Ξύπνα! Ώρα για Hypnos Project!
Το Hypnos Project πλαισιώθηκε από μια μεγάλη εικαστική έκθεση στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση
Το Hypnos Project πλαισιώθηκε από μια μεγάλη εικαστική έκθεση στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση
Στιγμιότυπο από την εκδήλωση των εγκαινίων
Στιγμιότυπο από την εκδήλωση των εγκαινίων
Έργα κλασικής ζωγραφικής και σύγχρονης τέχνης συνυπήρξαν στους χώρους της Ωνασείου Βιβλιοθήκης
Έργα κλασικής ζωγραφικής και σύγχρονης τέχνης συνυπήρξαν στους χώρους της Ωνασείου Βιβλιοθήκης
   

Το μέλλον σου εξαρτάται από τα όνειρά σου. Γι' αυτό κοιμήσου!

Ο ύπνος είναι η χρυσή αλυσίδα που κρατάει ενωμένη την υγεία με το σώμα.

Thomas Dekker


To Hypnos Project (Ύπνος Project), ένα σπονδυλωτό πρόγραμμα εκδηλώσεων της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, κατέλαβε επί δύο μήνες (18 Απριλίου ‒ 19 Ιουνίου 2016) το κτίριο της Στέγης, την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη στη λεωφόρο Αμαλίας, αλλά και άλλους γνωστούς και άγνωστους χώρους της Αθήνας. Το πρόγραμμα προσέγγισε το μείζον θέμα του Ύπνου μέσα από ποικίλες καλλιτεχνικές και άλλες δράσεις με επίκεντρο το κομμάτι εκείνο της ζωής που καθιστά ευάλωτο ακόμη και τον πανίσχυρο και που η έλλειψή του μπορεί να αποβεί έως και μοιραία.  

Ο Έρωτας και ο δίδυμος αδελφός του Ύπνου, ο Θάνατος, είχαν δεσπόζουσα θέση στον κεντρικό ιστό της εκδήλωσης, γύρω από τον οποίον αρθρώθηκαν μια σειρά από δίπολα, με πλούσιο ιστορικό υπόβαθρο: ύπνος ‒ θάνατος, έρωτας ‒ φύλο, κανονικότητα ‒ διαταραχή, εργασία ‒ ανάπαυση, ταυτότητα ‒ ετερότητα, πραγματικότητα ‒ όνειρο, ορθολογικό ‒ ανορθολογικό, παράδοση ‒ νεωτερικότητα. Κατ' αυτόν τον τρόπο, το Hypnos Project θέλησε να διερευνήσει τις πολλαπλές συσχετίσεις των παραπάνω εννοιών, ανατρέποντας μια σειρά από στερεότυπα γύρω από τη νεωτερική κουλτούρα στην Ελλάδα και τις σχέσεις της με το σύγχρονο. 

Με οχήματα την κεντρική έκθεση, τις παράλληλες δραστηριότητες, τις περφόρμανς, τα κείμενα και τις συζητήσεις, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση διερεύνησε τα φυσικά, κοινωνικά και πολιτικά όρια του σώματος. Για τη διοργάνωση, τον σχεδιασμό και την επιμέλεια του Hypnos Project εργάστηκαν η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, η Ελισάβετ Πανταζή, η Πάσκουα Βοργιά, η Κωνσταντίνα Σουλιώτη, ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης, ο Θεόφιλος Τραμπούλης και το αρχιτεκτονικό γραφείο FLUX-οffice (Εύα Μανιδάκη ‒ Θανάσης Δεμίρης).

Η εικαστική έκθεση, με 75 έργα τέχνης 50 Ελλήνων καλλιτεχνών (ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονταν και δύο υπότροφοι: ο Πάνος Κοκκινιάς και η Λουκία Αλαβάνου), αναπτύχθηκε σε δύο χώρους: στον εκθεσιακό χώρο της Στέγης και στο κτίριο της Ωνασείου Βιβλιοθήκης της λεωφόρου Αμαλίας. H έκθεση συγκέντρωσε ιστορικά αριστουργήματα της ελληνικής τέχνης, νέα έργα σύγχρονων Ελλήνων καλλιτεχνών και αρχειακό υλικό από εγγραφές και μεταγραφές της εγχώριας λαϊκής κουλτούρας, σε μια δοκιμασία αλληλεπίδρασης και μεταλλαγής. Τα εγκαίνιά της, στη Στέγη, εμπλουτίστηκαν από μία περφόρμανς της ομάδας ΦΥΤΑ, η οποία βασιζόταν στην κοίμηση και την αφύπνιση του Έθνους και της Γλώσσας του.

