Guadalupe Salgado | Low-budget Archaeology

Το “Low-Budget Archaeology” είναι ένα πρότζεκτ καλλιτεχνικής έρευνας που διερευνά τον τρόπο με τον οποίο τα αντικείμενα, τα σύμβολα και οι πολιτισμοί συμμετέχουν στη συγκρότηση της εξουσίας, της επιθυμίας και της εθνικής μυθολογίας. Μέσα από μια εικοτολογική (speculative) προσέγγιση της αρχαιολογίας, το πρότζεκτ εξετάζει πώς οι πολιτισμοί μετατρέπουν τα αντικείμενα σε συμβολικά εργαλεία που κανονικοποιούν την ιεραρχία, τις αφηγήσεις περί καταγωγής και τη συλλογική ταυτότητα. Στο επίκεντρο του έργου βρίσκεται ένα θεμελιώδες ερώτημα: Γιατί υπάρχει κάτι αντί για τίποτα; Το ερώτημα αυτό εξετάζεται μέσω του πολιτισμού, ο οποίος νοείται ως αποθετήριο των προσπαθειών των ανθρώπων να προσδώσουν σταθερότητα στο νόημα, στην εξουσία και στην ταυτότητα. Σε όλους τους πολιτισμούς, τα αντικείμενα έχουν λειτουργήσει ως σημεία αναφοράς για μυθολογικές αφηγήσεις που νομιμοποιούν την εξουσία, την εδαφική κυριαρχία και την κοινωνική τάξη. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα τεχνουργήματα αποσυνδέονται από τον αρχικό τους σκοπό και απελευθερώνονται από τη χρηστική τους λειτουργία, αλλά ανταποκρίνονται σε μια επιθυμία διαφορετικής φύσης: τη μαρτυρία, τη μνήμη, τη νοσταλγία· μετατρέπονται έτσι σε αντικείμενα επιθυμίας. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα για ποιον λόγο κατασκευάστηκαν, πώς λειτουργούσαν ή τι συμβόλιζαν. Μπορούμε να προτείνουμε ερμηνείες, αλλά πάντα θα υπάρχει ένα περιθώριο αμφιβολίας· τίποτα δεν είναι απολύτως βέβαιο.

Βασισμένο στις θεωρίες των ομοιωμάτων, της επιθυμίας και της συμβολικής ανταλλαγής, το “Low-Budget Archaeology” εστιάζει σε αντικείμενα που ο Jean Baudrillard αποκαλεί «αρχαία» ή «περιθωριακά»: αντικείμενα των οποίων η λειτουργική αξία έχει απομειωθεί, ενώ το συμβολικό τους φορτίο έχει μεγεθυνθεί. Αυτά τα αντικείμενα κυκλοφορούν σήμερα ως μουσειακά εκθέματα, συλλεκτικά τεκμήρια, εθνικά σύμβολα ή αναμνηστικά, αποκαλύπτοντας μια ακόρεστη επιθυμία για κατοχή της ιστορίας και νομιμοποίηση της ταυτότητας. Η πρόταση της Salgado για το πρότζεκτ της συγκεκριμένης καλλιτεχνικής φιλοξενίας βασίζεται στην έννοια του πολιτισμικού συγκρητισμού. Ο συγκρητισμός νοείται ως αποτέλεσμα μιας πολιτισμικής σύγκρουσης, κατά την οποία ένας πολιτισμός αφομοιώνει –υιοθετεί– στοιχεία από έναν άλλον, χωρίς να εξαφανίζεται. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, την ενδιαφέρει να χρησιμοποιήσει ως αφετηρία ελληνικές εικόνες, αρχιτεκτονικά διακοσμητικά μοτίβα και μύθους, να τα μελετήσει και να δει πώς ενσωματώνονται και επιβιώνουν εντός της παγκοσμιοποίησης, αποσυνδεδεμένα από το αρχικό τους πλαίσιο, αποϊεροποιημένα και αφομοιωμένα στη σημερινή εποχή, καθώς και τη σχέση που έχουν οι άνθρωποι μαζί τους, όταν τα σκέφτονται και τα κατέχουν ως αντικείμενα πόθου/τρόπαια ή κατάλοιπα ένδοξου παρελθόντος. Από αυτή τη διαδικασία προκύπτουν γλυπτικά αντικείμενα που εκλαμβάνονται ως προσομοιώσεις και όχι ως ανακατασκευές.