Η Αθήνα και τα μνημεία της: Μια ξενάγηση αλλιώς στην oθωμανική Αθήνα
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΣΤΗΣ
Το τζαμί του Τζισδαράκη (ή Τζισταράκη) στην πλατεία Μοναστηρακίου. Το τζαμί κατασκευάστηκε το 1759 από τον βοεβόδα της Αθήνας, Μουσταφά Αγά Τζισδαράκη.
Το τζαμί του Τζισδαράκη (ή Τζισταράκη) στην πλατεία Μοναστηρακίου. Το τζαμί κατασκευάστηκε το 1759 από τον βοεβόδα της Αθήνας, Μουσταφά Αγά Τζισδαράκη.
Συγκεντρωμένοι μπροστά από τον σταθμό Μοναστηράκι για την ξενάγησή μας στην οθωμανική Αθήνα (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Συγκεντρωμένοι μπροστά από τον σταθμό Μοναστηράκι για την ξενάγησή μας στην οθωμανική Αθήνα (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Ο χειμερινός οντάς του αρχοντικού των Μπενιζέλων με αναπαράσταση της καθημερινής ζωής στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Διαφαίνεται το καθιστικό σε σχήμα «π», στην κορυφή του οποίου ήταν το τζάκι, με παράθυρα εκατέρωθεν. (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Ο χειμερινός οντάς του αρχοντικού των Μπενιζέλων με αναπαράσταση της καθημερινής ζωής στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Διαφαίνεται το καθιστικό σε σχήμα «π», στην κορυφή του οποίου ήταν το τζάκι, με παράθυρα εκατέρωθεν. (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Με τον ξεναγό μας, δρα Σταύρο Αρβανιτόπουλο, μπροστά από το Ωρολόγιο του Ανδρονίκου Κυρρήστου (Αέρηδες), στον χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς. Στην Τουρκοκρατία το κτήριο μετατράπηκε σε τεκέ (μουσουλμανικό μοναστήρι) από δερβίσηδες που είχαν έλθει από διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και εγκαταστάθηκαν σε αυτό. (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Με τον ξεναγό μας, δρα Σταύρο Αρβανιτόπουλο, μπροστά από το Ωρολόγιο του Ανδρονίκου Κυρρήστου (Αέρηδες), στον χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς. Στην Τουρκοκρατία το κτήριο μετατράπηκε σε τεκέ (μουσουλμανικό μοναστήρι) από δερβίσηδες που είχαν έλθει από διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και εγκαταστάθηκαν σε αυτό. (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Μπροστά από την εξώθυρα του αλλοτινού μεντρεσέ της Αθήνας. Ο μεντρεσές της Αθήνας ήταν μουσουλμανικό ιεροσπουδαστήριο, κτισμένο περί το 1721. Κατεδαφίστηκε το 1898 λόγω των αρχαιολογικών ανασκαφών (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Μπροστά από την εξώθυρα του αλλοτινού μεντρεσέ της Αθήνας. Ο μεντρεσές της Αθήνας ήταν μουσουλμανικό ιεροσπουδαστήριο, κτισμένο περί το 1721. Κατεδαφίστηκε το 1898 λόγω των αρχαιολογικών ανασκαφών (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Το ξεπεταχτό του ορτά-σοφά στη νότια αυλή του αρχοντικού των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Το ξεπεταχτό του ορτά-σοφά στη νότια αυλή του αρχοντικού των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Θαυμάζοντας το ξύλινο χαγιάτι του ορόφου στο αρχοντικό των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Θαυμάζοντας το ξύλινο χαγιάτι του ορόφου στο αρχοντικό των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Ομαδική φωτογραφία στον ορτά-σοφά του αρχοντικού των Μπενιζέλων. Διακρίνουμε στο βάθος την τριάδα των φεγγιτών από το σαχνισί (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Ομαδική φωτογραφία στον ορτά-σοφά του αρχοντικού των Μπενιζέλων. Διακρίνουμε στο βάθος την τριάδα των φεγγιτών από το σαχνισί (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Παρακολουθώντας την ξεναγό μας κάτω από την τοξωτή στοά του ισογείου στο αρχοντικό των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Παρακολουθώντας την ξεναγό μας κάτω από την τοξωτή στοά του ισογείου στο αρχοντικό των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Ο δρ Σταύρος Αρβανιτόπουλος έδωσε διάλεξη στο The Hub Events με θέμα «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Τουρκοκρατίας στην Αθήνα»
Ο δρ Σταύρος Αρβανιτόπουλος έδωσε διάλεξη στο The Hub Events με θέμα «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Τουρκοκρατίας στην Αθήνα»
   

Έχοντας συμπληρώσει δύο επιτυχημένους κύκλους ξεναγήσεων στο πλαίσιο της δράσης «Η Αθήνα και τα μνημεία της: Μια ξενάγηση αλλιώς», αποφασίσαμε να συνεχίσουμε την περιήγηση στα μνημεία της πόλης μας, αναδεικνύοντας, αυτήν τη φορά, την οθωμανική Αθήνα. Ο τρίτος κύκλος ξεναγήσεων, με θέμα τα οθωμανικά μνημεία της Αθήνας, ξεκίνησε τη Δευτέρα 20 Μαρτίου. 

