Εικαστικά
Βασίλης Βασίλη
 

Ο εικαστικός υπότροφος Βασίλης Βασίλη συμμετείχε στην έκθεση «Επιλέγω να...  στην Τέχνη, στη Ζωή», παρουσιάζοντας το γλυπτό με τίτλο Εκείνος και εκείνο. Το έργο αποτελείται από δύο στοιχεία διαφορετικών υλικών. Επάνω σε έναν ξύλινο, κόκκινο σταυρό «αναπαύεται» ένα λευκό μαρμάρινο μαξιλάρι. Όπως σχολιάζει ο ίδιος ο καλλιτέχνης: «Εκείνο ήταν που το επέλεξε. Εκείνος συμφώνησε μετά μαζί του. Εγώ το έμαθα αργότερα».

Η έκθεση διοργανώθηκε από την Εταιρεία Μελέτης Πολιτισμικής Ετερότητας σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, κατά το διάστημα 8 έως 30 Νοεμβρίου 2013, στο Κέντρο Τεχνών του Πάρκου Ελευθερίας.

«Ποιες είναι σήμερα οι επιλογές του ανθρώπου όσον αφορά τη θέση του στον κόσμο; Ποια είναι τα διλήμματα στα οποία καλείται να απαντήσει υπαρξιακά, κοινωνικά, πολιτικά; Υπάρχει, άραγε, ένας φόβος επιλογής; Μήπως προτιμάμε να επιλέγουμε όχι αυτό που θέλουμε αλλά αυτό που μας υπόσχεται ασφάλεια; Πού οδηγείται ο σύγχρονος άνθρωπος με τις επιλογές του σήμερα;» Τα ερωτήματα αυτά θέλησε να προσεγγίσει και να αναλύσει από άποψη φιλοσοφική, καλλιτεχνική, ψυχαναλυτική η εκδήλωση «Επιλέγω να... στην Τέχνη, στη Ζωή» με οχήματα μια εικαστική έκθεση, μια βραδιά ποίησης, ένα επιστημονικό συνέδριο και ένα εργαστήριο φωτογραφίας.

Ο Βασίλης Βασίλη σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και, το 2001, απέκτησε µεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στις Πλαστικές Τέχνες στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Από το 2004, διδάσκει στο Τµήµα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο ΤΕΙ Αθήνας.

Βασίλης Βασίλη, Εκείνος και εκείνο

Ράνια Μπέλλου, Μαριάννα Χριστοφίδου
 

Στην ομαδική έκθεση με τίτλο «Εκ νέου. Μια νέα γενιά Ελλήνων καλλιτεχνών», η οποία παρουσιάστηκε στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), συμμετείχαν οι υπότροφοι εικαστικοί Μαριάννα Χριστοφίδου και Ράνια Μπέλλου. Η έκθεση πραγματοποιήθηκε από τις 24 Οκτωβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, δηλαδή λίγο πριν από την ολοκλήρωση της μόνιμης στέγης του Μουσείου.

Η σύλληψη και η οργάνωση της έκθεσης «Εκ νέου» εντάσσονται στο πλαίσιο της εκθεσιακής πολιτικής του μουσείου, που στόχο έχει να αναδείξει τις πιο ζωντανές και προωθημένες καλλιτεχνικές δυνάμεις και αναζητήσεις του τόπου, δίνοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα δημιουργίας νέων έργων.

Η έκθεση προσπάθησε να διερευνήσει το δικό μας μέλλον στον ορίζοντα ενός διεθνούς καλλιτεχνικού περιβάλλοντος, παρουσιάζοντας τα νέα ερωτήματα που διατυπώνονται και αναδεικνύοντας την καλλιτεχνική δυναμική που τώρα διαμορφώνεται. Προηγήθηκε συστηματική και διεξοδική έρευνα, η οποία διήρκεσε περίπου δύο χρόνια. Αφετηρία ήταν η ανοικτή πρόσκληση που απηύθυνε το ΕΜΣΤ στην εικαστική κοινότητα, σε μια προσπάθεια χαρτογράφησης της νέας γενιάς. Συγκεντρώθηκε ένα πλούσιο υλικό από περίπου 1.000 ντοσιέ Ελλήνων καλλιτεχνών.

