Στράτος Μπιχάκης | between soil and signal

Η ωριαία ηχητική σύνθεση μπορεί να ιδωθεί και ως ένα είδος αυτοβιογραφίας μέσω των μέσων, καθώς περιλαμβάνει υλικό που αναπτύχθηκε σε μια μακρά χρονική περίοδο. Περιλαμβάνει αυτοσχεδιασμούς με αναλογικά και ψηφιακά συστήματα, ηχογραφήσεις από αστικό περιβάλλον, πειράματα βασισμένα σε κώδικα και προσεγγίσεις της ηχοποίησης με έμφαση στα σήματα, αξιοποιώντας βιομετρικά δεδομένα και μελέτες γύρω από την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, θέλησα να εξερευνήσω διαφορετικές χρονικότητες και τροπικότητες παρατήρησης και αντίληψης. Προερχόμενος από τον χώρο της μουσικής και του ήχου, αναζητούσα τρόπους να έρθω σε διάλογο με την κάμερα ως όργανο. Το οπτικό λεξιλόγιο του πρότζεκτ περιλάμβανε μεγάλες εναλλαγές κλίμακας, θόλωση κίνησης, ανακλαστικές μεμβράνες, δυναμικό φωτισμό και διπλοτυπίες. Ήμουν τυχερός που είχα δίπλα μου σε αυτή τη διαδικασία τον Ευθύμη Θεοδόση ως διευθυντή φωτογραφίας και τον Μανώλη Κυπριωτάκη ως υπεύθυνο παραγωγής για το ερευνητικό ταξίδι στην Τήνο.

Το πρότζεκτ διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα από τον χρόνο που πέρασα στην Αθήνα και τις αλληλεπιδράσεις μου τόσο με την κοινότητα των Onassis AiR Fellows όσο και με την τοπική καλλιτεχνική σκηνή. Η εξέλιξη του υλικού επηρεάστηκε από συζητήσεις και συνεργασίες με καλλιτέχνες/ιδες και επιμελητές/ριες. Για παράδειγμα, σε ένα από τα συλλογικά γεύματα του Onassis AiR, η καλλιτέχνιδα Ναταλία Μαντά ανέφερε έναν ελαιώνα με χιλιόχρονα δέντρα σε ένα κτήμα κοντά στην Αθήνα. Αυτές οι γιαγιάδες, γεμάτες ιστορίες, εμφανίζονται στο δεύτερο μέρος της περφόρμανς. Συγκινήθηκα βαθιά όταν γνώρισα τους ανθρώπους που φροντίζουν αυτά τα δέντρα και είμαι απέραντα ευγνώμων για την άδειά τους να χρησιμοποιήσω το βιντεοσκοπημένο υλικό.

Στις αρχές του residency συμμετείχα σε ένα εργαστήριο αμοιβαίας ανατροφοδότησης με την ομάδα των Onassis AiR Fellows. Η καλά δομημένη μεθοδολογία που έχει αναπτύξει το πρόγραμμα ως κοινό εργαλείο αποτέλεσε μια εξαιρετική αφορμή για να δώσω ώθηση στη δημιουργική διαδικασία, να παρουσιάσω τη δουλειά μου, να παράγω νέες ιδέες, να αναστοχαστώ πάνω στην προσέγγισή μου, να εντοπίσω συνδέσεις και να αφουγκραστώ αντιδράσεις. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με γενναιόδωρες ανταποκρίσεις από τους/τις συμμετέχοντες/ουσες, οι οποίοι/ες μοιράστηκαν διαισθητικές σκέψεις μέσα από λέξεις και σχέδια.

Κατά τη διάρκεια του residency οργανώσαμε ένα ερευνητικό ταξίδι στην Τήνο, με σκοπό να κινηματογραφήσουμε το παλιό ορυχείο μαύρου μαρμάρου στη βόρεια ακτή του νησιού, σε μία από τις πιο απομακρυσμένες περιοχές του. Παρά την προετοιμασία μας, το ίδιο το τοπίο έμοιαζε να αντιστέκεται στην καταγραφή του. Η έντονη βροχή και οι δύσκολες καιρικές συνθήκες έκαναν τα γυρίσματα σχεδόν αδύνατα. Τελικά όμως το αποτέλεσμα ήταν απίστευτα ικανοποιητικό. Η χορευτική βίντεο-περφόρμανς που δημιουργήθηκε για το τελευταίο μέρος του έργου αποτέλεσε μια ουσιαστικά συλλογική προσπάθεια. Ήμουν τυχερός που συνεργάστηκα με τον Κωστή Φωκά ως καλλιτεχνικό διευθυντή, τους περφόρμερ Χρήστο Τζοβάρα και Μαριάννα Τζούδα, καθώς και τη βοηθό παραγωγής Μαριλένα Γεωργαντζή.

Η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της Στέγης υπήρξε επίσης καθοριστική. Χρησιμοποίησα τα στούντιο για πρόβες και είχα την ευκαιρία να εγκαινιάσω το Onassis Ready ως χώρο εργασίας. Αυτές οι υποδομές, μαζί με τη στήριξη της ομάδας του Onassis AiR, μου επέτρεψαν να δοκιμάσω υλικά και να επεξεργαστώ περαιτέρω τις τεχνικές πτυχές του πρότζεκτ. Το τελικό αποτέλεσμα πήρε τη μορφή μιας υβριδικής κινηματογραφικής και μουσικής περφόρμανς σε τρία μέρη, διάρκειας μίας ώρας. Αντί για μια τυπική προβολή, θέλησα να δημιουργήσω τις συνθήκες για μια πιο ανεπίσημη συνύπαρξη και κοινή εμπειρία του χώρου. Η εγκατάσταση σχεδιάστηκε για να είναι διαφανής, με συγκεκριμένες θέσεις για κάθε όργανο, ώστε το κοινό να μπορεί να παρακολουθεί τη ζωντανή ηχητική αλληλεπίδραση παράλληλα με την προβολή. Η υποστήριξη από τις τεχνικές ομάδες (ήχου, φωτισμού και βίντεο) και από το τμήμα παραγωγής ήταν επίσης σημαντική για την υλοποίηση αυτής της διάταξης.

Αυτή την περίοδο βρίσκομαι ξανά στη φάση του μοντάζ. Η χρονική απόσταση από την αρχική διαδικασία παραγωγής με βοηθά να βλέπω το υλικό πιο καθαρά. Αντί να ακολουθήσω μια σταθερή αφηγηματική γραμμή, εξερευνώ διαφορετικούς τρόπους πλαισίωσης και οργάνωσης του υλικού που συγκέντρωσα. Στο μέλλον σκοπεύω να αναπτύξω το έργο ως μια πολυκάναλη εγκατάσταση για εκθεσιακούς χώρους, να κυκλοφορήσω την ηχητική σύνθεση ως μουσικό άλμπουμ και να δημιουργήσω μια περιοδεύουσα εκδοχή της περφόρμανς για φεστιβάλ. Η παρουσίαση στο πλαίσιο του residency επιβεβαίωσε για μένα ότι υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για αυτή την υβριδική καλλιτεχνική φόρμα, και ανυπομονώ να παρουσιάσω το ολοκληρωμένο έργο σε διαφορετικά περιβάλλοντα.