Sophie Ataya | Who We Are

Το “Who We Are” (working title) είναι ένα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που διερευνά τη διαγραφή της παλαιστινιακής ταυτότητας στη Γερμανία. Μέσα από ένα βαθιά προσωπικό πρίσμα, ακολουθεί το ταξίδι της σκηνοθέτριας για την επαναδιεκδίκηση της παλαιστινιακής της κληρονομιάς, αφότου μεγάλωσε σε ένα χωριό της Ανατολικής Γερμανίας όπου κάθε σύνδεση με αυτή την ταυτότητα αντιμετωπιζόταν με σιωπή – από την οικογένεια, την κοινότητα και, κατ’ επέκταση, από το ίδιο το γερμανικό κράτος.

Η ταινία ανιχνεύει την απουσία της παλαιστινιακής ιστορίας μέσα στην οικογένεια της σκηνοθέτριας και τη σιωπή που την περιέβαλλε, αναζητώντας τους λόγους για τους οποίους ο πατέρας της αποποιήθηκε επί της ουσίας τη δική του ταυτότητα αφότου εγκαταστάθηκε στη Γερμανία. Βουτώντας στο παρελθόν, επιχειρεί να ανακτήσει ό,τι έχει χαθεί. Τι σημαίνει να επανασυνδέεσαι με μια κληρονομιά που δεν σου μεταδόθηκε ποτέ; Πώς διεκδικείται μια φιμωμένη ταυτότητα; Η ταινία καταγράφει αυτό το ταξίδι, ανασύροντας συλλογικές οικογενειακές μνήμες και αποκαλύπτοντας όσα είχαν αποσιωπηθεί.

Μέσα από προσωπικές επιστολές και παλιές φωτογραφίες των γονιών της, η ταινία ανασύρει μια ξεχασμένη σχέση αλληλεγγύης ανάμεσα στην Ανατολική Γερμανία και την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) – έναν δεσμό που χάθηκε μαζί με την ίδια την Ανατολική Γερμανία. Μέσα από συνομιλίες με τη μητέρα της και άλλα πρόσωπα, η ταινία θέτει υπό αμφισβήτηση το σύστημα ένταξης, δείχνοντας πώς η επανένωση της Γερμανίας υποχρέωσε τον πατέρα της να γίνει ένας από τους «καλούς ξένους», ένας από αυτούς που καλούνται να αφομοιωθούν πλήρως.

Το να είναι κάποια ταυτόχρονα Γερμανίδα και Παλαιστίνια καθίσταται αφόρητα επώδυνο μετά την 7η Οκτωβρίου, καθώς εντείνεται η καταστολή παλαιστινιακών και φιλοπαλαιστινιακών φωνών στη Γερμανία. Η αμφισβήτηση της θέσης της Ατάγια σε ένα κράτος που η ίδια κάποτε αποκαλούσε πατρίδα, ανάμεσα σε ανθρώπους που θεωρούσε φίλους, γεννά ένα βαθύ αίσθημα ξεριζωμού – και μια νέα, αποπνικτική σιωπή.

Η ταινία εκτυλίσσεται σε διάφορα μέρη όπου η οικογένειά της άφησε ίχνη –στη Γερμανία, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη και τη Συρία– και καταγράφει την επιστροφή της στη Δαμασκό τριάντα χρόνια μετά. Εκεί η Ατάγια συναντά την παλαιστινιακή της οικογένεια και, μέσα από τις μνήμες τους από το σπίτι των παππούδων της στη Σαφάντ, ξεδιπλώνεται μια νέα οπτική πάνω στην οικογενειακή της ιστορία.

Το “Who We Are” είναι μια ταινία που επιχειρεί να επαναδιεκδικήσει μια φιμωμένη ιστορία και να ανακτήσει το δικαίωμα στη μνήμη και στην αφήγηση της ταυτότητας. Μέσα από μια ενδόμυχη αφηγηματική προσέγγιση και δυνατές εικόνες, το ντοκιμαντέρ αποτυπώνει το συναισθηματικό και πολιτικό ταξίδι της επαναδιεκδίκησης της παλαιστινιακής ταυτότητας σε μια κοινωνία που συχνά επιδιώκει την εξάλειψή της. Πρόκειται για μια στοχαστική εξερεύνηση της σημασίας της κληρονομιάς και της μνήμης στη διαμόρφωση του ποιοι είμαστε, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί τη συστηματική φίμωση των παλαιστινιακών φωνών στον σύγχρονο δημόσιο λόγο.

Την παραγωγή του πρότζεκτ έχει αναλάβει η Seera Films, με παραγωγούς τους Thomas Kaske και Marion Schmidt.

Ένα προσωπικό πρότζεκτ σπάνια έχει μια σαφή αφετηρία. Το κουβαλούσα μέσα μου για χρόνια, μέχρι που άρχισα να το επεξεργάζομαι συστηματικά στις αρχές του 2023. Αφού εξασφάλισα τη στήριξη των παραγωγών μου, ξεκίνησα την πρώτη φάση της έρευνας στα τέλη του 2024, πραγματοποιώντας τις αρχικές συνεντεύξεις και δουλεύοντας με ένα ιδιωτικό αρχείο – κυρίως φωτογραφίες, κασέτες VHS και επιστολές.

Η επιλογή μου ως Onassis AiR Fellow μού έδωσε τον χρόνο και τον χώρο να εξελίξω περαιτέρω το δημιουργικό πλαίσιο και την οπτική γλώσσα της ταινίας. Με τη στήριξη του δικτύου του Ιδρύματος Ωνάση και μέσα από τις συνεργασίες που ανέπτυξα με δημιουργικές και ακτιβιστικές κοινότητες της Αθήνας, συγκρότησα μια μικρή ομάδα με την οποία συνέχισα να δουλεύω πάνω στο υλικό που είχα ήδη γυρίσει.