Βασίλης Παπαγεωργίου | SCARPS - Sun, Light, and Shadows: Explorations of Energy, Leisure, and Control

Το “SCARPS - Sun, Light, and Shadows: Explorations of Energy, Leisure, and Control” αντλεί έμπνευση από μακροχρόνια έρευνα σχετικά με την εξάντληση των πλανητικών πόρων και την κυκλική ανάγκη για ανάπαυση και αναγέννηση. Εξετάζοντας τη σχέση της ανθρωπότητας με το ηλιακό φως –από τις θεραπευτικές του ιδιότητες έως τη χειραγώγηση και τον έλεγχό του—το πρότζεκτ μελετά τις ιστορικές, πολιτισμικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις της έκθεσης στον ήλιο μέσα από τα πρίσματα της τέχνης, της αρχιτεκτονικής και της καθημερινής ζωής. Ακολουθώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση, ενθαρρύνει την καλλιτεχνική έρευνα γύρω από το φως ως υλικό, ως πολιτικό εργαλείο, αλλά και ως μεταφορά τόσο για την ενδυνάμωση όσο και για τον περιορισμό.

To “Fossils” (προσωρινός τίτλος) είναι μια υπό εξέλιξη διερεύνηση της γεωλογίας των Κυκλάδων μέσω της χύτευσης λιθοποιημένων ιζηματογενών πετρωμάτων. Αυτή η χειρονομία σηματοδοτεί την απαρχή ενός ευρύτερου ερευνητικού πρότζεκτ, το οποίο εξετάζει το πώς το δομημένο περιβάλλον –ιδίως στο πλαίσιο του τουρισμού– διαμορφώνει, μεσολαβεί και μετασχηματίζει τα φυσικά τοπία.

Στα Φθινοπωρινά Open Days παρουσίασα ένα έργο σε μορφή βίντεο που καταγράφει τη διαδικασία χύτευσης, μαζί με ένα από τα αρχικά καλούπια. Δίνοντας έμφαση στην εργασία που απαιτείται για την οποιαδήποτε δημιουργία, το έργο ανέδειξε το καλλιτεχνικό αντικείμενο σε κατάσταση γίγνεσθαι, θέτοντας την καλλιτεχνική διαδικασία στο επίκεντρο, τόσο ως θέμα όσο και ως μέθοδο.

Στο πλαίσιο αυτής της έρευνας, κατά τη διάρκεια του residency οργάνωσα μια επίσκεψη στο Κουφονήσι τον Οκτώβριο του 2025. Σε συνεργασία με μια ομάδα τεχνικών, δημιούργησα μια σειρά από καλούπια με σκοπό τη διατήρηση. Αυτά τα καλούπια, που λειτουργούν ως αρνητικοί χώροι, συνιστούν μορφές προς πλήρωση και υλική επανεξέταση, νοούμενα ως εργαλεία επανεφεύρεσης της ιστορίας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα υλικά αρχίζουν να συγκλίνουν, χάνοντας σταδιακά την αίσθηση της ετερότητάς τους. Τα «απολιθώματα» που προκύπτουν αποβάλλουν την αρχική τους υλικότητα, διατηρώντας ωστόσο τη μορφή τους, και αποκαλύπτουν εναλλακτικούς τρόπους αντίληψης του τοπίου, της χρονικότητας και της μεταμόρφωσης.

Αντλώντας από τη γλυπτική γλώσσα της παράκτιας αρχιτεκτονικής και της ανθρώπινης παρέμβασης, η πρακτική μου εμπλέκεται με την πολιτική του τουρισμού και τις επιπτώσεις του τόσο στο περιβάλλον όσο και στο ανθρώπινο σώμα. Το έργο μου αναφέρεται στην εξάντληση των πλανητικών πόρων, καθώς και στο σωματικό και ψυχικό κόστος της σύγχρονης ζωής, προτείνοντας υποθετικούς χώρους φαντασίας που θέτουν υπό αμφισβήτηση τις αξίες και τα συστήματα που θεμελιώνουν τη σύγχρονη ύπαρξη.

Κεντρικό άξονα της πρακτικής μου αποτελεί η διερεύνηση παραγνωρισμένων ή ξεχασμένων αντικειμένων – εκείνων των στοιχείων που συνήθως υποτιμούμε, αλλά που αθόρυβα διαμορφώνουν τα περιβάλλοντά μας. Εστιάζοντας σε αυτά τα παραμελημένα υλικά, επιδιώκω να αναδιατυπώσω τη σημασία των καθημερινών αντικειμένων, αναδεικνύοντας την απαρατήρητη παρουσία τους στην καθημερινή ζωή. Τα έργα μου δημιουργούν γλυπτικές καταστάσεις που αναπλαισιώνουν το φαινομενικά ασήμαντο.

Το residency μού έδωσε τη δυνατότητα να ξεκαθαρίσω τη μελλοντική κατεύθυνση του πρότζεκτ, ενώ παράλληλα προετοιμαζόμουν για την παρουσίασή του τον Μάιο του 2026. Αξιοποιώντας τον χρόνο, τους πόρους και τις ευνοϊκές συνθήκες συγκέντρωσης που προσέφερε το Onassis AiR, μπόρεσα να πραγματοποιήσω μια έρευνα σε βάθος, χωρίς τους συνήθεις περισπασμούς που προκαλούν τα χρονοδιαγράμματα παραγωγής. Αυτή η περίοδος μου επέτρεψε να εξελίξω πτυχές του πρότζεκτ που ως τότε υπήρχαν μόνο ως proof of concept, διευρύνοντας τόσο το εννοιολογικό όσο και το υλικό του πεδίο.

Κατά τη διάρκεια του residency, ωφελήθηκα επίσης ουσιαστικά από τη συνομιλία με τους/τις υπόλοιπους/ες Fellows και από τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της ομάδας. Οι συνεχείς συζητήσεις, οι επισκέψεις σε στούντιο και οι άτυπες κριτικές μού επέτρεψαν να δω το έργο από πολλαπλές οπτικές και να δοκιμάσω τις παραδοχές και τις κατευθύνσεις του. Η ανατροφοδότηση και οι κοινές μεθοδολογίες της ομάδας διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση τόσο του εννοιολογικού πλαισίου όσο και της μελλοντικής ανάπτυξης του πρότζεκτ, επιβεβαιώνοντας την αξία της συλλογικής σκέψης σε ένα ερευνητικά προσανατολισμένο καλλιτεχνικό περιβάλλον.