Εικαστικά
Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος
 

Quest of Query είναι ο τίτλος του καλλιτεχνικού project το οποίο προέκυψε από τη συνεργασία μεταξύ του υποτρόφου Θεόδωρου Ζαφειρόπουλου και της επιμελήτριας Eszter Szakács από την Ουγγαρία. Ο διάλογος μεταξύ των δύο ξεκίνησε στο Μπέργκεν της Νορβηγίας, για να αποτελέσει όχι απλώς την αφετηρία του project αλλά και τον άξονα για τη δημιουργία μιας «γέφυρας παραγωγής», η οποία θα συνδέει τη Νορβηγία, την Ελλάδα και την Ουγγαρία. Το 2013, ο καλλιτέχνης και η επιμελήτρια συμμετείχαν ταυτόχρονα σε προγράμματα φιλοξενίας (residencies) σε δύο διαφορετικά ιδρύματα στο Μπέργκεν. Ο πρώτος στο πρόγραμμα AiR Bergen του κέντρου USF Vertfel για τις τέχνες και τον πολιτισμό∙ η δεύτερη στο κέντρο σύγχρονης τέχνης Hordaland Kunstsenter. 

Το project απαρτίζεται από πολλά κεφάλαια, καθένα από τα οποία θα παρουσιάζεται σε διαφορετικό τόπο και χρόνο με τη μορφή ατομικών εκθέσεων που διαφοροποιούνται μέσω επιμέρους υποτίτλων. Τα δύο πρώτα κεφάλαια παρουσιάστηκαν στη Βουδαπέστη. Ειδικότερα, το πρώτο κεφάλαιο, με τίτλο Quest of Query: The Menace of the Οbvious [Σε αναζήτηση του ερωτήματος: Η απειλή του προφανούς], παρουσιάστηκε στο Ίδρυμα tranzit.hu από τις 7 έως τις 27 Ιουνίου 2014.

Τα έργα που παρουσιάστηκαν στην έκθεση αυτήν βιντεοσκοπήθηκαν στο Μπέργκεν της Νορβηγίας. Η έννοια της εντοπιότητας, όμως, δεν συνδέεται με καμία ιδιαίτερη τοποθεσία στην Αναζήτηση του Ερωτήματος. Η ερμηνεία του «εθνικού εδάφους» (πραγματικού και εννοιολογικού) φαίνεται ακριβώς μέσα από μια ετερογενή αφήγηση: είναι ένα σύμβολο «ευ-τοπίας», μια μεταφορά ενός «μη-χώρου» που χρησιμεύει μόνον ως παρατηρητήριο ή τόπος επιθεώρησης. Η Αναζήτηση, παρ’ όλο που αναφέρεται φαινομενικά σε τρεις χώρες, δεν αποτελεί μια Οδύσσεια στον φυσικό χώρο και χρόνο, αλλά μάλλον υποκινεί ένα αέναο πνευματικό ταξίδι αποκρυπτογράφησης κοινωνικοπολιτικών ζητημάτων. Οι αγγλικές λέξεις «quest» και «query» σχετίζονται ετυμολογικά, καθώς και οι δύο προέρχονται από τη λατινική λέξη «quaerere» («ζητώ», «αναζητώ»)∙ πρόκειται για δύο έννοιες που συγκροτούν την αναζήτηση ενός ερωτήματος που ολοένα μετατίθεται.

Η βίντεο-εγκατάσταση που παρουσιάζεται στο tranzit.hu συνοψίζει την αρχική ιδέα ότι «το τοπίο δεν είναι αθώο», με επίκεντρο τη μεταφορική ανάγνωση τόπων, σωμάτων και συμβάντων. Μέσα από την προσεκτική εξέταση των προφανών λεπτομερειών των φυσικών και αστικών τοπίων αναδεικνύονται αφανείς κοινωνικοπολιτικές συνιστώσες. Μια εθνική παρέλαση, μια σειρά από σημαίες, μία σχεδία στο λιμάνι, η αβλαβής πορεία των γεγονότων μετατρέπονται σε ανησυχητικά στιγμιότυπα. Ο καλλιτέχνης επεμβαίνει σε ένα αόρατο πλέγμα από κυρίαρχους μηχανισμούς, διαμορφώνοντας, μέσα από τεκμηρίωση και λεπτομερή εργασία, διφορούμενες παρατηρήσεις.

Το δεύτερο κεφάλαιο, με τίτλο Quest of Query: Scrolling Τopographies [Σε αναζήτηση του ερωτήματος: Κυλιόμενες τοπογραφίες], εκτίθεται στην Γκαλερί Deák Erika της Βουδαπέστης, από τις 13 Ιουνίου έως τις 26 Ιουλίου 2014. Η έκθεση παρουσιάζει ένα βίντεο και μια σειρά από 40 σχέδια-τεκμήρια από το κτήριο του πολιτιστικού κέντρου USF, το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία της πόλης του Μπέργκεν. Ο καλλιτέχνης έβγαλε 759 πανοραμικές φωτογραφίες του κτηρίου και τις συνένωσε σε ένα ενιαίο βίντεο που παρακολουθεί τη χωρική ακολουθία μέσα από κυκλική, αέναη κίνηση, δημιουργώντας την εντύπωση ενός χώρου που δεν τελειώνει ποτέ, ενός κλειστού λαβυρίνθου. Το βίντεο αποτελεί μεταφορά της «πανοπτικής θεωρίας» του Michel Foucault, κατά την οποία το βλέμμα του παρατηρητή εξετάζεται ως «πειθαρχική εξουσία». Στην προκειμένη περίπτωση, η παρατηρούμενη χωρική διάταξη και η ρύθμισή της δεν είναι οι άνθρωποι αλλά η ίδια η δομή της επιτήρησης, όπως δημιουργείται μέσα από «αθώες» φωτογραφίες ενός συγκεκριμένου νορβηγικού κτηρίου.

Οι δύο εκθέσεις υποστηρίχθηκαν από το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Ίδρυμα και την Πρεσβεία της Ελλάδας στην Ουγγαρία. Στο πλαίσιο των εκθέσεων εκδόθηκε δίγλωσσος κατάλογος με κείμενα της Eszter Szakács, του Σωτήριου Μπαχτσετζή, του Marton Pacsika και του Απόστολου Αρτινού. Τα επόμενα κεφάλαια του project, που βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη, έχει προγραμματιστεί να παρουσιαστούν στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα το 2015.