Νους και Καρδιά
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΛΛΟΥΧΟΣ

Γιόχαν Βόλφγκανκ φον Γκαίτε και Χάινριχ Χάινε, Όταν ο νους σου βράζει κι η καρδιά. Ποιήματα και Τραγούδια (+CD), ανθολόγηση – εισαγωγή – μετάφραση: Λένια Ζαφειροπούλου, Αθήνα: Πατάκης, 2014, 240 σελ. ISBN 978-9601652610


Kυκλοφόρησε στις αρχές του 2014 από τις εκδόσεις Πατάκη το βιβλίο-CD με τίτλο Όταν ο νους σου βράζει κι η καρδιά, με 50 ποιήματα του Γιόχαν Βόλφγκανκ φον Γκαίτε και του Χάινριχ Χάινε σε ανθολόγηση, εισαγωγή και μετάφραση της Λένιας Ζαφειροπούλου (το πρωτότυπο στη γερμανική γλώσσα και η μετάφραση στα ελληνικά) και ηχογραφημένες μελοποιήσεις τους (Lieder) από τους συνθέτες Schubert, Schumann, Mendelssohn, Brahms και Wolf, με τη σοπράνο Λένια Ζαφειροπούλου και τον Θοδωρή Τζοβανάκη στο πιάνο. Απαγγέλλει η ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας Λένα Κιτσοπούλου.

Ο Γιόχαν Βόλφγκανκ φον Γκαίτε (1749–1832) θεωρείται ο εθνικός ποιητής της Γερµανίας. Τα ποιήµατα, τα δράµατα και τα µυθιστορήµατά του συνέβαλαν στα σπουδαιότερα κινήµατα της εποχής του: στo κίνημα «Θύελλα και Ορµή», στο ροµαντικό κίνηµα και στον κλασικισµό της Βαϊµάρης. O Χάινριχ Χάινε (1797–1856) ξεκίνησε ως ρομαντικός, σύντοµα όµως το ποιητικό του µέγεθος και η προσωπικότητά του υπερέβησαν τα αυστηρά όρια του κινήµατος. Ροµαντικός, αποδοµητικός, πολιτικός και σατιρικός, ο Χάινε συνέβαλε τα µέγιστα στη διαµόρφωση της αστικής τέχνης της εποχής του. Γκαίτε και Χάινε επηρέασαν όσο κανένας άλλος ποιητής την πορεία του έντεχνου τραγουδιού στον 19ο αιώνα και ενέπνευσαν τους μεγαλύτερους συγχρόνους τους αλλά και µεταγενέστερους συνθέτες.

Όπως σημειώνει η Λένια Ζαφειροπούλου στην εισαγωγή του βιβλίου: «Ο Γκαίτε και ο Χάινε είναι αναμφίβολα δύο από τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Γιατί να βρεθούν ο Γκαίτε και ο Χάινε στο ίδιο βιβλίο; Ο ένας, μνημειώδης και αδιαμφισβήτητος, ευνοούμενος της τύχης, ακμαίος και κατακτητής ώς τα γεράματά του. Ο άλλος, εχθρός της γαλήνης, σημαδεμένος από την εβραϊκή του καταγωγή, θύμα της λογοκρισίας, φτωχός, εξόριστος και αμφισβητούμενος… Ο Γκαίτε κοιτά προς την ελληνική κλασική αρχαιότητα και τα διαχρονικά ερωτήματα της φιλοσοφίας. Ο Χάινε προς τη διαµορφούµενη πολιτική συνείδηση των Ευρωπαίων αστών του 19ου αιώνα. Υπάρχουν όμως και πολλά που τους ενώνουν: η προσφορά τους στην ερωτική ποίηση, τα μείζονα θέματα του ρομαντισμού, η επιρροή τους στη διαμόρφωση της γερμανικής ταυτότητας και πάνω απ’ όλα ο θαυμαστός τρόπος με τον οποίο χειρίστηκαν τη γλώσσα της γερμανικής ποίησης, που στα χέρια των προηγουμένων αιώνων είχε παραμείνει ανώριμη… Στο βιβλίο που κρατάτε τα ποιήματα έχουν µια σειρά δραματουργική, ώστε σχεδόν κάθε ποίηµα να λειτουργεί ως απάντηση, συμπλήρωμα ή αντιλογία του προηγούμενου. Η ανθολογία αυτή χτίστηκε µε την ίδια συλλεκτική, συνθετική και αναδημιουργική διαδικασία που χρησιμοποιεί ο τραγουδιστής για να σερβίρει ένα µουσικοποιητικό δείπνο στο κάθε ρεσιτάλ. Έτσι ώστε τα αρχικά υλικά να εξαφανιστούν και να αναδειχθούν ταυτόχρονα, σκηνοθετώντας το σύνολο σε µια ενιαία αίσθηση».

