Έπος (προσωρινός τίτλος)

Μια παράσταση επικών διαστάσεων, όπου η ποίηση μπλέκεται με τη μάχη, η βία με τη δόξα, οι θνητοί των πεδιάδων και των βουνών με τους Ολύμπιους θεούς. «Πραγματικά, όσα λίγα γνωρίζω για την ηθική τα έμαθα στα γήπεδα του ποδοσφαίρου και στις θεατρικές σκηνές, που θα παραμείνουν για πάντα τα αληθινά μου πανεπιστήμια» έλεγε χαρακτηριστικά ο Γάλλος διανοούμενος Αλμπέρ Καμύ, παθιασμένος ποδοσφαιρόφιλος και τερματοφύλακας στα νεανικά του χρόνια. Και μπορεί στο Έπος του Καραθάνου κανένας να μην πάει στην παραλία της Τροίας για να πολεμήσει, όμως η ιαχή του πολέμου θα συναντηθεί με τα τραγούδια και τη γιούχα των οπαδών σε μια ραψωδία αποκεντρωμένη και τραχιά. Η Μαρία Καβογιάννη, η Αμαλία Μουτούση, ως προπονήτριες και παίκτριες και χωριάτισσες, μ’ ένα σύνολο σπουδαίων ποδοσφαιριστών, όπως είναι ο Γιάννης Κότσιφας και ο Γιώργος Ζυγούρης, μαζί με τον Καραθάνο και τη μουσική του Άγγελου Τριανταφύλλου, κλαδεύουν, κάνουν τάκλιν, θυσιάζουν κατσίκια πριν το πέναλτι, γιουχάρουν, ιδρώνουν τη φανέλα και ξεθεώνονται.

Στα ξεχασμένα γήπεδα των χωριών και τα παθιασμένα τους πρωταθλήματα ανακατεύονται οι πίκρες, τα μίση και τα χαλινωμένα πάθη που μέσα στην εβδομάδα εκτονώνονται σε μικρές μονάχα δόσεις στο κρεοπωλείο, στο καφενείο, στο μανάβικο και στις κρεβατοκάμαρες. Έπη μπορεί να μη γράφονται για το πενθήμερο, αλλά οι εντάσεις του Σαββατοκύριακου είναι θηριώδεις, άρα συγκρίσιμες.

Ο Γιάννης Αστερής αναφέρει στο σημείωμά του: «Ποιο θαύμα μπορεί ν᾽ ανοίξει παράθυρα στο έπος κι από κει μέσα να ξεπηδήσουν λόγια και πρόσωπα τόσο δικά μας, λες και υπάρχουμε μόνο και μόνο επειδή μας ονειρεύτηκε ένας ιδρωμένος έφηβος ορεσίβιος που τρέχει πάνω κάτω όλος ορμόνες, λύσσα και τρόμο, μεταξύ ουράνιας δόξας και αβύσσου; Και ποιοι θεατές απαρτίζουν το ανώνυμο πλήθος που παγώνει σαν κολόνα και τρέμει σαν επιληπτικό; Η ιδέα του πολέμου έχει κάτι ερωτικό και φίλιο, μας μαγνητίζει με την αρειμάνια έλξη της, μας ξελογιάζει και ύπουλα μας σέρνει μέχρι το γλυκαντάμωμα της μάχης (πολέμου ὀαριστύς) – γιατί φτιαχτήκαμε από υλικά χωμάτινα και ουράνια, με μυστική συνταγή και άγνωστες αναλογίες».

Κάθε Κυριακή μού φυσάτε φέσι ένα χιλιάρικο

ξηλώνομαι για τον κάθε παπάρα με σφυρίχτρα

μπας και σφυρίξει κάνα φάουλ κι έχετε στημένα,

για να σας έχω άρχοντες, βόδια!

Και πάτε και τρώτε τρία γκολ τρία γκολ

Ξέρετε ρε τι ᾽ναι τρία γκολ, κωθώνια;

Τρία κουδούνια στον λαιμό μου είναι τρία γκολ!