Παράλληλα, στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη διοργανώθηκε στις 23 και 24 Απριλίου μια περφόρμανς-διάλεξη του Χριστόδουλου Παναγιώτου με τίτλο Πεθαίνοντας πάνω στη σκηνή (Dying on Stage), ένας στοχασμός γύρω από την αδυναμία θεατρικής αναπαράστασης του θανάτου. Συμμετείχαν ο χορευτής Jean Capeille και ο συνθέτης και πιανίστας Κυριάκος Σπύρου.

Στον εναλλακτικό χώρο Γαλαξία και Σφιγγός, στον Νέο Κόσμο, παρουσιάστηκε καθ' όλη τη διάρκεια του Μαΐου μια περφόρμανς της ομάδας Nova Melancholia, βασισμένη στο αφήγημα του Georges Bataille «Ο νεκρός», το οποίο απηχεί τη φρίκη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου.

Το Hypnos Project περιλάμβανε ενδιαφέρουσες διαλέξεις και συζητήσεις, όπως η συζήτηση που συντόνισε στις 12 Απριλίου η συγγραφέας Αμάντα Μιχαλοπούλου με τη συμμετοχή του ψυχαναλυτή Κώστα Γεμενετζή, του καθηγητή Ψυχιατρικής Κώστα Σολδάτου και της ψυχολόγου Χαράς Τσέκου, γύρω από τα θέματα της αϋπνίας, των ονείρων και του θανάτου.

Επίσης, στις 7 και 8 Μαΐου η ιστορικός τέχνης Χριστιάνα Γαλανοπούλου έδωσε διάλεξη με θέμα «Αποχαιρετισμοί», ένα ταξίδι σε έργα τέχνης διαφορετικών εποχών, σε κείμενα, τόπους, αρχαιολογικούς χώρους, στιγμές της σύγχρονης πραγματικότητας και ιστορίες ανθρώπων, υφαίνοντας μιαν αφήγηση για τη ζωή, το επέκεινα και το εσαεί.

Στις 9 Μαΐου, υπό την επιμέλεια και τον συντονισμό του Δημήτρη Παπανικολάου, διοργανώθηκε μια συζήτηση με θέμα «Σώμα: Ύπνος, θάνατος και ανάσταση». Συμμετείχαν ο συγγραφέας Σπύρος Γιανναράς, ο καθηγητής Γενετικής Πέτρος Λιγοξυγκάκης, η αρχιτέκτων Ίρις Λυκουριώτη, ο υπότροφος συγγραφέας Δημοσθένης Παπαμάρκος και η κοινωνιολόγος Δήμητρα Μακρυνιώτη, ενώ στις 16 Μαΐου ο Dany Nobus, ψυχαναλυτής και διευθυντής του Μουσείου Freud του Λονδίνου έδωσε διάλεξη στη Μικρή Σκηνή της Στέγης με θέμα τα όνειρα.

Στο πλαίσιο του μουσικού σκέλους του Hypnos Project, το σπουδαίο γαλλικό κουαρτέτο Diotima παρουσίασε στις 20 Απριλίου στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός ένα πρόγραμμα νυχτερινό, το οποίο περιλάμβανε το Ainsi la nuit του Henri Dutilleux, το Métamorphoses nocturnes από το πρώιμο έργο του Ούγγρου συνθέτη György Ligeti, καθώς και το εξαίσιο Verklärte Nacht, έργο 4, του Arnold Schönberg, ένα έργο αφηρημένης προγραμματικής μουσικής χωρίς λόγια, βασισμένο όμως σε ποίημα του Richard Dehmel.

Ένας κινηματογραφικός μαραθώνιος διοργανώθηκε την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Μαΐου στη Μικρή Σκηνή της Στέγης, με την επιμέλεια του Ηλία Φραγκούλη, προβάλλοντας επί 24 ώρες ταινίες και ντοκιμαντέρ που σχετίζονται με το θέμα του ύπνου, όπως Η Νύχτα του Κυνηγού (1955) του Charles Laughton, Το Μωρό της Ρόζμαρι (1968) του Roman Polanski, Ο Υπναράς (1973) του Woody Allen, Sleeping Beauty (2011) της Julia Leigh, Ιστορία 52 (2008) του Αλέξη Αλεξίου, 12 Πίθηκοι (1995) του Terry Gilliam και πολλές άλλες. Ταυτόχρονα, το βράδυ του Σαββάτου 14 Μαΐου και έως τα ξημερώματα διοργανώθηκε ένα μεγάλο πιτζάμα πάρτι σε όλους τους ορόφους της Στέγης με περισσότερους από 20 DJs.

