40 χρόνια ‒ 4 Ε: Έλληνες, Εξωστρέφεια, Ευρώπη, Εκπαίδευση
H OΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΩΝΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΣΤΕΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΕΖΟΝ 2015‒2016
   

Η Στέγη είναι παιδί του Ιδρύματος Ωνάση. Είναι το πεντάχρονο παιδί του σαραντάχρονου Ιδρύματος. Το Ίδρυμα Ωνάση ακολουθεί την εντολή του Αριστοτέλη Ωνάση, ενός επιχειρηματία που πάντα έβλεπε μακριά αλλά κυρίως πάντα έβλεπε αλλιώς. Ο ίδιος ήταν ένα πρόσωπο που λειτουργούσε ως σύμβολο πλούτου, αλλά, χάρις στο ίδρυμα που κληροδότησε, πλέον ταυτίζεται και με την πρόσβαση στον πνευματικό πλούτο, τον οποίο ορίζουμε ως παιδεία, πολιτισμό, κοινωνική αλληλεγγύη∙ παιδεία και πολιτισμό ως όχημα κοινωνικής συνοχής. Αυτή είναι η αποστολή του Ιδρύματος. Εκείνο που ορίστηκε ως υποχρέωση πριν από 40 χρόνια είναι ακριβώς η προσπάθεια να έχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι πρόσβαση σε αυτά τα αγαθά και να υποστηριχθεί η Ελλάδα απελευθερώνοντας τις δυνάμεις των ανθρώπων της. 

Σε καιρούς σαν κι αυτούς οι ιδιώτες οφείλουμε να συνδράμουμε, να συνεργαζόμαστε μεταξύ μας, να συνεργαζόμαστε με την πολιτεία. Υπάρχουν τομείς που το κράτος πρέπει να μπορεί να καλύπτει. Η παιδεία, ο πολιτισμός, η υγεία είναι αγαθά για τα οποία η Ευρώπη πάλεψε πολύ, ώστε να παρέχονται στους πολίτες της από την ίδια την πολιτεία. Αυτό που δηλώνουμε είναι η διάθεσή μας να στεκόμαστε δίπλα σε αυτήν, για να μπορούν να υλοποιούνται περισσότερα μεγάλα και μικρά σχέδια, για να ανοίγουν τα φτερά τους όλοι εκείνοι που θέλουν να κάνουν ένα βήμα πιο πέρα από αυτό που θα καθόριζε η οικονομική και κοινωνική αφετηρία τους. Για τα 40 χρόνια του Ιδρύματος αποφασίσαμε να μην κάνουμε φιέστες, να μην κάνουμε εκδηλώσεις εορτασμού. Δεν θέλουμε να φωνάξουμε τα επιτεύγματά μας, ούτε να διοργανώσουμε τελετές αυτοδοξασμού. Αλλά στο πλαίσιο του αναστοχασμού γινόμαστε πιο συγκεκριμένοι για πράγματα που μάθαμε στη διαδρομή μας. 

Όταν μιλάμε για το Ίδρυμα θα πρέπει να σκεφτόμαστε 6.500 υποτρόφους, εκ των οποίων περισσότεροι από 1.000 είναι καλλιτέχνες. Υπότροφοι που ‒μέσα από αξιοκρατικές διαδικασίες– πήραν το διαβατήριο για να πλησιάσουν το όνειρό τους. Θα πρέπει να σκεφτόμαστε 600.000 ασθενείς που έχουν νοσηλευτεί στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο∙ περισσότερες από 5.000 χορηγίες σε πολιτιστικούς οργανισμούς, μουσεία, έδρες και τμήματα Ελληνικών Σπουδών σε όλον τον κόσμο, από το Μπουένος Άιρες έως τη Χάιφα και από τα Τίρανα έως τη Βοστώνη∙ περισσότερα από 1.300 δημόσια σχολεία και κέντρα ειδικής αγωγής σε όλη την Ελλάδα, τα οποία έχουν ενισχυθεί υλικοτεχνικά ή μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης των ίδιων των εκπαιδευτικών. 

Σε λίγες μέρες, η ομάδα του Ιδρύματος και της Στέγης θα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη, στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο, στην καρδιά του Μανχάταν. Βρισκόμαστε και εκεί 15 χρόνια. Όποιος βαδίζει στην 5η Λεωφόρο συναντά την ελληνική σημαία να ανεμίζει στους 52 δρόμους. Tο Onassis Cultural Center της Αμερικής, που λειτουργεί σαν πρεσβεία για την πολιτιστική μας κληρονομιά, ενισχύει πλέον την παρουσία και της σύγχρονης ελληνικής δημιουργίας, φέρνοντας κοντά ξένους και Έλληνες καλλιτέχνες και διανοούμενους, συνεργάζεται με αρκετούς από τους πιο σημαντικούς πολιτιστικούς οργανισμούς των ΗΠΑ, όπως η Brooklyn Academy of Music και η New York Public Library, εντάσσει στην ομάδα του πρόσωπα που μπορούν να ενδυναμώσουν με τις γνώσεις και την εμπειρία τους την παρουσία της Ελλάδας εκτός των συνόρων, αναπτύσσει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις του με τις γειτονιές και τα σχολεία της αμερικανικής ηπείρου μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα σχετικά με τον ελληνικό πολιτισμό. 

