Εικαστικά
Ράνια Μπέλλου
 

Οι Kalfayan Galleries παρουσιάζουν την τέταρτη ατομική έκθεση της Ράνιας Μπέλλου, με τίτλο «Immortal Love or Ode to the Past». Στην έκθεση, η οποία εγκαινιάστηκε στις 22 Φεβρουαρίου και διήρκεσε έως τις 14 Απριλίου 2018, παρουσιάζονται σχέδια τα οποία δημιούργησε η καλλιτέχνις τα τελευταία δύο χρόνια. 

Τα έργα βασίζονται σε ένα ημερολόγιο της περιόδου 28 Μαΐου 1945 έως 16 Φεβρουαρίου 1952 το οποίο ανακάλυψε η ίδια η Μπέλλου σε κάποια υπαίθρια αγορά της Αθήνας. Ο συντάκτης του ημερολογίου, Π. Στάης, αποτύπωσε στο χαρτί σκέψεις, συναισθήματα, επιθυμίες, όνειρα, καθώς και δικά του ερωτικά ποιήματα, κατά κύριο λόγο γραμμένα στα ελληνικά, αλλά και με κάποια αποσπάσματα στα αγγλικά. Όλα είναι αφιερωμένα στην εκλεκτή της παιδικής του ηλικίας, τη Μάρθα, την οποία είχε αποχωριστεί πριν από τριάντα πέντε χρόνια, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Είναι αξιοσημείωτο ότι στο ημερολόγιο υπάρχει ένα ποίημα που γράφτηκε στη Σμύρνη το 1919. Το παλιό, χειρόγραφο ημερολόγιο έχει σκληρό, δερματόδετο εξώφυλλο, το οποίο κοσμεί η Ακρόπολη, σχεδιασμένη και ζωγραφισμένη στο χέρι. Ο τίτλος της έκθεσης, «Immortal Love or Ode to the Past», παραπέμπει σε ένα από τα ομότιτλα ποιήματα του ημερολογίου. 

Αναλαμβάνοντας το καθήκον να αναπλάσει το σύμπαν του Π. Στάη, η Ράνια Μπέλλου ξανάδωσε ζωή και δημιούργησε εικόνες για γεγονότα, χαρακτήρες και στιγμιότυπα της ζωής του, με μια σειρά από διάτρητα, κατακερματισμένα αλλά και αλληλοσυνδεόμενα, στρωματοποιημένα επίπεδα λεπτών σχεδίων, τα οποία αποτυπώνουν στιγμές από την περίοδο 1910‒1920 στη Σμύρνη, καθώς και την περίοδο 1940‒1950 στην Αθήνα.

Η Ράνια Μπέλλου, καθ’ όλη τη σταδιοδρομία της, βασίζεται στη σχολαστική εξερεύνηση των ορίων του σχεδίου. Ύστερα από διαλογή αρχειακού υλικού, οι νέες συνθέσεις σχεδίων της καλλιτέχνιδας, φασματικές και αποσπασματικές, κυμαίνονται από τοπία μέχρι ιδιότυπα πορτρέτα. Χρησιμοποιώντας τον γραφίτη με ιδιαίτερη λεπτότητα και με έμφαση στη λεπτομέρεια, με μία νέα παλέτα πολύχρωμου αραχνοΰφαντου χαρτιού, η καλλιτέχνις λαξεύει το φως και, εκμεταλλευόμενη τη διαφάνεια του υλικού, κινείται μεταξύ ρεαλισμού και αφαίρεσης. Η συγγραφέας πλέον είναι η Ράνια Μπέλλου, η οποία δίνει τον χώρο σε προσωπικά συναισθήματα και μνήμες να εισβάλουν και να εμπλουτίσουν τη μυθιστορηματική αφήγηση, σχολιάζοντας την έμφυτη επιθυμία μας να ξαναγράψουμε την ιστορία, τη δική μας και των άλλων. Τα έργα της Ράνιας Μπέλλου σε χαρτί συχνά αναπτύσσονται και ως βιβλία. Τα σχέδια που παρουσιάζονται στην έκθεση συνοδεύονται από το Immortal Love or Ode to the Past, 2016, ένα μοναδικό βιβλίο που αποτελείται από τριάντα σχέδια σε κολάζ από χρωματιστά αραχνοΰφαντα χαρτιά.


Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Γεωργία Σαγρή, Αιμιλία Παπαφιλίππου, Κωστής Βελώνης
 

Την εκδοχή 70 σύγχρονων Ελλήνων εικαστικών δημιουργών για τα σύμβολα, τις εικόνες και τους πρωταγωνιστές της Οκτωβριανής Επανάστασης, τα μηνύματα, τα συνθήματα, το πνεύμα, την ορμή και τον δυναμισμό της, τις διαστάσεις ενός από τα ιστορικά γεγονότα που «συγκλόνισαν» τον κόσμο και καθόρισαν την ιστορία του 20ού αιώνα, φιλοξενεί η έκθεση «Η Μνήμη της Επανάστασης ‒ Σύγχρονοι Έλληνες Εικαστικοί», που συνδιοργανώνουν το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης και η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Ανάμεσα στους 70 σύγχρονους εικαστικούς είναι και οι υπότροφοι Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Γεωργία Σαγρή, Αιμιλία Παπαφιλίππου και Κωστής Βελώνης.  

Η έκθεση διοργανώθηκε και παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη την άνοιξη του 2017, όπου είχαν την ευκαιρία να τη δουν χιλιάδες επισκέπτες. Τώρα, παρουσιάζεται στην Αθήνα (13 Φεβρουαρίου – 14 Απριλίου 2018), στον εκθεσιακό χώρο «Νίκος Κεσσανλής» της ΑΣΚΤ, εμπλουτισμένη με έργα περισσότερων καλλιτεχνών. Συνοδεύεται από αναπαραγωγές έργων της συλλογής Κωστάκη του ΚΜΣΤ που σκιαγραφούν το σκηνικό της εποχής της ρωσικής πρωτοπορίας. Η τέχνη της ρωσικής πρωτοπορίας αποτελεί εξάλλου μέχρι σήμερα για τους καλλιτέχνες μιαν ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης, προβληματισμού και ερεθισμάτων, οδηγεί σε θετικούς ιστορικούς και πολιτισμικούς συνειρμούς, αφού υλοποιεί εξαιρετικά και υποδειγματικά ριζοσπαστικές καλλιτεχνικές και κοινωνικοπολιτικές ουτοπίες. 

Η έκθεση «Η Μνήμη της Επανάστασης – Σύγχρονοι Έλληνες Εικαστικοί» δεν στοχεύει να υποκαταστήσει την αυστηρή ιστορική μελέτη, τις διαφορετικές αναγνώσεις, αντικρουόμενες ερμηνείες και αποτιμήσεις των ιστορικών. Αντίθετα, επικεντρώνεται σε έναν ξεχωριστό προβληματισμό, με τις έννοιες τις Ουτοπίας και της Επανάστασης, αλλά και τους πειραματισμούς των Ρώσων πρωτοπόρων καλλιτεχνών, να βρίσκονται στον πυρήνα της και να συγκροτούν τον νοηματικό της άξονα. Οι καλλιτέχνες της έκθεσης, μέσα από διαφορετικές προσεγγίσεις, «μεταφέρουν» την έννοια της Επανάστασης δυναμικά στο παρόν, έρχονται να μιλήσουν για τη δυναμική και την αντοχή της στον χρόνο, σε μια κρίσιμη περίοδο μετάβασης, κρίσης και αναμονής, αμφισβήτησης και έκπτωσης των ιδεολογιών. 

