Onassis Health Day 2021: Όλες οι Προβλέψεις και Προκλήσεις στην Υγειονομική Περίθαλψη σε μια ψηφιακή ημερίδα

Την ημερίδα άνοιξε με χαιρετισμό του ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση κ. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, ο οποίος, μεταξύ άλλων, υπογράμμισε το όραμα του Ιδρύματος Ωνάση στον τομέα της Υγείας για καθολική πρόσβαση των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες αναφέρθηκε στη συμβολή του Ιδρύματος κατά την περίοδο της πανδημίας, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, ο οποίος βρίσκεται στο επίκεντρο των δράσεων του Ιδρύματος Ωνάση. Τέλος, αναφέρθηκε στη «νέα επανάσταση» που αναμένεται να σημειωθεί στον τομέα των μεταμοσχεύσεων με την κατασκευή του Ωνάσειου Εθνικού Μεταμοσχευτικού Κέντρου.

Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, κα Μίνα Γκάγκα, στον χαιρετισμό που απηύθυνε στην ημερίδα, αφού ευχαρίστησε το Ίδρυμα Ωνάση για τη διαχρονική συμβολή του στον τομέα της Υγείας, ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ΕΣΥ μετά από 40 χρόνια ύπαρξης. Στις προκλήσεις και τα προβλήματα που ανέδειξε η πανδημία, ρόλο καταλύτη θα διαδραματίσουν τόσο ο ψηφιακός μετασχηματισμός, όσο και το ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο πρέπει να στηριχθεί και να ενισχυθεί, πάντα με ομοψυχία.

Ο κ. Ιωάννης Ν. Μπολέτης, Πρόεδρος του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, στην ομιλία του αναφέρθηκε αρχικά στα μειωμένα ποσοστά δωρεάς οργάνων και τις επιπλέον δυσκολίες που έθεσε στη μεταμοσχευτική δραστηριότητα η πανδημία, ενώ στη συνέχεια εστίασε στις δράσεις με τις οποίες το Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο και το Ίδρυμα Ωνάση αναμένεται να ενισχύσουν και να ενδυναμώσουν τις μεταμοσχεύσεις, όπως είναι η κατασκευή του Ωνάσειου Εθνικού Μεταμοσχευτικού Κέντρου, η εκπαίδευση του προσωπικού και η ανάθεση στο London School of Economics (LSE) της εκπόνησης του Εθνικού Σχεδίου για τη Δωρεά και Μεταμόσχευση Οργάνων στην Ελλάδα.

Ο κ. Πάνος Μινογιάννης, Πρόεδρος του Συνδέσμου Υποτρόφων του Ιδρύματος Ωνάση και Γενικός Διευθυντής του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, μεταξύ άλλων τόνισε στον χαιρετισμό του τη θεμελιώδη ανάγκη του Συνδέσμου και των 2.500 μελών του να ανταποδώσουν στην κοινωνία την ευκαιρία για επιστημονική γνώση, όπως αυτή τους προσφέρθηκε στην αρχή της καριέρας τους, μέσα από την υποτροφία που έλαβαν.

Covid-19: καταλύτης αλλαγών στην πολιτική υγείας, την ιατρική έρευνα και την κοινωνία

Τον συντονισμό στην πρώτη ενότητα ανέλαβε η κα Μαριάννα Νταλαμάγκα, ιατρός βιοπαθολόγος, Καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση

Πρώτος ομιλητής στη συγκεκριμένη ενότητα ήταν ο κ. Ηλίας Μόσιαλος, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας στο LSE, Καθηγητής Διοικητικών Υπηρεσιών Υγείας στην Ιατρική Σχολή του Imperial College London και Υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση, ο οποίος, μέσα από την ομιλία του με τίτλο «Το σύστημα υγείας στην Ελλάδα μετά την πανδημία», επισήμανε το γεγονός ότι η κρίση αυτή δοκίμασε τις αντοχές ενός τελικά ξεπερασμένου συστήματος υγείας. Ο κ. Μόσιαλος έθεσε τα κριτήρια με τα οποία θα πρέπει να γίνει ο μετασχηματισμός στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν: τον στρατηγικό σχεδιασμό, την κατανομή των πόρων, τον τρόπο αγοράς των παροχών υγείας, καθώς και την ανάπτυξη μιας σύγχρονης πολιτικής για την υγεία και το κοινωνικό κράτος.

