Σκηνοθεσία
Αικατερίνη Αντωνακάκη
 

Η παράσταση Το κενό (En matière de vide) της Αικατερίνης Αντωνακάκη, με την καλλιτεχνική συνεργασία του Sébastien Dault, παρουσιάστηκε πρόσφατα στη Γαλλία, αρχικά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Θεάτρου της Αμιένης με τίτλο «Τάση» («Τendance»), το οποίο διοργανώθηκε στο Σπίτι του Πολιτισμού (Maison de la Culture), και στη συνέχεια στο Θέατρο του Saint Nazaire.

Tον περασμένο Νοέμβριο, η Αικατερίνη Αντωνακάκη παρουσίασε την εγκατάσταση Μέσα στη νύχτα του επίπλου (Dans la nuit du meuble) στο πλαίσιο της ενότητας «Nuits Blanches» στο Σπίτι της Αρχιτεκτονικής (Maison de l'Architecture) της Αμιένης, όπου έδωσε επίσης διάλεξη με θέμα τη σκηνογραφία και τη σχέση του χώρου με τα αντικείμενα, θέμα που αποτελεί κεντρικό άξονα της δουλειάς της.

Όπως εξηγεί η σκηνοθέτρια, η θεατρική ομάδα La main d'œuvres, μια μη κερδοσκοπική εταιρεία έρευνας και δημιουργίας, λειτουργεί μέσα σε ένα πλαίσιο προσαρμοσμένο στην καλλιτεχνική έρευνα. «Επικεντρωμένοι στις προκλήσεις του χώρου και του χρόνου, δημιουργούμε σκηνικά αντικείμενα – θεάματα εκτός νόρμας, όπου οι πλαστικές τέχνες, η ακροβασία, το θέατρο αντικειμένων και η μουσική συναντιούνται σε ένα είδος ποιητικού τσίρκου, "παίζοντας" πάνω στη σκηνή μαζί με τους ηθοποιούς, τα σκηνικά και τα αντικείμενα».

Σύμφωνα με τη Sylvia Brendenal, καλλιτεχνική διευθύντρια του Schaubüde, θεάτρου κούκλας και αντικειμένων στο Βερολίνο, «η Αικατερίνη Αντωνακάκη είναι μία από τις πιο ασυνήθιστες καλλιτέχνιδες του "οπτικού" θεάτρου στη Γαλλία. Σκηνοθετεί έργα για παιδιά ή μεγάλους, δοκιμάζοντας κάθε φορά τη σκηνή ως τόπο αντικατοπτρισμού ποιητικής και φιλοσοφικής μορφής και εικαστικής μεταμόρφωσης.

»Στο έργο της με τίτλο Το κενό, η Αικατερίνη Αντωνακάκη είναι υπεύθυνη για τη σκηνοθεσία, τη μουσική και τη σκηνογραφία. Μέσα στη μεγάλη σκηνή (ελάχιστο ύψος: 8 μέτρα!) μια σκάλα αιωρείται: συνδέει μιαν ανοιγόμενη πόρτα τοποθετημένη στο δάπεδο με μιαν άλλη πόρτα ψηλά, στο τέλος της σκάλας, η οποία επίσης δεν οδηγεί πουθενά. Μια απαλή ακτίνα φωτός τονίζει τη σιλουέτα των σκαλοπατιών.

»Πίσω από την επάνω πόρτα διαφαίνεται η σκιά μιας λάμπας με την οποία ένας άντρας φωτισμένος μόνο από αυτήν ταλαντεύεται στον χώρο. Λωρίδες φωτός διασταυρώνονται στο σκοτάδι. Έτσι, στο ξεκίνημα μιας σκηνοθεσίας τα σκηνικά μοιάζουν με σχέδιο. Τα στοιχεία –πέρα από τη σκάλα– είναι διάφανα αντικείμενα, τα πιο πολλά πλαστικά. Ποτήρια, κούπες, ομπρέλες, παλτά, φορέματα, ένα σπίτι, όλα διάφανα σαν ένα γυάλινο θερμοκήπιο.

