Ανήλιαγες αγάπες
ΓΡΑΦΕΙ Η ΖΩΗ ΖΕΝΙΩΔΗ

Lenia Safiropoulou & Andrej Hovrin, Sunless Loves [Johannes Brahms, 8 Lieder and Songs, Op. 57 – Sonntag, Op. 47/3. Sergey Prokofiev, 5 Poems of Anna Akhmatova, Op. 27. Modest Mussorgsky, Sunless – Vocal Cycle], εισαγ.-μτφρ. Λένια Ζαφειροπούλου (First Hand Records Ltd., 2017)


Κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες, μέσω της δισκογραφικής εταιρείας First Hand Records, το CD Sunless Loves, μια συνεργασία της υποτρόφου λυρικής τραγουδίστριας Λένιας Ζαφειροπούλου και του πιανίστα Andrej Hovrin. Έχει και στο παρελθόν παρουσιαστεί σε αυτήν τη στήλη δουλειά της εξαιρετικής καλλιτέχνιδας, και είμαστε χαρούμενοι που συνεχίζει την πορεία της με τέτοια συνέπεια και δυναμισμό. 

Η εισαγωγή και η μετάφραση, εξαιρετικής ποιότητας, είναι της ίδιας. Τα πρωτότυπα κείμενα των τραγουδιών είναι στα γερμανικά και στα ρωσικά, ενώ η πολύ προσεγμένη μετάφρασή τους, στα αγγλικά. Για άλλη μία φορά, η γραφή της Λένιας συγκινεί ποικιλοτρόπως.

Στο νέο αυτό CD περιλαμβάνονται τρεις κύκλοι τραγουδιών (και ένα τραγούδι μόνο του, ως επίλογος) οι οποίοι δεν παρουσιάζονται συχνά, ούτε στη δισκογραφία αλλά ούτε και σε συναυλιακούς χώρους. Ο πρώτος κύκλος που ερμηνεύουν οι δύο καλλιτέχνες είναι τα 8 Τραγούδια, έργο 57 του Brahms, βασισμένα σε ποιήματα και μεταφράσεις του Georg Friedrich Daumer, που εκδόθηκαν το 1871. Και τα οκτώ ποιήματα του κύκλου, εκ των οποίων τα τρία μεταφρασμένα είναι από περσικά, παλιά ισπανικά και ινδικά ποιήματα, έχουν έντονη ερωτική υπόσταση. Ο ποιητής περνάει μέσα από έντονα ερωτικά συναισθήματα: παραίτηση, εκστατική χαρά, θυμό, απόρριψη, απόγνωση. Όλα αυτά, δοσμένα μέσα από τον συχνά θλιμμένο αλλά πάντα πλούσιο και βαθύ αρμονικό κόσμο του Brahms, εκφράζονται με ειλικρινές συναίσθημα και εντατικότητα από την τραγουδίστρια και τον πιανίστα, οι οποίοι χρωματίζουν την ερμηνεία τους ακριβώς όπως απαιτεί η μουσική. 

Στη συνέχεια, οι δύο καλλιτέχνες ερμηνεύουν τα 5 Ποιήματα της Άννα Αχμάτοβα, σε σύνθεση του Προκόφιεφ, έργο 27, το οποίο εκδόθηκε το 1916. Η ποίηση της Αχμάτοβα είναι πιο θηλυκή, σίγουρα πιο «ελαφριά» από τα υπόλοιπα κείμενα στο CD, καθώς πρόκειται για ποίηση που έγραψε αρκετά νωρίς στη ζωή της. Είναι όμως ποίηση που εκφράζει τον συναισθηματικό της κόσμο δυναμικά μέσα από λεπτές αποχρώσεις. Αντίστοιχα και ο Προκόφιεφ δίνει ένα τέτοιο χρώμα στη γραφή του, λίγο διαφορετικό από άλλα έργα του που διακρίνονται από «κοφτερές και γωνιώδεις» αρμονίες, ένα χρώμα λίγο πιο μεστό και απλό. Λιτές και απέριττες οι ερμηνείες των δύο καλλιτεχνών, με απόλυτη συναίσθηση του κειμένου που αποδίδουν. 

Το CD κλείνει (σχεδόν) με έναν αριστουργηματικό κύκλο του Μουσόργκσκι, το Sunless. Βασίζεται σε ποίηση του φίλου του Μουσόργκσκι, Αρσένι Γκολεσνίτσεφ-Κουτούζοφ, και εκδόθηκε το 1874. Αποτελείται από 6 τραγούδια με έντονη νιχιλιστική διάθεση, σε έναν ανήλιαγο τόπο. Η κίνηση είναι καταθλιπτική, με τον ιδιαίτερο τρόπο που χρησιμοποιεί ο Μουσόργκσκι για να αποδώσει την απολυτότητα της μοναξιάς, την ανικανοποίητη ελπίδα, την έλλειψη οποιασδήποτε ζωντάνιας. Τέλος, σχεδόν με αυτοκτονική διάθεση, κλείνει ο κύκλος, εντυπωσιακά όμως, χωρίς συναίσθημα θλίψης αλλά με την αποδοχή όλης αυτής της ματαίωσης. Η φωνή της Λένιας, αριστουργηματική στα ρωσικά τραγούδια, με ένα μοναδικό χρώμα και απέραντη εκφραστικότητα. Ο Andrej παρουσιάζει όλη την πλούσια γραφή του Μουσόργκσκι με δύναμη και αισθαντικότητα στο πιάνο.

Το CD κλείνει με ένα μοναδικό τραγούδι του Brahms, το Sonntag, έργο 47, αρ. 3, στο οποίο ο ποιητής εκφράζει την απουσία της αγαπημένης και την επιθυμία του. Ένα όμορφο και απλά μελωδικό, και ίσως γι’ αυτό τόσο ταιριαστό, τραγούδι, ως επίλογος σε έναν δίσκο με τόσο πηγαίο συναίσθημα.

Σε όλο το CD, η άρθρωση της Λένιας είναι εξαιρετική. Το βάθος της ερμηνείας της είναι μοναδικό και οι επιλογές χρωμάτων, φράσεων και τρόπων απόδοσης του κειμένου, πραγματικά αριστοτεχνικές. Ο ήχος του Andrej, ο οποίος παίζει με τόσο βάθος που σχεδόν «σκάβει» το πιάνο με χρώματα, στηρίζει την τραγουδίστρια με συγκινητικό τρόπο.

Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο CD, το οποίο θα έπρεπε όλοι να έχουμε στη δισκοθήκη μας και ιδιαίτερα όλοι όσοι ασχολούνται με την ποίηση και τη φωνή. 


(Η Ζωή Ζενιώδη είναι αρχιμουσικός και πιανίστα.)

 


..