φέρνουν κοντά δημιουργούς, τεχνολόγους και επαγγελματίες του πολιτισμού.

Το ONX Showcase σηματοδοτεί την πρώτη παρουσίαση του Onassis ONX στην Ελλάδα με ένα τετραήμερο πρόγραμμα επιλεγμένων έργων και εκδηλώσεων, που προέρχονται από τις πρωτοβουλίες επιτάχυνσης και καλλιτεχνικής ανάπτυξης του οργανισμού στην Αθήνα και τη Νέα Υόρκη. Από την ίδρυσή του το 2020, το ONX, η παγκόσμια πλατφόρμα του Ιδρύματος Ωνάση για τους ψηφιακούς πολιτισμούς, έχει στηρίξει καλλιτέχνες το έργο των οποίων έχει φιλοξενηθεί σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, όπως τα SXSW, Sundance, Ars Electronica, Φεστιβάλ Καννών, Performa, IDFA και το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, καθώς και στις τακτικές παρουσιάσεις που διοργανώνει το ΟΝΧ.

Gabriel Barcia-Colombo, Adam Cole, Marc Da Costa, Dionysios, Andrew Thomas Huang, Gregor Kuschmirz, Γιάννης Κρανιδιώτης, Marion Lasserre, Ζήσης Μπλιάτκας, Matthew Niederhauser, Γιώργος Παπαφίγκος, Sarah Rothberg, Ali Santana, sister sylvester, Ivona Tau, Ontroerend Goed, και Playfool (Daniel Coppen & Saki Maruyama).

Στο πλαίσιο της έκθεσης, μια σειρά από ομιλίες και επαγγελματικές συναντήσεις θα προσφέρουν ευκαιρίες για ανοιχτό διάλογο ανάμεσα σε καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες, επιμελητές/επιμελήτριες, τεχνολόγους, παραγωγούς και επαγγελματίες του πολιτισμού, ενισχύοντας παράλληλα την ανταλλαγή ανάμεσα στα πεδία της τέχνης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας.

Μα πού πήγαν οι άνθρωποι;

Σε έναν κόσμο που έχει κατακλυστεί από την τεχνητή νοημοσύνη –τις παραλλαγές της, τα παράγωγά της, τη σιωπηλή αποικιοποίηση σχεδόν κάθε δημιουργικής και κοινωνικής δραστηριότητας–, είναι επιτακτικό να εντοπίσουμε ό,τι παραμένει αδιαπραγμάτευτα ανθρώπινο. Όχι από νοσταλγία, αλλά από ανάγκη.

Η έκθεση “Human in the Loop” δανείζεται τον τίτλο της από τη μηχανική της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για έναν όρο που περιγράφει ένα πρωτόκολλο σχεδιασμένο ώστε να διασφαλίζει ότι ένας άνθρωπος θα είναι παρών μέσα σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα, για να παρεμβαίνει, να διορθώνει, να κατευθύνει. Εδώ, όμως, ο όρος μετατρέπεται σε ερώτημα. Μπορεί να βρισκόμαστε ακόμη “in the loop”, μέσα στον βρόχο, αλλά τον ελέγχουμε πράγματι;

Ο βρόχος δεν είναι μόνο δικλείδα ασφαλείας. Μπορεί επίσης να γίνει παγίδα: ένα κλειστό κύκλωμα στο οποίο το ανθρώπινο υποκείμενο τοποθετείται μέσα σε ένα σύστημα δικής του επινόησης, το οποίο όμως μπορεί ήδη να λειτουργεί πέρα από την εμβέλεια της ανθρώπινης κατανόησης.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται ολοένα και πιο διάχυτη, ενσωματωμένη σε υποδομές, πλατφόρμες και καθημερινές αλληλεπιδράσεις, το ερώτημα του τι καθιστά μια δημιουργική πράξη ανθρώπινη δεν είναι πλέον πρωτίστως φιλοσοφικό. Γίνεται υπαρξιακό.

Η σταδιακή απομάκρυνση των ανθρώπων από δραστηριότητες που κάποτε θεωρούνταν κατεξοχήν ανθρώπινες, η εμφάνιση μηχανών που επικοινωνούν και λειτουργούν αυτόνομα, οι ανησυχίες της αγοράς για την τεχνολογική απαξίωση και η αθόρυβη επιστροφή σε αναλογικές πρακτικές αναδεικνύουν ένα παράδοξο: η αναζήτηση του ανθρώπινου στοιχείου γίνεται πιο επιτακτική και την ίδια στιγμή πιο φευγαλέα.

Τα έργα που παρουσιάζονται φέρνουν κοντά καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες από όλο τον κόσμο, οι πρακτικές των οποίων εκτείνονται από τη γλυπτική, τη βιο-τέχνη (bio-art), το ολογραφικό φιλμ και τις εγκαταστάσεις που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη έως τον εμβυθιστικό ήχο και τη συμμετοχική περφόρμανς. Πρόκειται για πρότζεκτ που προέρχονται από ολόκληρο το οικοσύστημα του Onassis ONX: τα μέλη του, τους/τις Fellows, τα προγράμματα καλλιτεχνικής φιλοξενίας και επώασης στην Αθήνα και τη Νέα Υόρκη, καθώς και από προσκεκλημένους/ες καλλιτέχνες/ιδες που διερευνούν συναφή ζητήματα.

Κάθε έργο σκηνοθετεί μια συνάντηση ανάμεσα σε ένα σώμα και ένα σύστημα. Μέσα από εμβυθιστικά περιβάλλοντα, επιτελεστικές χειρονομίες, μηχανικές δομές και υβριδικές ψηφιακές μορφές, τα έργα τέχνης καθιστούν ορατό τον βρόχο ανατροφοδότησης ανάμεσα στην ανθρώπινη παρουσία και τις αλγοριθμικές διαδικασίες, αποκαλύπτοντας πώς η ταυτότητα, η μνήμη, η αντίληψη και η δυνατότητα δράσης διαμορφώνονται, τίθενται υπό διαπραγμάτευση και ενίοτε αποσταθεροποιούνται μέσα στα τεχνολογικά συστήματα.

Αντί να θέτει την τεχνολογία ως κάτι εξωτερικό προς τον άνθρωπο, η έκθεση προσεγγίζει το ανθρώπινο ως ήδη ενσωματωμένο σε αυτά τα δίκτυα: ενσώματο, αποκρινόμενο και διαπραγματευόμενο διαρκώς τη θέση του μέσα στα συστήματα που έχει βοηθήσει να δημιουργηθούν.