Την Κυριακή 29 Μαΐου, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, διοργανώθηκε ένα ολονύχτιο βιωματικό δρώμενο από τη χορογράφο και υπότροφο του Ιδρύματος Ωνάση Αποστολία Παπαδαμάκη, σε συνεργασία με τον συνθέτη Τρύφωνα Κουτσουρέλη. Η βιωματική περφόρμανς The Theta Series («Theta waves state» ονομάζεται το πρώτο στάδιο εισόδου στην ονειρική κατάσταση κατά τη διάρκεια του ύπνου), στην οποία συμμετείχαν 45 καλεσμένοι-θεατές, θέλησε να διερευνήσει τη σχέση του ανθρώπου με το σκοτάδι και το φως, με την παραστασιακή δράση και τον ύπνο, με τη θεατρική πράξη και τη φαντασία. (Διαβάστε το σχετικό άρθρο εδώ).

Ένα τέτοιο αναλυτικό και διευρυμένο project δεν θα μπορούσε να μην περιέχει το κυριότερο: μια Κλινική Ύπνου, η οποία λειτούργησε επί δέκα ημέρες στη Στέγη δωρεάν για το ευρύ κοινό, σε συνεργασία με την ιατρό-πνευμονολόγο Μάρθα Ανδρίτσου, επιστημονική συνεργάτιδα του Κέντρου Μελέτης Ύπνου του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός».

Τα ιατρικά δεδομένα από την Κλινική Ύπνου αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία μιας εικαστικής εγκατάστασης της Μαρίνας Γιώτη, με τίτλο Polysomnogarden. Τα στάδια του ύπνου μετουσιώθηκαν σε ένα μεταβαλλόμενο εικαστικό περιβάλλον με ήχους από τον Coti K, φώτα, προβολές και κινητικά γλυπτά, που παρουσιάστηκαν στον χώρο Ευρυδάμαντος και Γαλαξία από τις 19 Μαΐου έως τις 2 Ιουνίου.

Το τελευταίο σκέλος του project περιλάμβανε φωτογραφικές προβολές σε κτίρια της Αθήνας. Ο Παύλος Φυσάκης φωτογράφισε διάφορους καλλιτέχνες την ώρα που κοιμούνται, και οι φωτογραφίες τους προβάλλονταν καθ' όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ, σε κτίρια σε δημόσιους χώρους της Αθήνας. 

Το Hypnos Project συνοδεύθηκε από μια δίγλωσση ανεξάρτητη έκδοση ευρείας κυκλοφορίας με θέμα τον ύπνο. Ακαδημαϊκοί, ειδικοί και συγγραφείς προσεγγίζουν με πρωτότυπα κείμενα το θέμα του ύπνου, ο καθένας από τη δική του πλευρά, συνθέτοντας ένα πολυφωνικό και πρωτότυπο ανθολόγιο, στο οποίο η κοινωνιολογία συνυπάρχει με τις στρατιωτικές σπουδές, η αρχιτεκτονική με την κλασική φιλολογία, το διήγημα με την προσωπική μαρτυρία. Στο HYPNOS issue γράφουν η Δήμητρα Βογιατζάκη, η Βασιλική Κόκκορη, ο Simon Critchley, ο Ηλίας Μαγκλίνης, ο Παναγιώτης Μένεγος, η Joanna Bourke, η Σοφία Νικολαΐδου, η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, ο Παναγής Παναγιωτόπουλος, η Άννα Παπαέτη, ο Δημοσθένης Παπαμάρκος, ο Δημήτρης Παπανικολάου, η Ματίνα Πασχάλη, ο Άρης Σαραφιανός, η Patti Smith, ο James Stavridis, ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης, ο Θεόφιλος Τραμπούλης και ο Θοδωρής Χιώτης.

Με έναυσμα το Hypnos Project της Στέγης, το ΑΩ ετοίμασε το αφιέρωμα που ακολουθεί, για τον ύπνο και την έλλειψή του, την εγκοίμηση και την εγρήγορση, τα όνειρα και την πορεία προς το ασυνείδητο, φιλοξενώντας συνεργασίες υποτρόφων με επιστημονική, βιωματική και καλλιτεχνική ματιά.


(Οι φωτογραφίες είναι του Πάνου Κοκκινιά και της Κικής Παπαδοπούλου.)

Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση
Εγκατάσταση-περφόρμανς στον χώρο της έκθεσης Hypnos Project
Βιντεοπροβολή κατά τη διάρκεια των εγκαινίων
Πολυχρόνης Λεμπέσης, Παιδί ημίγυμνο
Γιάννης Μόραλης, Γυμνό
Νίκος Καναρέλης, Ο ύπνος
Δημήτρης Χαρισιάδης, Παιδότοποι της Φρειδερίκης

Κορυφή της σελίδας