Στη δική του παρουσίαση, με τίτλο «Πρόληψη και θεραπεία πανδημιών: Η τεχνική mRNA και η προοπτική αντιμετώπισης μελλοντικών πανδημιών», ο κ. Drew Weissman, Καθηγητής Έρευνας Εμβολίων και κάτοχος της έδρας Roberts Family στην Ιατρική Σχολή Perelman στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, αναφέρθηκε στις θεραπείες mRNA και στη χρηματοδότηση για την έρευνα των εμβολίων που εν μέρει κάλυψε η Biontech. Επίσης, παρουσίασε το πώς μοιάζει το αντιγόνο των εμβολίων και έκανε λόγο για το πρώτο ταυτοποιημένο εμβόλιο του 1798, που δημιουργήθηκε με αφορμή πανδημία της ευλογιάς. Δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην ασφάλεια των εμβολίων και στις σπάνιες ανεπιθύμητες παρενέργειές τους.

«Κανείς δεν είναι ασφαλής, αν δεν είμαστε όλοι ασφαλείς». Με αυτή τη φράση η κα Marianna Trias, εκπρόσωπος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και επικεφαλής του γραφείου του στην Ελλάδα, έθεσε επακριβώς το πλαίσιο στο οποίο πρέπει να δομηθούν οι ενέργειες παγκοσμίως για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Στην ομιλία της, με τίτλο «Από το Παγκόσμιο στο Εθνικό: Επενδύσεις στην υγεία & διακρατικές συμπράξεις», η κα Trias αναφέρθηκε ιδιαιτέρως στις προσπάθειες που έκανε ο ΠΟΥ για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με στόχο υγιείς και ανθεκτικές κοινωνίες, πριν ακόμα πλήξει η πανδημία τον πλανήτη. Αυτή η προσπάθεια αποτελεί και το θεμέλιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Εργασίας: Ενωμένη Δράση για Καλύτερη Υγεία.

Ο Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση, κ. Χρίστος Δήμας, μέσα από την παρουσίασή του για την έρευνα και την καινοτομία στην εποχή της πανδημίας, επικεντρώθηκε στα προγράμματα Horizon και Horizon Europe, τονίζοντας μάλιστα ότι για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται σε έρευνα αιχμής, υπολογίζεται ότι επιστρέφονται 11 ευρώ στην πραγματική οικονομία. Στη συνέχεια, ανέφερε τρεις σημαντικές προτεραιότητες για το μέλλον της υγείας, οι οποίες είναι η εξέλιξη της έρευνας σε καινοτομία, η χρηματοδότηση της έρευνας, καθώς και η διασύνδεση του κατακερματισμένου οικοσυστήματος της καινοτομίας.

Σε μια ενότητα για τις επιπτώσεις της πανδημίας στο παρόν και το μέλλον του Συστήματος Υγείας, δεν θα μπορούσε να λείπει το πεδίο της ψυχικής υγείας. Ο κ. Δημήτρης Καραγιάννης, ψυχίατρος, υπαρξιακός συστημικός ψυχοθεραπευτής και Επισκέπτης Καθηγητής του Frederick University Κύπρου, στην παρουσίασή του με τίτλο «Ψυχική υγεία ή Covid-19: η επόμενη ημέρα / Οι βεβαιότητες που χτίστηκαν στους καιρούς της αβεβαιότητας», αναφέρθηκε στις 10 βεβαιότητες που χτίστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας, στην εποχή δηλαδή της απόλυτης αβεβαιότητας. Μερικές από αυτές είναι το τέλος των κλειστών συστημάτων, η καθολική και αφοπλιστική επιβεβαίωση ότι όλους μας συνδέει η ίδια ανθρώπινη μοίρα, αλλά και η βεβαιότητα ότι η ευημερία δεν μπορεί να καλύψει το πανανθρώπινο αίτημα για ευτυχία.

