Σεμινάριο για τη Wikipedia στη Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ωνάση
ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΜΕΝΤΗ

Στο πλαίσιο της υλοποίησης της πράξης «Ανοικτές Διαδικτυακές Πλατφόρμες Γραμμάτων και Τεχνών» και σε συνεργασία με την ανάδοχο ένωση εταιρειών Postscriptum ΕΠΕ και Mentoring AE, η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών ΑΜΚΕ και ο Σύνδεσμος Υποτρόφων του Ιδρύματος Ωνάση, με αφορμή την ψηφιοποίηση της Ελληνικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύµατος Ωνάση που βρίσκεται σε εξέλιξη, διοργάνωσαν τριήμερο σεμινάριο για την ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια Wikipedia ή Βικιπαίδεια. Το σεμινάριο έλαβε χώρα την Πέμπτη 14 Μαΐου, την Παρασκευή 15 Μαΐου και την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2015, στο νεοκλασικό κτήριο της λεωφόρου Αμαλίας στην Πλάκα, όπου στεγάζεται η Βιβλιοθήκη, καθώς σκοπός του σεμιναρίου ήταν ο εμπλουτισμός της εγκυκλοπαίδειας με τη συγγραφή λημμάτων που σχετίζονται με τη Βιβλιοθήκη.

Η Ελληνική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ωνάση περιλαμβάνει μέρος της συλλογής βιβλίων του Κωνσταντίνου Σπ. Στάικου, συγκεντρώνοντας βιβλία ανεκτίμητης αξίας που χαρακτηρίζουν διαφορετικές πτυχές έκφρασης του Γένους: γλώσσα, πνευματική παράδοση, ορθόδοξη πίστη. Η συλλογή μαρτυρά την εκδοτική δραστηριότητα και τις πνευµατικές ενασχολήσεις των Ελλήνων λόγιων της Διασποράς, από την πρώιµη Αναγέννηση έως τον ύστερο Νεοελληνικό Διαφωτισµό, καθώς ο μεγαλύτερος αριθμός των βιβλίων τυπώθηκε κυρίως σε ελληνικά τυπογραφεία της Βενετίας ή σε τυπογραφικούς οίκους που εξέδιδαν ελληνικά βιβλία για το ελληνόγλωσσο κοινό. Συγκεκριμένα, η Βιβλιοθήκη περιλαμβάνει περισσότερους από 1.400 τίτλους, τα αντίτυπα των οποίων ανέρχονται σε 2.000 περίπου τόμους. Καταλαμβάνει τρεις συνεχόμενες αίθουσες ειδικά διαμορφωμένες, με τα βιβλιοστάσια διατεταγμένα στον χώρο, έτσι ώστε να συνθέτουν πέντε αυτοτελή στοιχεία, που αντιστοιχούν στις πέντε ενότητες της Βιβλιοθήκης: Αναγέννηση-Ουμανισμός, Νεοελληνική Γραμματεία, Λειτουργικά Βιβλία, Θεολογικά Συγγράμματα και Νεοελληνικός Διαφωτισμός. 

Στο πνεύμα των κοινών στόχων του Ιδρύµατος Ωνάση και του συλλέκτη, που είναι ο εµπλουτισµός και η συντήρηση του εθνικού αυτού θησαυρού, υλοποιείται η ψηφιοποίηση της Ελληνικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος Ωνάση, ώστε αυτή να διασφαλιστεί και να γίνει προσιτή σε ερευνητές, στο σύνολο της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας αλλά και στο ευρύτερο κοινό.