Φέτος, το φεστιβάλ με το οποίο ξεκινάμε στη Νέα Υόρκη έχει ως θέμα του τον Νάρκισσο, από τον μύθο έως την ψυχανάλυση και τις selfies. Αξιοποιώντας το ότι βρισκόμαστε στη σπουδαία αυτή μητρόπολη του κόσμου, προσπαθούμε να υποστηρίξουμε το δυνατό πρόσωπο της Ελλάδας. Ακούγεται μεγαλεπήβολο, αλλά όλα τα μεγάλα ανθρώπων έργα είναι. Υψηλός στόχος μας είναι να βοηθάμε να είναι η Ελλάδα αυτό που της αξίζει, να είμαστε και να εκπέμπουμε την Ελλάδα που θέλουμε. 

Τελικά, 40 χρόνια μετά, τα παιδιά του Ιδρύματος είναι πολλά. Ο καθένας γνωρίζει καλύτερα εκείνο που συνάντησε στον δρόμο του περισσότερο. Όποιος έχει περάσει από το Ωνάσειο σκέφτεται το νοσοκομείο, όποιος έχει βρεθεί στη Στέγη σκέφτεται παραστάσεις, συναυλίες, εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, εκείνος που μπορεί να έχει πλέον πρόσβαση στο Αρχείο Καβάφη συνδέει το Ίδρυμα με τον ποιητή, ο υπότροφος σκέφτεται τις υποτροφίες και ο δάσκαλος στις άκρες της χώρας ή στις υποβαθμισμένες περιοχές τη Αθήνας συνδέει το Ίδρυμα με την υποστήριξη της εκπαίδευσης.  

Αλλά όλα αυτά ανήκουν σε μια οικογένεια, στην οικογένεια του Ομίλου Ωνάση, μια οικογένεια που έχει και μια πλευρά που συνήθως δεν βλέπουν οι άνθρωποι των τεχνών. Είναι η οικογένεια της ναυτιλίας. Γιατί αυτό το Ίδρυμα ζει από τη ναυτιλία, ζει από τις επενδύσεις. Άρα στην ίδια οικογένεια που ανήκουν οι άνθρωποι της Στέγης ανήκουν και οι ναυτικοί που αυτήν τη στιγμή μπορεί να βρίσκονται με ένα σούπερ τάνκερ στον Ειρηνικό Ωκεανό. Γιατί αξίζει ίσως να υπενθυμίσω ότι, βάσει της διαθήκης του Αριστοτέλη Ωνάση, το 40% του επιχειρηματικού κέρδους αξιοποιείται για την κοινωφέλεια. 

Μαζί μας ξεκινούν όλοι οι πολιτιστικοί οργανισμοί στον κόσμο, κι εμείς μαζί τους. Το Εθνικό Θέατρο, του οποίου είμαστε φέτος ο μεγάλος χορηγός. Το Μουσείο Μπενάκη, όπου υποστηρίζουμε μία από τις μεγαλύτερες εκθέσεις του. Τα μουσικά σύνολα που υποστηρίζουμε και θα τα ακούσετε σε άλλες αίθουσες σαν κι αυτή. Αλλά και πιο μακριά, στο Almeida Theatre του Λονδίνου, όπου ανεβαίνουν η Ορέστεια και η Μήδεια με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάση. Οι υπότροφοι αναχώρησαν πλέον για τα πανεπιστήμιά τους και οι αριστούχοι μαθητές ταξιδεύουν στον κόσμο φέρνοντας επιτυχίες από τις Μαθητικές Ολυμπιάδες. Σε λίγους μήνες, ο Θόδωρος Τερζόπουλος, ως fellow του Ιδρύματος, θα διδάσκει στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Αμερικής τον τρόπο που ανεβαίνει η αρχαία ελληνική τραγωδία. 

Βρισκόμαστε εδώ, στη Στέγη, για να μιλήσουμε για τα 4 Ε της χρονιάς: για τους Έλληνες που αξίζει να ξεχωρίζουν, για την Εξωστρέφεια που πρέπει να έχει ο ελληνικός πολιτισμός, για την Ευρώπη που αλλάζει και την αλλάζουμε, για την Εκπαίδευση που πάντα πρέπει να βάζει στο κέντρο της τον ανθρωπισμό, που πάντα θα είναι ο βατήρας του φωτεινού μέλλοντος.

Στο Ίδρυμα Ωνάση λέμε ότι γιορτάζουμε 40 χρόνια. Ναι. Τα επόμενα 40. Κινούμαστε με γνώμονα το μέλλον, κοιτάζουμε μπροστά συμμετέχοντας στην κοινωνία, αναλαμβάνοντας το ευπρόσδεκτο κόστος της ελευθερίας που είναι η δική σας κριτική. Αυτή ήταν η αποστολή τού Ιδρύματος: η απελευθέρωση δυνάμεων. Αυτή παραμένει, συντονιζόμενη πάντα με τις απαιτήσεις των καιρών, με τις ανάγκες αλλά και τις επιθυμίες των ανθρώπων. 


Αντώνης Παπαδημητρίου

Πρόεδρος Ιδρύματος Ωνάση

Κορυφή της σελίδας