»Στο τέλος της παράστασης, οι ακτίνες του φωτός αναπαύονται σε δύο διάφανους κορμούς –μιας γυναίκας και ενός άντρα–, πριν σβήσουν σιγά σιγά. Αυτά τα δύο αντικείμενα λειτουργούν –όπως και τα υπόλοιπα– σαν στοιχεία μεταφοράς για το κενό, σαν παράδειγμα για ένα παιχνίδι που αποτελείται από περίβλημα και κενό. Από το Εμφανές και την πίσω πλευρά του Εμφανούς. Επιφάνεια και απόκρυφο, πρόσοψη και εσωτερικό σκοτάδι. Φως και Χάος.

»Το κείμενο του Αριστείδη Αντονά, που αναλογίζεται το κενό ως τόπο για αυτά που χάθηκαν, τα κρυμμένα, και αυτά που ξαναβρέθηκαν είναι η βάση αυτού του σκηνικού ταξιδιού των εικόνων, το οποίο περιγράφει συγχρόνως την αποτυχημένη προσπάθεια ενός ζευγαριού να γνωρίσει ο ένας τον άλλον.

»Η σκηνοθεσία με θέμα το κενό είναι τόσο πλούσια σε θεατρικά ευρήματα, σε ακροβατικές σκηνές, σε στιγμές φαντασίας, γοητείας και ομορφιάς, ώστε είναι δύσκολο να περιγράψεις αυτά που βλέπεις. Αυτό που μένει στη μνήμη είναι πως ήσουν μάρτυρας σε μια ποιητική προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα Gesamtkunstwerk (καλλιτεχνικό σύνολο): εικόνα, μουσική, ήχος, αντικείμενα, μια παρτιτούρα που περιγράφει έναν άδειο χάρτη, αναποδογυρίζει την αντίληψή μας και δίνει στη σιωπή μια εκκωφαντική δύναμη».

Το έργο προγραμματίζεται να παρουσιαστεί τον Νοέμβριο του 2015 στο Διεθνές Φεστιβάλ Μαριονέτας του Neuchâtel στην Ελβετία.       

 


Νάνσυ Μπινιαδάκη, Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου
 

Στη συνεργασία δύο υποτρόφων στηρίχθηκε η επιτυχημένη παράσταση με τίτλο Στην κόψη του ξυραφιού: ένα κοντσέρτο για το τέλος του κόσμου όπως τον ξέρουμε, η οποία παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2014 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Μουσική, λόγος και εικόνα επιστρατεύθηκαν για να σχολιάσουν «έναν κόσμο σε αμηχανία, μετέωρο, που έχει χάσει τον εαυτό του και αγωνίζεται να βρει έναν καινούργιο, μέσα σε ένα τοπίο ανοίκειο αλλά και υποσχετικό». 

Η Νάνσυ Μπινιαδάκη εμπνεύστηκε και σκηνοθέτησε την παράσταση μουσικού θεάτρου και η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου επέλεξε και ερμήνευσε τα μουσικά έργα της Κόψης του ξυραφιού. Η παράσταση εντάχθηκε στη σειρά Σύγχρονο Μουσικό Θέατρο του Μεγάρου Μουσικής.

Η υπότροφος πιανίστα ερμήνευσε απαιτητικά μουσικά κομμάτια από την εποχή του μπαρόκ έως τον 21ο αιώνα: Bach, Rameau, Bartók, Σκριάμπιν, Ραχμάνινοφ, Schubert, Liszt, Ligeti, Crumb, καθώς και δικές της συνθέσεις. Συμμετείχαν η ηθοποιός Άννα Καλαϊτζίδου, με έναν οργισμένο μονόλογο βασισμένο σε κείμενα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, και η ακροβάτισσα Μυρτώ Πετροχείλου. Το βίντεο ήταν του Αλέξανδρου Λεωνίδου, οι φωτισμοί του Διονύση Ευθυμιόπουλου, τα κοστούμια της Τριάδας Παπαδάκη και τα σκηνικά της Κυριακής Τσίτσα. 

Με την παράσταση αυτήν, η Νάνσυ Μπινιαδάκη, η οποία εργάζεται στην Αθήνα και στο Βερολίνο, είχε στόχο να συλλάβει το στίγμα του σημερινού κόσμου και να το εκφράσει με εξπρεσιονιστικά στοιχεία και με τη συνεργασία όλων των τεχνών, ώστε να δημιουργήσει ένα σύμπαν που δεν καταφεύγει στη νοσταλγία, χωρίς όμως να μπορεί να διακρίνει κάτι μέσα στην ομίχλη των γεγονότων. 

Δείτε το σχετικό βίντεο