Την έκθεση πλαισιώνουν επίσης πολλά αντικείμενα, όπως αφίσες και προτομές με τους ηγέτες της Οκτωβριανής Επανάστασης, ζωγραφικοί πίνακες σοσιαλιστικού ρεαλισμού, φωτογραφίες κ.ά. από τη συλλογή του Βασίλη Κωνσταντίνου, την οποία έχει παραχωρήσει ο ίδιος στο ΚΜΣΤ. Η συλλογή έχει συγκροτηθεί μέσα από πολυάριθμα ταξίδια του συλλέκτη στη μεγάλη γεωγραφική περιοχή των Βαλκανίων και λειτουργεί αναμνηστικά, αλλά και ως υπόμνηση μιας μεγάλης πολιτικής ιστορίας και, ταυτόχρονα, πιο προσωπικά, αφού αποκαλύπτει πολλές κρυφές ιστορίες της ατομικής διαχείρισης της ιστορίας.

Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Ξαπλώστε με μέσ’ στο πευκόδασο, ύπνο σμαραγδένιο για να κοιμηθώ, βιντεοεγκατάσταση, 2017

Χριστίνα Παπαγεωργίου
 

Η υπότροφος Χριστίνα Παπαγεωργίου συμμετέχει στην έκθεση «Μνήμη – Λήθη –  Γραφή, Ελληνική – Κινεζική», που εγκαινιάστηκε την Παρασκευή 30 Μαρτίου στο Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών. Την εικαστική αυτή έκθεση, που επιμελήθηκαν η Βασιλική Κολιπέτσα, ο Κωνσταντίνος Στουπάθης και η Ioanna Lin, εγκαινίασε ο Υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Κώστας Στρατής. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 31 Μαΐου 2018.

Αφετηρία του έργου της Χριστίνας Παπαγεωργίου είναι οι ευχαριστήριες επιγραφές «ιάματα» προς τον θεό Ασκληπιό με αφορμή το θαύμα της θεραπείας που επιτελέστηκε. Πρόκειται για ένα «υποδειγματικό παράδειγμα» θεραπείας που αναπαράγεται σαν γνώση και μορφή διαμέσου των αιώνων. Το έργο αναπαράγει ιστορίες ίασης από διηγήσεις σύγχρονες και αρχαίες, εγχάρακτες/εγγεγραμμένες επάνω στο αφιέρωμα ή στον χώρο που το υποδέχεται.

Όπως εξηγεί η καλλιτέχνις, στο σύγχρονο τοπίο που ζούμε σήμερα κυριαρχεί η διασπορά (fragmentation) και χάνεται η έννοια της σύνθεσης και της ενότητας που επιτρέπει να υπάρχει μια ενοποιημένη εποπτεία. Κατά συνέπεια, αναδύεται η βία των «υποδειγματικών παραδειγμάτων» σαν κρυμμένη μορφή κυριαρχίας. Ιερογλυφικά έναντι φωνητικού αλφάβητου… 

Η Χριστίνα Παπαγεωργίου σπούδασε Γλυπτική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας και Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Είναι επίσης κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος MA in Text and Performance Studies από το King’s College και τη Βασιλική Ακαδημία Δραματικών Τεχνών του Λονδίνου (RADA). Κατά τη διάρκεια των σπουδών της, τιμήθηκε με τις υποτροφίες του ΙΚΥ, του IAESTE και του Ιδρύματος Ωνάση. Δουλεύει στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με σταθερή παρουσία στη γλυπτική και τις παραστατικές τέχνες, ενώ ταυτόχρονα συμμετέχει με ανακοινώσεις σε διεθνή επιστημονικά συνέδρια Φιλοσοφίας της Τέχνης και Αισθητικής.

Το 2013, το έργο της με τίτλο Ομφαλός εγκαινιάστηκε σε δημόσιο χώρο, στο πάρκο Łazienki του Μουσείου Łazienki της Βαρσοβίας, και η καλλιτέχνις βραβεύτηκε με τιμητικό μετάλλιο. Έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.