Carol Sansour: I can’t talk about this on the phone…

Η ιδέα για το “I can’t talk about this on the phone…” («Στο τηλέφωνο δεν λέγονται…») προέκυψε την περίοδο που μετέφραζα εκατό ποιήματα της Κατερίνας Γώγου στα αραβικά. Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου πρότζεκτ, το ενδιαφέρον μου επικεντρώνεται στις συνδέσεις μεταξύ μετάφρασης, ιστορικής έρευνας, αναστοχασμού και καλλιτεχνικής έκφρασης. Κινούμενη πέρα από τα γλωσσικά εμπόδια, η παρούσα έρευνα επιδιώκει να αναδείξει τις πολύπλοκες πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις που αποτέλεσαν το έναυσμα για τη μύχια ποίηση της Γώγου.

Το “I can’t talk about this on the phone…” εμβαθύνει στο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον της εποχής της Γώγου, ξετυλίγοντας το κουβάρι του ακτιβισμού της και του απόηχού του στην ποίησή της. Αυτή η διερεύνηση διαπλέκεται με την προσωπική μου αφήγηση ως Αράβισσα μετανάστρια στη σύγχρονη Αθήνα, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Το ερώτημα του τι σημαίνει να είσαι πολιτικό υποκείμενο στη δημόσια σφαίρα, μια έννοια που διαποτίζει το έργο της ίδιας της Γώγου, βρίσκεται στο επίκεντρο του πρότζεκτ. Ως ποιήτρια, διαπραγματεύομαι επίσης τη διαθεματική συνθετότητα που αντιπροσωπεύει μια πολιτική ύπαρξη σε ένα ανοίκειο περιβάλλον. Η έρευνα στοχεύει να περιγράψει τις δυσκολίες αλλά και τα επιτεύγματα που μπορεί να προκύψουν κατά την περιήγηση στο δημόσιο πεδίο, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τη συμβολή ατομικών και συλλογικών αφηγήσεων.

Η μορφή με την οποία θα παρουσιαστούν τα συμπεράσματα της έρευνας δεν έχει αποφασιστεί ακόμα. Θα εξαρτηθεί από τα ευρήματα και τις συνδέσεις που θα συμβούν. Το “I can’t talk about this on the phone…” θα μπορούσε να είναι δοκίμιο, ποίηση, εικαστικό έργο, σειρά ηχογραφήσεων, μια πειραματική περφόρμανς ή ένας συνδυασμός των παραπάνω. Ωστόσο, πίσω από όλες αυτές τις μορφές υπάρχει ένα κοινό στοιχείο, προερχόμενο από μια Αράβισσα ποιήτρια που ζει στην Αθήνα σήμερα, από μια άλλη εποχή με διαφορετικές πολιτικές και πολιτισμικές πραγματικότητες: μια επιστολή προς την Κατερίνα Γώγου που την ενημερώνει για την τρέχουσα κατάσταση στην Αθήνα, ενώ ταυτόχρονα τονίζει τη διαχρονική αξία του έργου της.

Στην ουσία, το πρότζεκτ αυτό είναι μια καταβύθιση στην πολιτική ταυτότητα μιας Αράβισσας στην Αθήνα, η οποία αναμετριέται με την πολυπλοκότητα της δημόσιας ύπαρξης. Φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαπολιτισμική κατανόηση, προωθώντας έναν ευαίσθητο διάλογο μεταξύ διαφορετικών χρονικών και πολιτισμικών πεδίων.

Αυτό το μακρόπνοο πρότζεκτ με οδήγησε επίσης στη συνεργασία με τα αδέρφια Καλογεράκη, των οποίων το ταλέντο και ο ενθουσιασμός μετέτρεψαν τη μετάφραση σε επιτέλεση, σε πεδίο σύγκρουσης γλώσσας και ταυτότητας. Πού βρίσκονται τα όρια; Χρειάζεται πράγματι να καταλαβαίνουμε ο ένας την άλλη για να νιώσουμε, να δράσουμε, να αντισταθούμε;

Όλα έχουν αλλάξει από την αρχή του πρότζεκτ. Αυτό που προοριζόταν να καταλήξει σε ένα γράμμα προς την Κατερίνα έχει επανειλημμένως αναιρεθεί και αναδιαμορφωθεί. Είναι άραγε η ιστορία, η γενοκτονία, η διαγραφή που διακόπτουν κάθε απόπειρα ολοκλήρωσης; Τα τελευταία δύο χρόνια έχω αλλάξει βαθιά – όχι προς το καλύτερο ή το χειρότερο, αλλά προς κάτι πιο τραχύ, πιο καχύποπτο. Πλέον καταλαβαίνω την απογοήτευση όχι ως ένα αφηρημένο συναίσθημα, αλλά ως συνθήκη.

Κάθε φορά που συναντώ κάποιον/α που γνώριζε την Κατερίνα προσωπικά, φροντίζει να μου πει πόσο σκοτεινή ήταν, πόσο ακραία, πόσο θλιμμένη, πόσο «τρελή». Πώς όλα στη ζωή της έφταναν στα άκρα. Ακούω, χωρίς να είμαι σίγουρη τι να κάνω με αυτές τις προειδοποιήσεις. Δεν ρομαντικοποιώ την απόγνωση, αλλά δεν μπορώ να αγνοήσω το ερώτημα που υφέρπει κάτω από το έργο της – και πλέον κάτω από το δικό μου: αν το να ζεις είναι μια πράξη αντίστασης, τότε για τι πράγμα αξίζει να ζει κανείς; Αυτό το πρότζεκτ-έρευνα δεν είναι, νομίζω, μια προσπάθεια να απαντήσω σε αυτά τα ερωτήματα. Είναι μια βιωμένη, συνεχιζόμενη πρακτική. Μια δέσμευση απέναντι στη Γώγου, όχι ως αντικείμενο εξέτασης, αλλά ως συνοδοιπόρο στη σκέψη, τη γλώσσα και την αντίσταση.