Γνωρίσαμε την οθωμανική Αθήνα μέσα από τη διάλεξη του δρα Σταύρου Αρβανιτόπουλου με τίτλο «Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Τουρκοκρατίας στην Αθήνα». Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε στον πολυχώρο The Hub Events, ήταν ανοιχτή για το ευρύ κοινό και προσέλκυσε πάνω από 200 άτομα. Παρουσιάστηκαν τα σημαντικότερα γεγονότα της ιστορίας της πόλης των Αθηνών κατά τις δύο περιόδους οθωμανικής κυριαρχίας (1456‒1687 και 1688‒1833) και κατά τη βραχύχρονη φάση της Β' Βενετοκρατίας (1687‒1688), καθώς και η πολεοδομική εξέλιξη, τα οχυρωματικά έργα, οι χώροι λατρείας, τα δημόσια κτήρια, οι ιδιωτικές κατοικίες του ισλαμικού και του χριστιανικού στοιχείου της πόλης. Μέσα από πίνακες ζωγραφικής, χάρτες της εποχής αλλά και πρόσφατες φωτογραφίες γνωρίσαμε τα ισλαμικά μνημεία της πόλης μας και περιηγηθήκαμε στην οθωμανική Αθήνα.

Το Σάββατο 8 Απριλίου, με οδηγό τον Σταύρο Αρβανιτόπουλο και εφοδιασμένοι με τις γνώσεις μας από τη διάλεξή του, συγκεντρωθήκαμε στον σταθμό Μοναστηράκι για την πρώτη μας ξενάγηση στην οθωμανική Αθήνα. Περπατήσαμε ξανά στο κέντρο της ξεχασμένης, πολύβουης άλλοτε Αθήνας των χρόνων της Τουρκοκρατίας και της Β' Βενετοκρατίας, στον χώρο όπου επί αιώνες κυλούσε η καθημερινή ζωή των Αθηναίων ανάμεσα στα ερείπια της αρχαιότητας και της βυζαντινής περιόδου. Είδαμε από κοντά το σταροπάζαρο και τον μεντρεσέ, το άρτια σωζόμενο τζαμί του Τζισδαράκη, το Κιουτσούκ τζαμί, που αποκαλύφθηκε ύστερα από δεκαετίες λήθης, το πρόσφατα αναστηλωμένο Φετιχιέ τζαμί, το λουτρό του Αμπίτ Εφέντη και τον τεκέ του Μπραΐμη, μνημεία μιας παραγνωρισμένης φάσης της ιστορίας της πόλης μας.

Την Κυριακή 21 Μαΐου, με ξεναγό την Άρτεμη Σκουμπουρδή, ολοκληρώσαμε τον κύκλο ξεναγήσεων για την οθωμανική Αθήνα με την επίσκεψή μας στο αρχοντικό των Μπενιζέλων στην Πλάκα, το τελευταίο σωζόμενο κονάκι της Αθήνας. Η οικία αυτή αποτελεί το παλαιότερο δείγμα αστικής αρχιτεκτονικής των οθωμανικών χρόνων, που μάλιστα συνδέεται με την ιστορική και ηρωική οικογένεια των Μπενιζέλων. Το αρχοντικό φέρνει μνήμες της «Κυράς των Αθηνών», της οσίας Φιλοθέης Μπενιζέλου, που λάμπρυνε την πόλη μας με την ανεκτίμητη προσφορά της τον 16ο αιώνα. Εντυπωσιαστήκαμε αντικρίζοντας την περίκλειστη αυλή, το πέτρινο ισόγειο και τους βοηθητικούς χώρους, τον ξύλινο όροφο με τους οντάδες και το χαγιάτι που στηρίζεται σε κίονες. Επισκεφτήκαμε τις δύο αυλές, οι οποίες συνδέονται με ανοιχτό τοξωτό πέρασμα, και περπατήσαμε πάνω από το γυάλινο δάπεδο που αναδεικνύει το υστερορωμαϊκό τείχος.

Τον Νοέμβριο πρόκειται να ξεκινήσει ο τέταρτος κύκλος ξεναγήσεων της δράσης, με θέμα την αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα. 


(Ο Γιώργος Καστής είναι ερευνητής Β΄ Βαθμίδας, διευθύνων το Κέντρο Ερευνών Θεωρητικών και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών της Ακαδημίας Αθηνών, καθώς και Β΄Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου.)

Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση
Η νότια αυλή του αρχοντικού των Μπενιζέλων. Διαφαίνεται το ξεπεταχτό (σαχνισί) του ορτά-σοφά με την τριάδα παρακυπτικών παραθύρων και φεγγιτών (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)
Σπασμένα αγγεία στο υπόγειο του αρχοντικού των Μπενιζέλων (Φωτογραφία: Νικόλαος Καραλής)
Στη βόρεια αυλή του αρχοντικού των Μπενιζέλων. Διακρίνονται το λιθόκτιστο ισόγειο με την τοξωτή στοά, το πηγάδι, το γυάλινο δάπεδο πάνω από το υστερορωμαϊκό τείχος, καθώς και το ξύλινο χαγιάτι στον όροφο (Φωτογραφία: Γιώργος Καστής)

Κορυφή της σελίδας