Νικόλαος Λύτρας

Δευτερότοκος γιος του ακαδημαϊκού ζωγράφου Νικηφόρου Λύτρα, ο Νικόλαος Λύτρας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1883. Σπούδασε στο τμήμα Γραφικής της Σχολής Καλών της Αθήνας (1900-06) με καθηγητές τον πατέρα του, τον Κωνσταντίνο Βολανάκη, τον Γεώργιο Ροϊλό και τον Γεώργιο Ιακωβίδη. Το 1903 συμμετείχε με τον πίνακα «Φεσοφόρος νεανίας» σε ομαδική έκθεση στον «Παρνασσό». Το 1905, μαζί με τον ζωγράφο Ουμβέρτο Αργυρό, άνοιξε το πρώτο του ατελιέ, στην οδό Πατησίων. Συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία του Μονάχου (1907-10) με καθηγητή τον Ludwig von Löfftz. Το 1909 εικονογράφησε το ιστορικό μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα, «Για την πατρίδα». Υπήρξε μέλος του Συνδέσμου Ελλήνων Καλλιτεχνών που ιδρύθηκε το 1910. Επέστρεψε στην Αθήνα εκείνο το φθινόπωρο. Το 1912 συνεργάστηκε με το περιοδικό «Εικονογραφημένος Παρνασσός» και τον ίδιο χρόνο κατατάχθηκε στον στρατό, όπου υπηρέτησε ως έφεδρος αξιωματικός στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το 1917 πήρε την πρωτοβουλία να συσπειρώσει τους νεωτεριστές Έλληνες καλλιτέχνες και πρωτοστάτησε στην ίδρυση της ομάδας «Τέχνη». Με τον στενό του φίλο και γλύπτη Γρηγόρη Ζευγώλη άνοιξαν ατελιέ στην οδό Ηπείρου. Τον Σεπτέμβριο του 1919 συμμετείχε στην τελευταία έκθεση της ομάδας «Τέχνη», στην γκαλερί La Boétie στο Παρίσι. Τον ίδιο χρόνο παντρεύτηκε τη ζωγράφο Μαρία Χορς, με την οποία απέκτησε δύο κόρες.

Το 1923 εκλέχθηκε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Ζωγράφισε προσωπογραφίες και τοπία που διακρίνονται για τη βαθιά κατανόηση του θέματος, την υλικότητα της αδρής πινελιάς και τις μελετημένες χρωματικές σχέσεις. Χρησιμοποιώντας την τεχνική «impasto», παρήγαγε έργα που βασίζονται στη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στο οπτικό και το απτικό. Πέθανε τον Δεκέμβριο του 1927 από φυματίωση. Την άνοιξη του 1929 πραγματοποιήθηκε στο Ζάππειο μεγάλη αναδρομική έκθεσή του. Το 1936 εκτέθηκαν έργα του στην Μπιενάλε της Βενετίας και το 1954 στην Αίθουσα Ελληνικών και Μικρασιατικών Τεχνών. Το 2008, η Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου διοργάνωσε αναδρομική του έκθεση, σε επιμέλεια της Αφροδίτης Κούρια.