ΦΑΟΥΣΤ | Romeo Castellucci

Περισσότερα από διακόσια χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση του μνημειώδους έργου του Γκαίτε (1808), ο Ρομέο Καστελούτσι καταπιάνεται με έναν από τους πιο ανθεκτικούς μύθους της Δύσης για να τον απελευθερώσει από τις λέξεις του.

Ο Φάουστ δεν είναι απλώς ο άνθρωπος που πούλησε την ψυχή του στον Διάβολο για γνώση, δύναμη και μια δεύτερη νιότη· είναι το σύμβολο της ατέρμονης επιθυμίας του ανθρώπου να υπερβεί τα όριά του. Για τον Καστελούτσι, ο Φάουστ είναι κάτι ακόμη πιο περίεργο. Είναι ένα αίνιγμα. «Ένα άγνωστο πράγμα, μια κωμωδία ή ένας κλόουν», όπως γράφει ο ίδιος.

Ο σπουδαίος Ιταλός εικονοκλάστης του θεάτρου επιστρέφει στη Στέγη με τη νέα αυτή διεθνή συμπαραγωγή, έχοντας ως πρωταγωνιστές το φως, το σκοτάδι και τον ήχο. Γύρω τους κινούνται ένας τριμελής θίασος και ένας «χορός» δέκα τοπικών ερμηνευτών από την κάθε πόλη όπου παρουσιάζεται η παράσταση. Με τα υλικά που διατρέχουν ολόκληρο το έργο του –το σώμα, την εικόνα, τη σκιά, την αποκάλυψη ενός δεύτερου κόσμου μέσα σε αυτόν εδώ– ο Καστελούτσι δημιουργεί έναν «Φάουστ» φτιαγμένο όχι από όσα λέγονται, αλλά από όσα μένουν ανείπωτα.

Ο Φάουστ είναι ένα όνομα που κουβαλά ολόκληρη την ιστορία του και τώρα θα ήθελα να τον βγάλω εκτός του λογοτεχνικού του πλαισίου. Αυτός ο Φάουστ –ένα άγνωστο πράγμα, μια κωμωδία ή ένας κλόουν– ανατρέπει τα δεδομένα και θα μπορούσε μάλιστα να διδάξει ακόμα και τον Μεφιστοφελή ότι, για έναν καλλιτέχνη, η καταδίκη και η λύτρωση είναι το ίδιο και το αυτό. Τα μέσα που σκοπεύω να χρησιμοποιήσω για τη σκηνοθεσία είναι τα ίδια όπως πάντα: η σκιά, το δέρμα κι ένας δεύτερος κόσμος μέσα σε αυτόν εδώ.

— Ρομέο Καστελούτσι

1oς γρίφος

Δεν ζω στο όνομα, αλλά στο σημάδι

Εγώ επιλέγω τη στιγμή, όμως εκείνη δεν με θέλει

Αυτό που αναζητώ με καταβροχθίζει

Αυτό που με καταβροχθίζει δεν με τρέφει

Όταν υπέγραψα, το χέρι ήταν δικό μου

Όταν μίλησα, η φωνή ανήκε σε κάποιον άλλον

Έκτοτε περπατώ παρέα με εκείνο που ζήτησα

Και όσο προχωράω, τόσο περισσότερο το έδαφος γίνεται μια κλωστή

Το ρούχο μου δεν με ζεσταίνει, ούτε με βαραίνει, ούτε πέφτει

Ποιος είμαι;

2oς γρίφος

Δεν δημιουργώ· διαβρώνω

Δεν αρνούμαι την αλήθεια· την καθιστώ άχρηστη

Δεν χτυπάω την πόρτα· είμαι ήδη μέσα

Δεν λέω ψέματα· στρεβλώνω τις λέξεις

Φέρνω φως χωρίς θερμότητα

Προτείνω δρόμους που κατηφορίζουν ενώ ανηφορίζουν

Δεν ζητώ την ψυχή· την κάνω να μοιάζει με απομεινάρι

Χαμογελάω όταν συναινείς

Εξαφανίζομαι όταν με επικαλείσαι

Ποιος είμαι;

3ος γρίφος

Σπάω σε χίλια κομμάτια, κι όμως είμαι ένας

Όποιον προσπαθεί να με δαμάσει, τον βρίσκω

Όποιος προσπαθεί να με αγνοήσει, πέφτει στην αγκαλιά μου

Είμαι ο άνεμος που λυγίζει τα δέντρα δίχως λόγο

Όποιος με αναζητά στο σφάλμα, με βρίσκει στον κανόνα

Είμαι η μυστική καρδιά αυτού που αποκαλείς νόμο

Δεν έχω μορφή, κι όμως τις κατέχω όλες

Οι βασιλιάδες με φοβούνται, οι άνεμοι με επικαλούνται

Ποιος είμαι;

— Ρομέο Καστελούτσι