Στον πρώτο κύκλο Q&A’s, o κ. Μόσιαλος ανέφερε πως στη μετά Covid εποχή απαραίτητη προτεραιότητα είναι η αναθεώρηση της στρατηγικής του Υπουργείου Υγείας, η λεπτομερής καταγραφή των αναγκών, καθώς και η πιο ορθή κατανομή των πόρων βάσει των αναγκών αυτών. Ο κ. Weissman αποκάλυψε πως υπάρχει παν-κορονοϊκό εμβόλιο, το οποίο και θα μπει σε δοκιμές σύντομα, ενώ ανέφερε πως στο μελάνωμα και στις συμπαγείς μορφές καρκίνου τα εμβόλια έχουν δώσει καλά θεραπευτικά αποτελέσματα. Ο κ. Δήμας, αντίστοιχα, μίλησε για το πόσο σημαντικό είναι που αναβαθμίζεται η Ελλάδα μέσω των επενδύσεων μεγάλων εταιρειών του εξωτερικού, ενώ ανέδειξε τα οφέλη που προκύπτουν για τη χώρα αν γίνουμε ανταγωνιστικοί. Επίσης, ανέφερε ότι όσο αυξάνονται οι επενδύσεις αυτές, θα δημιουργούνται ευκαιρίες συνέργειας της επιχειρηματικής με την ακαδημαϊκή κοινότητα και θα ανακόπτεται και το brain drain. Ο κ. Καραγιάννης τόνισε ότι εν μέσω καραντίνας τα ψυχικά νοσήματα δεν είχαν έμφυλο αποτύπωμα, αλλά σχετίζονταν με τον τρόπο που είχε δομήσει ο καθένας τη ζωή του και το πόσο απασχολημένος μπορεί να ήταν.

Ψηφιακός μετασχηματισμός στην Υγεία: τεχνολογία, ενημέρωση, δεδομένα

Τον συντονισμό της δεύτερης ενότητας ανέλαβε ο κ. Πρόδρομος Τσιαβός, Διευθυντής Ψηφιακής Ανάπτυξης και Καινοτομίας του Ιδρύματος Ωνάση

Πρώτος ομιλητής για τον ψηφιακό μετασχηματισμό στην Υγεία, δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τον κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, Υπουργό Επικρατείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Όπως ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, στον τομέα της ψηφιακής παροχής υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα έχουν ήδη γίνει σημαντικά βήματα, όπως είναι η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, αλλά μπορούν και πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα προς την κατεύθυνση της καταγραφής των νοσημάτων των ασθενών, με πρωτοβουλία για πρόταση προληπτικών εξετάσεων κτλ. Ο Υπουργός αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, και στο “My health app”, την εφαρμογή που παρέχει δεδομένα προς τον ίδιο τον ασθενή.

Δεύτερος ομιλητής της ενότητας αυτής ήταν ο κ. David Carr, Περιφερειακός Αντιπρόεδρος Αυστρίας, Γερμανίας, Ελλάδας, Ισραήλ και Ελβετίας της εταιρείας Medtronic, ο οποίος εστίασε ιδιαιτέρως στις ελλείψεις που εντοπίστηκαν στον τομέα της υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. Η πανδημία άνοιξε πολλά νέα κεφάλαια, με ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αυτό της τηλεϊατρικής, που αναμένεται να προσφέρει πολλές λύσεις σε γιατρούς και ασθενείς στο μέλλον.

Ο κ. Γιάννης Ιωαννίδης, καθηγητής Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στην ομιλία του αναφέρθηκε εκτενώς στην τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο για να συνάγουμε δεδομένα, στα νομικά και ηθικά ζητήματα που απορρέουν από τη χρήση της τεχνολογίας, αλλά και στην ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των δεδομένων. Τέλος, έκανε λόγο για το Human Brain Project, το οποίο ασχολείται με νευροεπιστήμες, υπολογιστές και νευροεκφυλιστικές ασθένειες, καθώς και για τη «The medical information platform» που προσπαθεί να ομοσπονδιοποιήσει όλα τα νοσοκομεία.