Γεννημένοι τη δεκαετία του ’80 (από το 1979 έως το 1990), οι 34 πρωτοεμφανιζόμενοι καλλιτέχνες και τα μέλη τριών καλλιτεχνικών ομάδων που επιλέχθηκαν έχουν μόλις ολοκληρώσει τις σπουδές τους και ξεκινούν τώρα τη δραστηριότητά τους στην Ελλάδα, αλλά και σε διεθνή καλλιτεχνικά κέντρα. Παρουσιάστηκαν 60 έργα (εγκαταστάσεις, σχέδια, βίντεο, περφόρμανς, ηχητικά έργα, ζωγραφική), 27 από τα οποία αποτελούσαν νέες καλλιτεχνικές προτάσεις ειδικά για την έκθεση αυτήν.

Η Μαριάννα Χριστοφίδου συμμετείχε με το έργο της Stereoscapes #2, μια προβολή βίντεο δύο καναλιών, συνολικής διάρκειας 29 λεπτών. Το έργο κινηματογραφήθηκε έτσι ώστε να ανακαλεί στον νου τις στερεοσκοπικές εικόνες (stereoviews) των αρχών του 20ού αιώνα. Πρόκειται για δύο εκδοχές της ίδιας θέας, ενός χιονισμένου τοπίου που βλέπει η καλλιτέχνιδα από το παράθυρό της – με μια ελαφρά χωροχρονική απόκλιση, η οποία θυμίζει τον τρόπο που τα μάτια μας αντιλαμβάνονται το βάθος του χώρου. Ο θεατής βιώνει ένα ταξίδι θεώρησης σε ακινησία. Καλείται να σταθεί και να πάρει τη θέση του παρατηρητή. Η αίσθηση για τα πολύ μικρά οπτικοακουστικά στοιχεία που συχνά παραβλέπουμε έρχεται στο προσκήνιο. Ξεμακραίνοντας από τον χώρο των απτών στοιχείων, το βλέμμα εσωτερικεύεται.

Η Μαριάννα Χριστοφίδου κατάγεται από τη Λευκωσία. Σήμερα ζει και εργάζεται στην Κολωνία. Συνεκπροσώπησε την Κύπρο στην 54η Μπιενάλε Βενετίας 2011. Σπούδασε Εικαστικές Τέχνες στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, Media Arts στο Slade School of Fine Art του Λονδίνου και, στη συνέχεια, ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στα Νέα Μέσα και τον Κινηματογράφο στην Academy of Media Arts της Κολωνίας. Το 2012, προτάθηκε για το διεθνούς κύρους βραβείο Kunstpreis der Böttcherstraße in Bremen και απέσπασε την υποτροφία του Künstlerhaus Schloss Balmoral, ενώ το 2011 έλαβε το βραβείο του ιδρύματος Jean-Claude Reynal στη Γαλλία και βραβεύθηκε από τον οργανισμό Deutschland – Land der Ideen («Γερμανία – Χώρα των Ιδεών»). Το 2010, έλαβε το Βραβείο Εικαστικών Friedrich Vordemberge Κολωνίας. Από το 2000, της έχει χορηγηθεί σειρά υποτροφιών και διακρίσεων· μεταξύ άλλων, από τη Stiftung Kunstfonds, το Institute for Foreign Cultural Relations Germany (ifa), τη Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών DAAD, το Κοινωφελές Ίδρυμα Α. Σ. Ωνάσης, τα ιδρύματα Μιχελή και Eurobank, καθώς και το ελληνικό και το κυπριακό Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών.

