Οι μεγάλοι αρχαιολόγοι (I Grandi Archeologi)

Πρόκειται για αριθμημένο μπρούντζινο αντίγραφο γλυπτού σε γύψο, το οποίο ο De Chirico φιλοτέχνησε το 1968. Χυτεύτηκε το 1988 στο Fonderia Bonvicini στη Βερόνα. Απεικονίζει δύο απρόσωπα ανδρείκελα καθισμένα σε μια χαμηλή πολυθρόνα. Το ανδρείκελο στα δεξιά δείχνει χαλαρό και αγκαλιάζει εκείνο στα αριστερά, το οποίο, αν κρίνουμε από τους τεντωμένους μυς στον λαιμό και την άβολη στάση του σώματός του, βρίσκεται σε ένταση και αμηχανία. Οι δύο φιγούρες με τα δυσανάλογα μεγάλα χέρια και τις κοντές κνήμες φέρουν στον κορμό τους ερείπια αρχαίων ναών. Η στάση τους είναι παράξενη· κάθονται σαν να ποζάρουν για φωτογράφιση. Ο καλλιτέχνης επεξεργάστηκε το θέμα των αρχαιολόγων με τον ομότιτλο πίνακα του 1927, ενώ το 1940 φιλοτέχνησε ένα γλυπτό με το ίδιο θέμα, φτιαγμένο από τερακότα ζωγραφισμένη στο χέρι. Όπως φανερώνουν τα έργα αυτά, το σώμα για τον De Chirico είναι μια κιβωτός, ένας καμβάς της αχαρτογράφητης ψυχής, ένας χώρος υπό ανασκαφή που φέρει πάνω του τις λανθάνουσες μνήμες. Για τους δύο φροϋδικής καταγωγής αρχαιολόγους του, το παρελθόν, η ιστορία και το τοπίο είναι μέρος της ταυτότητάς τους, ιδέες ενσώματες παρά αφηρημένες. Από την άλλη, το συγκεκριμένο έργο θα μπορούσε να αποτελεί και ένα σχόλιο για τη φιλία και την αφοσίωση: στην ίδια σειρά ανήκει και ένα μικρότερο γλυπτό με τίτλο «Ορέστης και Πυλάδης».