Ο κ. Ανδρέας Μασούρας, Διευθύνων Σύμβουλος και ιδρυτής της Saphetor, στην παρουσίασή του ανέλυσε το έργο και την αποστολή της εταιρείας, που αποσκοπεί να βοηθήσει τον καθένα να βρει και να χρησιμοποιήσει τα πιο κατανοητά δεδομένα του ανθρώπινου γονιδιώματος και να συνεργαστεί για να βελτιώσει την υγεία και τη ζωή των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Τέλος, ανέλυσε την ανάγκη δημιουργίας μιας παγκόσμιας πλατφόρμας για συγκέντρωση των δεδομένων για το ανθρώπινο γονιδίωμα.

Στο ζήτημα της τηλεϊατρικής στάθηκε και ο κ. Περικλής Γιόβας, Ιατρικός Διευθυντής της Amgen Hellas, καθώς υποστήριξε ότι ανοίγει νέα μονοπάτια γενικότερα στην ιατρική, αλλά και ειδικότερα στα καρδιαγγειακά νοσήματα, που αποτελούν και την πρώτη αιτία θανάτου στην Ευρώπη. Κάλυψη του κενού γιατρών στα ασθενοφόρα, ιατρική φροντίδα μετά το εξιτήριο, εφαρμογές σε smartphones και wearables, είναι μερικά μόνο από τα «επιτεύγματα» της τηλεϊατρικής, για την ανάπτυξη της οποίας η πανδημία αποτέλεσε καταλύτη.

Ο κ. Σίμος Κοκκοβός, υπεύθυνος του τμήματος ψηφιακών υπηρεσιών υγείας της Siemens Healthineers, ανέλυσε διεξοδικά στην παρουσίασή του τον «ψηφιακό δίδυμο», ένα μοντέλο δηλαδή που, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, αποτελεί τη δίδυμη ψηφιακή αποτύπωση ενός ανθρώπου για τον οποίο έχουν συλλεγεί όλα τα ιατρικά δεδομένα, από απεικονιστικές και μικροβιολογικές εξετάσεις μέχρι και δεδομένα από συσκευές wearables. Ένα μοντέλο που μπορεί να συμβάλλει σημαντικά τόσο στην πρόληψη όσο και στην υγειονομική περίθαλψη.

Κατά το δεύτερο Q&A, ο κ. Carr παρουσίασε κάποια στοιχεία για τη Medtronic αναφορικά με τη θέση της ως προς τον ανταγωνισμό, τονίζοντας πως η συνεργασία και η διαλειτουργικότητα είναι το κλειδί της προόδου. Ο κ. Ιωαννίδης υπογράμμισε πως η συνεργασία είναι υποχρεωτική όσον αφορά τη διαχείριση των μεγάλων δεδομένων, ενώ ο κ. Μασούρας, στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στο πόσο σημαντική είναι η προστασία των δεδομένων, τόσο στον οικονομικό όσο και στον ιατρικό τομέα. Ο κ. Γιόβας, μέσα από τις ερωτήσεις που προέκυψαν, εστίασε στην αξιοποίηση της τεχνολογίας, προσθέτοντας ωστόσο ότι σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η διαλειτουργικότητα και η συμμετοχή του ασθενούς στην όλη διαδικασία. Τέλος, ο κ. Κοκκοβός τόνισε, σε απάντηση αυτών που βλέπουν με δυσπιστία την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης, ότι τα νέα αυτά συστήματα που την εφαρμόζουν είναι μεν αυτόματα, αλλά δεν είναι αυτόνομα, υπό την έννοια ότι ο άνθρωπος έχει τον τελικό λόγο.

Δημιουργώντας ένα ανθεκτικό Δημόσιο Σύστημα Υγείας

Τον συντονισμό της 3ης ενότητας ανέλαβε ο κ. Αλέξανδρος Μωρέλλας, Υπεύθυνος προγραμμάτων Υγείας του Ιδρύματος Ωνάση.