Πρόσφατα συμμετείχε σε εκθέσεις στο Βερολίνο («Archaeologies of the Future 2», Galerie Campagne Première»· «Cumuli. On collecting things», L40), στο Ντύσελντορφ («5x3», Kunstraum Düsseldorf), στο Σεράγεβο («Recorded Memories», Collegium Artisticum), στο Μιλάνο («Cinema Aurora», miart, διεθνής φουάρ σύγχρονης τέχνης), στο Ζίγκεν («Dear Aby Warburg», «What can be done with images?», Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης), στο Τορίνο («artissima», διεθνής φουάρ σύγχρονης τέχνης), στη Λεμεσό («Méditerranée», Κέντρο Ευαγόρα Λανίτη), στις Βρυξέλλες («Sense of Place», BOZAR Centre for Fine Arts), ενώ ήταν υποψήφια για το Βραβείο ΔΕΣΤΕ 2013.

Η Ράνια Μπέλλου παρουσίασε έργα της σειράς Ghost of my Shadow, από μολύβι σε ιαπωνικό χαρτί, τα οποία, σύμφωνα με την ίδια, «επιβάλλουν την επιστροφή στις προσωπικές αναμνήσεις, έχοντας ως αφετηρία το μοντέλο της υποκειμενικής μνήμης όπως διατυπώθηκε από τον Proust. Αυτού του είδους η επιστροφή δεν μπορεί να είναι αντίστοιχη με μια λεπτομερή αναπαράσταση ενός παρελθοντικού γεγονότος, αλλά αποτελεί ένα "ελεύθερο" ταξίδι ανάμεσα σε συγκεχυμένες και ασαφείς νοητικές εικόνες με την ηθελημένη λήθη που αυτό συνεπάγεται».

«Μετατρέπομαι», σχολιάζει η Ράνια Μπέλλου, «σε πολιτισμικό αρχαιολόγο, σε αρχειοφύλακα, και, έχοντας γνώση του υλικού που χρησιμοποιώ, επιχειρώ να δημιουργήσω νέους συσχετισμούς ανάμεσα σε όσα συνέβησαν στο παρελθόν, έτσι ώστε να γεννηθούν απροσδόκητες ιστορίες. Μέσω της ενασχόλησής μου με την εύθραυστη φύση της μνήμης, η οποία διαποτίζεται από τον μύθο και τη φαντασία, επιζητώ να παρουσιάσω έναν τεχνητό κόσμο τον οποίο συνθέτουν τα διάτρητα, αλληλένδετα και πολυεπίπεδα θραύσματα σχεδίων, πολυμέσων, κινουμένου σχεδίου και φωτογραφίας. Μέσα από μια χειρωνακτική διαδικασία κατακερματισμού, επεξεργασίας και αναταξινόμησης, μετατρέπω την οπτική πληροφορία σε μιαν αλληλουχία φανταστικών γεγονότων και σεναρίων».

Η Ράνια Μπέλλου ζει και εργάζεται στο Λονδίνο. Σπούδασε Σκηνογραφία στο Κολέγιο Central Saint Martins του Λονδίνου και στη Σχολή Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης. Έχει βραβευθεί με το πρώτο έπαθλο Γιάννη Σπυρόπουλου από το Ίδρυμα Γιάννη και Ζωής Σπυροπούλου (2008). Πρόσφατες ατομικές εκθέσεις της έχουν πραγματοποιηθεί στο Europe House του Λονδίνου (2012), καθώς και στις Kalfayan Galleries της Αθήνας (2011) και της Θεσσαλονίκης (2009). Επίσης, έχει συμμετάσχει σε σημαντικές ομαδικές εκθέσεις, όπως στην 3η Διεθνή Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών της Μόσχας (2012), στη 2η Διεθνή Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών του Μεξικού (2010), στο Φεστιβάλ Ψηφιακής Φωτογραφίας της Λούκα στην Ιταλία και στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών στο Λονδίνο (2009). Η Ράνια Μπέλλου εκπροσωπείται από τις Kalfayan Galleries, Αθήνα – Θεσσαλονίκη

Μαριάννα Χριστοφίδου, Stereoscapes #2
Ράνια Μπέλλου, Ghost of my shadow II (Ευγενική παραχώρηση των Kalfayan Galleries, Αθήνα – Θεσσαλονίκη)
Ράνια Μπέλλου, Ghost of my shadow III (Ευγενική παραχώρηση των Kalfayan Galleries, Αθήνα – Θεσσαλονίκη)