Οι δέκα υπότροφοι που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα και παρακολούθησαν το σεμινάριο είχαν τη δυνατότητα να ενημερωθούν από τους εισηγητές Σωτήρη Κιλάφη και Παύλο Στάμο για τη λειτουργία, την αξία και τα οφέλη της Wikipedia και των Wikicommons μέσα από παραδείγματα εφαρμογών. Η Wikipedia –έκτος σε επισκεψιμότητα ιστότοπος παγκοσμίως– είναι η διεθνής, διαδικτυακή, πολυγλωσσική, ελεύθερου περιεχομένου και εξελισσόμενη διά συνεργασίας εγκυκλοπαίδεια. Δημιουργείται από συνεργαζόμενους εθελοντές με το λογισμικό wiki και αποτελεί τη μεγαλύτερη κοινή και ανοικτή δεξαμενή γνώσης. Τα βασικά στοιχεία που τη χαρακτηρίζουν και ταυτόχρονα τη διαφοροποιούν από τις υπόλοιπες εγκυκλοπαίδειες είναι τα εξής: πρώτον, βρίσκεται στο Διαδίκτυο∙ δεύτερον, είναι ανοικτή και προσβάσιμη σε όλους, με αποτέλεσμα να εμπλουτίζεται συνεχώς και να είναι πάντα επικαιροποιημένη∙ και, τρίτον, μπορούν να συμμετέχουν και να συμβάλουν όλοι σε αυτήν, μέσω της δημιουργίας, της διόρθωσης και της συμπλήρωσης λημμάτων. 

Η Wikipedia πλαισιώνεται από αδελφικά εγχειρήματα που εκπληρώνουν μη εγκυκλοπαιδικούς ρόλους και μπορούν να συνδεθούν με τα λήμματα της εγκυκλοπαίδειας, όπως το Wikidictionary (Βικιλεξικό), ένα πρόγραμμα λεξικού ελεύθερης πρόσβασης, το Wikibooks (Βικιβιβλία), ένα πρόγραμμα με ηλεκτρονικά βιβλία και εγχειρίδια ελεύθερης πρόσβασης, το Wikiquote (Βικιφθέγματα), ένα πρόγραμμα συλλογής ρήσεων και αποφθεγμάτων, το Wikinews (Βικινέα), μια πηγή ειδήσεων ελεύθερης πρόσβασης, και το Wikimedia Commons (Κοινά πολυμέσα), μια κοινή κεντρική δεξαμενή ελεύθερων φωτογραφιών, φιλμ, χαρτών, διαγραμμάτων, ήχων και οποιουδήποτε άλλου πολυμέσου, η οποία εξυπηρετεί όλα τα αδελφικά εγχειρήματα.

Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες έλαβαν από τους εισηγητές τις απαραίτητες οδηγίες και τεχνικές προδιαγραφές συγγραφής λημμάτων, ενώ παράλληλα έμαθαν τις βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν τη δημιουργία και την επιμέλεια του περιεχομένου της Wikipedia: την ουδετερότητα (ουδέτερη οπτική γωνία συγγραφής), την παραπομπή μόνο σε μη πρωτότυπη έρευνα και την επαληθευσιμότητα (επαλήθευση πληροφοριών μέσω αξιόπιστων πηγών). Στη συνέχεια, οι εκπαιδευόμενοι υπότροφοι είχαν την ευκαιρία να ανοίξουν λογαριασμούς στη Wikipedia και να κάνουν πρακτική εφαρμογή όλων όσα έμαθαν, δημιουργώντας νέα λήμματα στην ελληνική Βικιπαίδεια, σχετικά με την Ελληνική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ωνάση. Μέσα από τη συγγραφή, τη διόρθωση και την επιμέλεια λημμάτων που αφορούσαν τη Βιβλιοθήκη αλλά και γενικότερα τις εκδόσεις και την τυπογραφία, οι υπότροφοι συμμετείχαν σε αυτή την ευρύτερη ομαδική προσπάθεια, στο κτίσιμο της παγκόσμιας εγκυκλοπαίδειας, την οποία όλοι συμβουλευόμαστε ως αναγνώστες και στην οποία όλοι μπορούμε να συμβάλλουμε ως συγγραφείς. 

Το έργο «Ανοικτές Διαδικτυακές Πλατφόρμες Γραμμάτων και Τεχνών» υλοποιείται στο πλαίσιο του ΕΠ «Ψηφιακή Σύγκλιση», με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης). 


(Η Αρχοντούλα Μεντή είναι γλωσσολόγος με ειδίκευση στη Γλωσσική Τεχνολογία.)

 


..