Τις θέσεις του για το πώς θα διαμορφώσουμε ένα ανθεκτικό Δημόσιο Σύστημα Υγείας στη μετάCovid εποχή μετέφερε στην ομιλία του ο πρώτος συμμετέχων της τρίτης ενότητας, ο πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Υγείας κ. Βασίλης Κοντοζαμάνης. Ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στην υγεία, συνεργασία ιδιωτικού και κρατικού τομέα, ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού με κίνητρα, σύγχρονο μισθολόγιο, υποδομές στο ΕΣΥ και το αναγκαίο πλαίσιο στήριξης από την Πολιτεία, είναι οι βασικοί άξονες-στόχοι που έθεσε.

Την πρότασή του για σύγκληση Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών υπό την Πρόεδρο της Δημοκρατίας έθεσε ως κορωνίδα των προτάσεών του για την αντιμετώπιση της πανδημίας ο πρώην Υπουργός Υγείας κ. Ανδρέας Ξανθός, σήμερα βουλευτής Ρεθύμνου και Τομεάρχης Υγείας της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Όπως τόνισε ο κ. Ξανθός, μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι το ηθικό των ανθρώπων που εργάζονται στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας. Οι άνθρωποι της πρώτης γραμμής περιμένουν κινήσεις επείγουσας προτεραιότητας για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν.

Ο κ. Ελευθέριος Τσιρίδης, Καθηγητής και Διευθυντής Ορθοπαιδικής Χειρουργικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ισχίου και Υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση, με την παρουσίασή του ανέδειξε τη σπουδαιότητα της ταχύτητας και της καλής διαχείρισης των big data για την ανταπόκριση των εθνικών συστημάτων υγείας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της τεχνολογίας στην ιατρική μέσα από καθημερινά και εντυπωσιακά παραδείγματα χειρουργικών επεμβάσεων.

Ο κ. Βασίλης Μπαλάνης, Διευθύνων Σύμβουλος του νεοσύστατου Οργανισμού Διασφάλισης Ποιότητας Υγείας (ΟΔΙΠΥ), μέσα από την παρουσίασή του προέβη σε μια γνωριμία του κοινού αφενός με τον ρόλο του ΟΔΙΠΥ και αφετέρου με τις παραμέτρους εκείνες που συντελούν στην παροχή ποιοτικών υπηρεσιών υγείας.

Ο κ. Βασίλειος Παπαλόης, Καθηγητής Χειρουργικής Μεταμοσχεύσεων στην Ιατρική Σχολή του Imperial College London, μίλησε αναλυτικά στην παρουσίασή του για το νέο Εθνικό Σχέδιο για τη Δωρεά και Μεταμόσχευση Οργάνων στην Ελλάδα, το οποίο εκπονήθηκε από το London School of Economics και το Imperial College μετά από ανάθεση του Ιδρύματος Ωνάση. Το δύσκολο παρόν των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας, οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν, η χρηματοδότηση και η ολιστική προσέγγιση, αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες της πολύ ενδιαφέρουσας παρουσίασης από τον κ. Παπαλόη.

Στο τρίτο μέρος των Q&A’s, o κ. Κοντοζαμάνης τόνισε πως τώρα είναι η ώρα για να συμβούν οι σημαντικές αλλαγές, για να χτιστεί το σύστημα υγείας των επόμενων πενήντα χρόνων. Ο κ. Ξανθός υπογράμμισε την ανάγκη επένδυσης στην επιδημιολογική επιτήρηση, στην καλλιέργεια κουλτούρας της αγωγής υγείας, καθώς και στην υπέρβαση προκλήσεων υπερεθνικού επιπέδου. Ο κ. Τσιρίδης επισήμανε την ανάγκη υιοθέτησης της καινοτομίας και από τον δημόσιο τομέα, ενώ, τέλος, ο κ. Παπαλόης ανέφερε ότι το Εθνικό Σχέδιο για τη Δωρεά και Μεταμόσχευση Οργάνων στην Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει οδηγό και για τον στρατηγικό σχεδιασμό αντιμετώπισης και άλλων σημαντικών νόσων στη χώρα μας.