Ηώ Πάσχου, Αγγελική Σβορώνου
 

Από μικρή με γοήτευαν πολύ οι ιστορίες για τα στοιχειά. Μεγαλώνοντας έγινα αρχιτέκτων και κατάλαβα ότι μπορεί να μην υπάρχουν στοιχειά, έτσι τουλάχιστον όπως εντυπωσιακά περιγράφονται στις ελληνικές παραδόσεις, όμως υπάρχουν στ’ αλήθεια στοιχειωμένοι τόποι. Είναι οι τόποι που έχουν βιωθεί και που φέρουν πάνω τους σημάδια από το παρελθόν των ανθρώπων, αποτυπώματα από τις ιστορίες τους, ίχνη από τη δική τους ιδιαίτερη μυρωδιά. Αυτοί, λοιπόν, οι χώροι ασκούν μερικές φορές επάνω μας μια παράξενη γοητεία, «δένοντάς» μας ακριβώς όπως οι γητειές, δηλαδή ακινητοποιώντας ή νανουρίζοντάς μας και, τέλος πάντων, εμποδίζοντάς μας να παρέμβουμε πάνω τους, να αφήσουμε το στίγμα μας, να τους ζήσουμε ξανά από την αρχή και να τους κάνουμε δικούς μας.

Τη δράση Μικρογεωγραφία ΙΙΙ. Εσύ και τα ερείπιά σου τη διάβασα σαν ένα είδος ξορκίσματος στοιχειών. Καλλιτέχνες, φωτογράφοι, αρχιτέκτονες, ποιητές μαζεύουν τις δυνάμεις τους και μπαίνουν μέσα σε χώρους άδειους, ερειπωμένους και τόσο φορτισμένους από το παρελθόν και την εγκατάλειψη, εκθέτοντας ο καθένας τη δική του ευαισθησία, επιχειρώντας με τον τρόπο αυτόν τη συμφιλίωση με το παρελθόν και την απελευθέρωση των χώρων από το βάρος του.

Το παλιό, έρημο πια γραφείο του πατέρα της αρχιτέκτονος Χαρίκλειας Χάρη είναι ένας τέτοιος τόπος, στον οποίο η ίδια προσκάλεσε ως συνοδοιπόρους της, όπως τους ονομάζει, μια σειρά από δημιουργούς, προκειμένου να εκθέσουν έργα τους. Η δράση εισάγει μια νέα δυναμική μέσα στον χώρο, τον αποφορτίζει από τις οικογενειακές αναμνήσεις και τον εγκαινιάζει ως το καινούργιο πια γραφείο της αρχιτέκτονος.

Οι δημιουργοί που βοήθησαν σε αυτήν τη μεταμόρφωση είναι η Ειρήνη Μπαχλιτζανάκη, ο Στέλιος Καραμανώλης, ο Χρήστος Κοτσούλας, η Carοline May, ο Γιώργος Παπαδάτος,  ο Γιάννης Θεοδωρόπουλος, ο Θεόφιλος Τραμπούλης, η Κατερίνα Ζαφειροπούλου, ο Άγγελος Σκούρτης, η υπότροφος Αγγελική Σβορώνου, καθώς και η Ηώ Πάσχου, υπότροφος και αντιπρόεδρος του ΔΣ του Συνδέσμου.

Ο χώρος στον οποίο οι παραπάνω δημιουργοί εξέθεσαν γλυπτικές εγκαταστάσεις, σχέδια, φωτογραφίες, γκράφιτι και κείμενα βρίσκεται στην οδό Στενών Πόρτας 8 και ήταν ανοιχτός στο κοινό από τις 11 Οκτωβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2013 στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δράσης.

Μυρτώ Κιούρτη

Ηώ Πάσχου, Ενδιάμεσοι χώροι (2000–2004)
Η Αγγελική Σβορώνου με το έργο της
Ο χώρος της δράσης Μικρογεωγραφία ΙΙΙ. Εσύ και τα ερείπιά σου