Μελέτη της ελληνικής λόγιας μουσικής του 20ού αιώνα
ΓΡΑΦΕΙ Η ΖΩΗ ΖΕΝΙΩΔΗ

Άρτεμις Παπαδάκι, Συμβολή στη Μελέτη και Έρευνα της Λόγιας Μουσικής στην Ελλάδα του 20ού αιώνα, Αθήνα: Πατάκης, 268 σελ., ISBN 978-9601652573



Πρόκειται για ένα εξαιρετικό βιβλίο της μουσικού και ερευνήτριας Αρτέμιδος Παπαδάκι, το οποίο έρχεται να πλουτίσει την υπάρχουσα βιβλιογραφία γύρω από τη λόγια μουσική της Ελλάδας του 20ού αιώνα. Όπως αναφέρει η ίδια η ερευνήτρια, κίνητρο για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν η αγάπη και ο σεβασμός για την κοινωνική ομάδα των Ελλήνων μουσουργών, ενώ αφορμή αποτέλεσε ο πλούτος τού εν πολλοίς αναξιοποίητου σχετικού υλικού που υπάρχει στην ΕΡΤ. 

Προτετοιμάζοντας τη συγγραφή του βιβλίου, η ερευνήτρια εκπόνησε το πολύ σημαντικό έργο της ταξινόμησης, της οργάνωσης και της καταλογογράφησης όλου του μουσικού υλικού που βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη των Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ και περιλαμβάνει πολυάριθμες παρτιτούρες και πάρτες έργων Ελλήνων μουσουργών. Αντλώντας ιδέες από τα μοντέλα επικοινωνίας και οργάνωσης πολιτιστικών οργανισμών, η ερευνήτρια οργάνωσε το υλικό με λεπτομερή τρόπο, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η δυνατότητα σύνθετων αναζητήσεων. Βασικός στόχος αυτής της συγκεκριμένης προσπάθειας ήταν και είναι να δοθεί στο ευρύ κοινό και σε πολιτιστικούς οργανισμούς και φορείς ελεύθερη πρόσβαση σε αυτό το υλικό.  

Στη συνέχεια, η Άρτεμις Παπαδάκι, μέσα από ερωτηματολόγια, ξεκίνησε έναν διάλογο με Έλληνες συνθέτες. Στόχος της ήταν να εκμαιεύσει από τους ίδιους την εκτίμηση για το έργο τους, να τους επιτρέψει να αυτοπροσδιορίσουν το ιδίωμά τους και να ζητήσει τη γνώμη τους γύρω από διάφορα θέματα και προβληματισμούς της «λόγιας» μουσικής του 20ού αιώνα. Μέσα από την επικοινωνία αυτήν φάνηκε ότι οι περισσότεροι συνθέτες είναι θετικοί στο θέμα της δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου Αρχείου Ελληνικής Μουσικής. 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στο βιβλίο υπάρχουν αναφορές σε κάποιες δυσκολίες, οι οποίες, σύμφωνα με την ερευνήτρια, καλό θα είναι να ξεπεραστούν. Πρώτη και βασική δυσκολία στην ελληνική λόγια μουσική τού σήμερα είναι η επικοινωνία των συνθετών (μέσα από τα έργα τους) με το κοινό. Η ερευνήτρια αναφέρεται επίσης στο πρόβλημα των όρων «λόγια» ή «σοβαρή» μουσική, καθώς και στην αναγκαιότητα ή μη Εθνικών Σχολών. Όλα τα παραπάνω θέματα παρουσιάζονται εκτενώς στις σελίδες του βιβλίου. 

Πιο αναλυτικά, το βιβλίο ξεκινά με πρόλογο της συγγραφέα, καθώς και πρόλογο του Έλληνα συνθέτη Γιώργου Κουρουπού. Το πρώτο μέρος του βιβλίου επικεντρώνεται σε διάφορες θεωρητικές προσεγγίσεις και αναπτύσσει τα εξής θέματα: 1. Έννοια της επικοινωνίας· 2. Μουσική δημιουργία και επικοινωνία· 3. Πολιτιστικός οργανισμός: Διαμεσολαβητής μεταξύ πολιτιστικού προϊόντος και κοινού· 4. Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ως ερευνητικά εργαλεία. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η έρευνα της συγγραφέα, κατά τις εξής ενότητες: 1. Ιστορικό της έρευνας· 2. Οργάνωση του υλικού· 3. Μεθοδολογία της έρευνας· 4. Παρουσίαση και σχολιασμός των στοιχείων.

Το βιβλίο περιλαμβάνει επίσης πολλά γραφήματα, τα οποία χρησιμοποιούνται για να αναδείξουν μοντέλα επικοινωνίας, καθώς και τα αποτελέσματα της έρευνας. Η συγγραφέας αναλύει διεξοδικά όλα τα δεδομένα και παρουσιάζει με απλό και ευκολονόητο τρόπο τα αποτελέσματα. Όπως σχολιάζει η ίδια, η πρακτική χρησιμότητα του βιβλίου της έχει ήδη αποδειχθεί, καθώς διάφοροι οργανισμοί έχουν ανατρέξει σε αυτό και στα αποτελέσματα της έρευνάς της.

Εισάγοντάς μας σε διάφορα θέματα της ελληνικής μουσικής δημιουργίας του 20ού αιώνα, το βιβλίο της Αρτέμιδος Παπαδάκι προσθέτει πολλά καινούργια στοιχεία σε όσα γνωρίζαμε μέχρι τώρα για το συγκεκριμένο είδος μουσικής. 


(Η Ζωή Ζενιώδη είναι αρχιμουσικός και πιανίστα.) 

 


..