Σας φαίνομαι για πρόβατο;

Αύριο –ακούστε με καλά– αύριο

κανένας τους δεν θα ξεφύγει

ούτε μάνα ούτε πατέρας

ούτε παιδί μέσα στην κοιλιά της μάνας του

θα τους λιώσετε θα τους αφανίσετε

και δεν θ᾽ αφήσουνε σημάδι πίσω τους —

Στην Ιλιάδα, έννοιες όπως ο πόλεμος και η όραση ονομάζονται πολλαπλώς. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να κοιτάζεις: μπρος ή πίσω, λοξά, βαθιά ή μαντικά, με φλογερά μάτια ή παρατηρώντας ψύχραιμα. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να πολεμάς: κραυγάζοντας, συμπλεκόμενος, καταδιώκοντας, πλήττοντας, θορυβώντας, ταράζοντας τα νερά της θάλασσας. Η πραγματικότητα δεν είναι ενιαία, ασταμάτητα διαλύεται κι αναζητάς ψηφίδες για να φτιάξεις εικόνες με νόημα, μέχρι να γλιστρήσουν κι αυτές από τα χέρια σου ξανά. Η Αθηνά τη μια στιγμή τρώγεται με τους άλλους στο συμβούλιο των Θεών, την άλλη κατεβαίνει να συντρέξει τον Διομήδη. Φτερουγίσματα θεϊκά πάνω απ’ τα κεφάλια των πολεμιστών: θεϊκό κι ανθρώπινο, ορατό και Άγνωστο, χωνεύουν το ένα το άλλο σε μια υπερφυσική αλληλοφαγία ασύλληπτης έντασης.

Ποιο θαύμα, τώρα, κάνει ένα μικρό χωριό της Ευρυτανίας, της Θράκης ή της Λακωνίας και το χωμάτινο γήπεδο με το σκόρπιο γαρμπίλι να ομοιάζουν με επική σκηνή; Τον Λουκάκο, τον Μπλέτα και τον Κουτσοθοδωρή ν᾽ αξίζουνε οκάδες χαλκό, χρυσό και σίδηρο σφυρήλατο; Ποιο θαύμα μπορεί ν᾽ ανοίξει παράθυρα στο έπος κι από κει μέσα να ξεπηδήσουν λόγια και πρόσωπα τόσο δικά μας, λες και υπάρχουμε μόνο και μόνο επειδή μας ονειρεύτηκε ένας ιδρωμένος έφηβος ορεσίβιος που τρέχει πάνω κάτω όλος ορμόνες, λύσσα και τρόμο, μεταξύ ουράνιας δόξας και αβύσσου; Και οι θεατές που απαρτίζουν αυτό το πλήθος, που παγώνει σαν κολόνα και τρέμει σαν επιληπτικό, προφέρει μία φράση με χιλιάδες στόματα, τσιρίζει σαν ποντικός που πιάστηκε σε φάκα ρωμαϊκή και που χωρίς αυτό μάχη και αγώνας δεν νοούνται – ποιοι είναι αυτοί οι θεατές; Το ανώνυμο πλήθος, η σκιά των γεγονότων, που χάρη σ᾽ αυτό και μόνο οι προβολείς φωτίζουν τους ονομαστούς: «Δεν θα μιλήσω γι’ αυτό το πλήθος, δεν θα το κατονομάσω» λέει ο Όμηρος.

Και κάτι ακόμα: εγώ που λυσσαλέα ορμάω ίσια μπροστά, δεν μπορώ παρά να βλέπω στον αντίπαλο –σ᾽ αυτόν που θέλω ν᾽ αφανίσω– κάτι από τον εαυτό μου. Αλλιώς, από πού έρχεται η λαχτάρα μου να κάνω πέρα κάθε λογική, να παραδοθώ σ᾽ αυτή τη θανάσιμη μαρμαρυγή και σαν τρελός να σφάξω ή να πάω σφαχτός; Η ιδέα του πολέμου έχει κάτι ερωτικό και φίλιο, με μαγνητίζει με την αρειμάνια έλξη της, με ξελογιάζει και ύπουλα με σέρνει μέχρι το γλυκαντάμωμα της μάχης (πολέμου ὀαριστύς) – γιατί είμαι φτιαγμένος από υλικά χωμάτινα και ουράνια, με μυστική συνταγή και άγνωστες αναλογίες.

– Γιάννης Αστερής