Αρκετά χρόνια τώρα παρακολουθούμε τη θαυμαστή πορεία, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, της σοπράνο Λένιας Ζαφειροπούλου, με γερές σπουδές (μελέτησε Τραγούδι, Πιάνο και Ερµηνεία του Lied στη Musikhochschule της Στουτγάρδης και Όπερα στο Guildhall School of Music and Drama και στο National Opera Studio του Λονδίνου, ως υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση) και προσωπική άποψη, όχι μόνο ερμηνευτικά στο Lied και στην όπερα, αλλά και σε γενικότερα θέματα αισθητικής και πολιτισμού. Το 2009, τιµήθηκε µε το Βραβείο της Ένωσης Ελλήνων Κριτικών για Νέους Καλλιτέχνες. Σύντομα αναδείχθηκε και η λογοτεχνική της πλευρά, εξίσου ενδιαφέρουσα και παραγωγική. Άρθρα, µεταφράσεις και ποιήματά της έχουν δημοσιευθεί στα περιοδικά Ποιητική, The Books’ Journal, Athens Review of Books, ΕΦ κ.ά. To 2013, η ποιητική της συλλογή Paternoster Square τιµήθηκε µε το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα του περιοδικού Ο Αναγνώστης.

Στο συγκεκριμένο βιβλίο-CD, η Λένια Ζαφειροπούλου ξεδιπλώνει τις αρετές της στη λογοτεχνία και στη μουσική, όχι απλώς συνδυαστικά, αλλά συνθετικά και αναδημιουργικά. Μεταφράζει τα ποιήματα με εξαιρετική ευαισθησία ως προς το περιεχόμενο, το νόημα και τη γλώσσα, ενώ παράλληλα επιλέγει και ερμηνεύει Lieder σε μουσική των πιο έγκυρων συνθετών του είδους, με ιδιαίτερη φροντίδα σε diction, εκφορά, στυλ, φραζάρισμα και σωστή τραγουδιστική απόδοση Lied.

Άξιος συνοδοιπόρος στο ταξίδι αυτό ο Θοδωρής Τζοβανάκης στο πιάνο, επίσης υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση και καθηγητής στο Ωδείο Αθηνών. Βαθύς γνώστης του αντικειμένου, ακολουθεί μια εξαιρετικά αναλυτική προσέγγιση με πολύ προσεγμένο ήχο, δημιουργώντας ενδιαφέρουσες και ζωηρές ηχητικές εικόνες σε σύντομες αλλά πειστικές μουσικές περιγραφές – βασικό ζητούμενο στην ολιγόλεπτη απαιτητική φόρμα του Lied. 

Η ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας Λένα Κιτσοπούλου, η οποία απαγγέλλει στο CD τα ποιήματα στην ελληνική τους απόδοση, πριν από τη μελοποιημένη τους εκδοχή (στη γερμανική γλώσσα), δίνει την προσωπική της, ιδιαίτερη και πάντα ενδιαφέρουσα ερμηνευτική οπτική στο όλο εγχείρημα, ολοκληρώνοντας μια ευτυχή και επιτυχημένη συνύπαρξη ανθρώπων του πολιτισμού.

Όπως σημειώνει εν κατακλείδι στην εισαγωγή του βιβλίου η Λένια Ζαφειροπούλου, «…μια γεύση από τη μουσική και την ποίηση αυτή θα δώσει μια ιδέα για το τι ήταν, είναι ή θα μπορούσε να είναι η Ευρώπη όπως την οραματίζονται οι μεγάλοι καλλιτέχνες. Ένας χώρος πολιτισμού με κοινές ρίζες, απεριόριστες δυνατότητες για την προσωπική και τη συλλογική έκφραση, και ανοιχτή θέα προς όσα απομένουν να γίνουν».

Νους και καρδιά, εδώ σε ποιήματα και τραγούδια, παρουσιασμένα με αγάπη και γνώση. Θερμότατη σύσταση.

Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση

Κορυφή της σελίδας