Συνδεδεμένες Συμβάσεις Franchise
ΓΡΑΦΕΙ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ι. ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ

Ευάγγελος Ι. Μαργαρίτης, Συνδεδεμένες Συμβάσεις Franchise, Αθήνα: Π. Ν. Σάκκουλας, 2016, 272 σελ. ΙSBN 978-9604205912


Ο συγγραφέας, με αφετηρία τη σύγχρονη συναλλακτική πρακτική, με εύστοχο και ακριβή λόγο, καταπιάνεται με το σύγχρονο θέμα των συνδεδεμένων συμβάσεων franchise σε μια πολύ ενδιαφέρουσα μονογραφία. Ξεφεύγει από την αναζήτηση των συμβατικών προβλημάτων, τα οποία συνδέονται με την οικονομική σύνδεση των συμβάσεων –δηλαδή τα συνηθισμένα προβλήματα της ανώμαλης εξέλιξης μιας σύμβασης franchise, όπως είναι η μη καταβολή ανταλλάγματος από τον δικαιοχρήστη και η μη παραχώρηση από τον δικαιοδότη άδειας χρήσεως των στοιχείων του πακέτου– και επιχειρεί επιτυχημένα να κάνει ένα βήμα παρακάτω και να αξιολογήσει νομικά την «οικονομική σύνδεση των συμβάσεων», την οποία γεννά η συνύπαρξη των ανεξάρτητων παραγόντων στα συστήματα franchising.

Ερευνά την επίδραση της δικονομικής σύνδεσης των ανεξάρτητων συμβάσεων franchise στον τρόπο εκπλήρωσής τους και την ευθύνη των μελών του συστήματος franchising απέναντι στα άλλα μέλη, με τα οποία δεν συνδέονται συμβατικά παρά μόνον οικονομικά, αφού πρόκειται για συμβάσεις με έντονα συνεργατικά και ανταλλακτικά στοιχεία, στις οποίες όμως η συνεργασία δεν φτάνει μέχρι τον κοινό σκοπό. Η όποια νομική σύνδεση των ανεξάρτητων συμβάσεων, με τα μέσα του ισχύοντος δικαίου, προκύπτει από τον κοινό οικονομικό προσανατολισμό.

Η έρευνα ξεκινά με μια χρήσιμη ιστορική αναδρομή, στην οποία αναπτύσσονται τα στάδια διαμόρφωσης του franchising με αναφορά σε οικονομικά και ιστορικά στοιχεία, ώστε να κατανοηθούν ο τρόπος λειτουργίας του και οι απαιτήσεις της αγοράς, τις οποίες κλήθηκε να καλύψει η εμφάνιση του franchise. Από την αρχική σύνδεση του franchise με τη δράση και τη λειτουργία του κράτους περάσαμε στη σύνδεση με την ιδιωτική πρωτοβουλία, η οποία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Αμερική το έτος 1863 από τη γνωστή εταιρεία Singer, διά της παραχώρησης δικαιώματος πώλησης από σπίτι σε σπίτι, για να φτάσουμε στο σύστημα του franchise του 21ου αιώνα, όπου επικρατεί η αρμονία, η οποία ισορροπεί μεταξύ ατομικού και συλλογικού συμφέροντος, υπακοής και συνύπαρξης, ανταγωνισμού και συνεργασίας.

Ιδιαίτερα χρήσιμη και ενδιαφέρουσα είναι η τοποθέτηση του συγγραφέα αναφορικά με το κατά πόσον αποτελούν μία εταιρική σύμβαση οι επιμέρους συμβάσεις, τις οποίες καταρτίζει ο δικαιοδότης με καθέναν από τους δικαιοχρήστες και οι οποίες συνδέονται οικονομικά και στηρίζονται η μία στην άλλη για την κοινή επιτυχία. Παρά το γεγονός ότι η τήρηση των αρχών του συστήματος από κάθε δικαιοχρήστη και η ενιαία διαμόρφωση των καταστημάτων εξασφαλίζουν την επιτυχία του όλου εγχειρήματος, ωστόσο οι επιμέρους συμβάσεις δεν αποτελούν κατά κανόνα μία εταιρική σύμβαση.

Ο συγγραφέας επεξεργάζεται επίσης το θέμα της «δικτύωσης» μιας μεμονωμένης σύμβασης franchise, δηλαδή το γεγονός ότι η οικονομική σύνδεση της σύμβασης με τις άλλες, οι οποίες συναποτελούν το σύστημα, συνεπάγεται τη δημιουργία ιδιαίτερων συμβατικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, καθώς και το γεγονός ότι οι κοινές υποχρεώσεις από τη σύμβαση αναπτύσσουν ισχύ έναντι όλων και κυρίως έναντι των μη συμβατικά συνδεδεμένων δικαιοχρηστών. Οι σχέσεις δικαιοδότη και δικαιοχρήστη χαρακτηρίζονται από κοινό οικονομικό προσανατολισμό, ο οποίος όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινός σκοπός, καθώς οι σκοποί των υποκειμένων της σύμβασης είναι διαφορετικοί. Σκοπός του δικαιοχρήστη είναι η ανάπτυξη της επιχειρηματικής δράσης του και η κερδοφορία, ενώ του δικαιοδότη είναι η εκμετάλλευση του συστήματος και η λήψη ανταλλάγματος για την παραχώρηση του πακέτου franchise. Αν και κανένα από τα μέρη δεν αντιλαμβάνεται τον σκοπό του άλλου ως δικό του, ούτε και τον επιδιώκει, εντούτοις επιλέγουν τη δικτύωση. Ενώ οι συμβάσεις δεν είναι αμιγώς εταιρικές, η ύπαρξη κοινού προσανατολισμού ανοίγει τον δρόμο για την εφαρμογή κάποιων ρυθμίσεων από το εταιρικό δίκαιο.

Η ενδιαφέρουσα προσέγγιση που ακολουθεί ο Ευάγγελος Ι. Μαργαρίτης ξεφεύγει από τη μέχρι σήμερα πρακτική των συγγραμμάτων με θέμα το franchise. Ο συγγραφέας, με εύστοχη και κατανοητή γλώσσα, αναλύει τον τρόπο με τον οποίο τα προϊόντα των αντιφατικών απαιτήσεων της σύγχρονης οικονομίας επιτάσσουν την παράλληλη συνύπαρξη της αυτονομίας και της συλλογικότητας, του ανταγωνισμού και της συνεργασίας και, τελικά, τη νομική σύνδεση των συμβάσεων franchise.

Πρόκειται για μια χρήσιμη επιστημονική έρευνα και, ταυτόχρονα, μια ιδιαίτερα αξιόλογη μελέτη, η οποία αναδεικνύει με σαφήνεια τις αξιολογικές σταθμίσεις που υιοθετήθηκαν διαδοχικά, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο το θετικό δίκαιο δίνει τελικά λύση στις σχέσεις που δημιουργούνται μεταξύ υποκειμένων ανεξαρτήτως δρώντων αλλά εντούτοις δικτυωμένων, δηλαδή οικονομικά συνδεδεμένων συμβάσεων στο πλαίσιο ενός εγχειρήματος με κοινό για όλους προσανατολισμό. Ευχαριστούμε πολύ τον συγγραφέα για αυτήν του τη συμβολή στο συγκεκριμένο θέμα και αναμένουμε νεότερες τοποθετήσεις του.


(Η Βασιλική Ι. Καπετάνου είναι δικηγόρος Αθηνών.)

 


..