Πρωτοποριακή μελέτη για το έργο του Χάρη Μανταφούνη
ΓΡΑΦΕΙ Η ΜΑΡΙΑ Ι. ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΑ

Κάτια Σαβράμη, Χάρης Μανταφούνης: Χορολογική προσέγγιση του έργου του, Αθήνα: DIAN, 2012, 132 σελ. ISBN: 789607222572

 

Tο βιβλίο της Κάτιας Σαβράμη, επίκουρου καθηγήτριας Θεωρίας και Ιστορίας Χορού στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών, αφορά τη μελέτη του χορογραφικού έργου του Χάρη Μανταφούνη. Ειδικότερα, αναλύοντας τη μορφή των χορογραφιών του, δηλαδή τη δομή και το ύφος τους, παρέχει τεκμηριωμένες πληροφορίες για τις επιλογές του χορογράφου, αλλά και για τον τρόπο που συνθέτει. Από το σύνολο του έργου του Μανταφούνη, η ανάλυση επικεντρώνεται σε δύο χορογραφίες: Ρωμαίος και Ιουλιέττα (1995) και Αιωρήσεις (1998) – έργο με το οποίο ο Μανταφούνης απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Καλύτερης Χορογραφίας του ίδιου έτους στην Ελλάδα. Η επιλογή των δύο αυτών χορογραφιών στηρίζεται στην ιδέα ότι και οι δύο ανήκουν στην πιο δημιουργική και ώριμη περίοδο του χορογράφου. Συγκεκριμένα, οι δύο αυτές χορογραφίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές αλλά και ενδεικτικές για την ανάδειξη των κινητικών στοιχείων των έργων του χορογράφου. Και αυτό, διότι με την πρώτη ολοκληρώνεται η κυρίως αφηγηματική φάση του χορογραφικού του έργου με καθορισμένο από τον ίδιο κινητικό λεξιλόγιο, ενώ με τη δεύτερη σηματοδοτείται η στροφή του στα αμιγώς κινητικά έργα που βασίζονται στον αυτοσχεδιαστικό τρόπο διερεύνησης της κίνησης. Η μελέτη των δύο αυτών έργων, μέσω της ανάλυσης της μορφής τους και με αναφορά στα στοιχεία της παράστασης, προβάλλει τις επιλογές του χορογράφου ως προς τις δράσεις της κίνησης και, παράλληλα, αναδεικνύει το ενδιαφέρον του ως προς την ανάπτυξη των σχέσεων. Τα στοιχεία των δράσεων και των σχέσεων συνιστούν δύο από τα πέντε συστατικά της κίνησης και προσδίδουν στο έργο του ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα.

Το βιβλίο αναπτύσσεται σε τρία κεφάλαια. Το πρώτο αναφέρεται διεξοδικά στο είδος χορού που ανέπτυξε o Μανταφούνης και σχολιάζει την καινοτομία του σε σχέση με τα ρεύματα της εκάστοτε εποχής. Στο δεύτερο κεφάλαιο, γίνεται διεξοδική αναφορά στις πρακτικές που χρησιμοποιεί ο Μανταφούνης στη σύνθεση της χορογραφίας, με σκιαγράφηση του τρόπου που χειρίζεται τα στοιχεία της παράστασης και με προσδιορισμό των επιδράσεων που δέχθηκε από τα δύο κύρια ρεύματα της εποχής του, τον μοντέρνο και τον μεταμοντέρνο χορό. Το τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζει τη μέθοδο που ακολουθείται για την ανάλυση των έργων συνοπτικά και περιεκτικά, έτσι ώστε να δώσει μια σαφή και εμπεριστατωμένη εικόνα που να συμβαδίζει με τη στόχευση και τις ανάγκες που απορρέουν από την ανάλυση των δύο χορογραφιών του Μανταφούνη. Ακολουθεί η ανάλυση καθεμιάς από τις δύο χορογραφίες με βάση τη σημειογραφική μέθοδο Laban, η οποία, για την εξαγωγή ασφαλέστερων συμπερασμάτων, συνοδεύεται και από την ανάλυση των στοιχείων της παράστασης. Η μελέτη καταλήγει με τη σύνοψη των πορισμάτων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το όλο εγχείρημα, ως προς την προσέγγιση της ανάλυσης των χορογραφιών του Μανταφούνη, είναι πρωτοποριακό, καθώς, από όσο γνωρίζω, χρησιμοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα ως προς αυτό το είδος χορού. Είναι επίσης ιδιαίτερα αξιόλογο, μια και η προσέγγιση αυτή υιοθετείται για την ανάλυση ενός χορογράφου όπως ο Χάρης Μανταφούνης, οι χορογραφικές επιλογές του οποίου είχαν ως αποτέλεσμα την ανανέωση του χορού στην Ελλάδα. Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί ότι το εξώφυλλο του βιβλίου είναι σχέδιο με σινική της Μαρίας Κοκκίνου, το οποίο η ζωγράφος σχεδίασε στο Παρίσι το 1974, την ίδια περίοδο που ο Χάρης Μανταφούνης κατακτά το πρώτο διεθνές κρατικό βραβείο χορογραφίας, ex aequo με τον Dominique Bagouet, στον διεθνή διαγωνισμό χορογραφίας του Bagnolet στο Παρίσι, με το pas de quatre Moments [Στιγμές], το οποίο είχε ως θέμα τις ανθρώπινες σχέσεις.

 

(Η Μαρία Ι. Κουτσούμπα είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ.)

 

 


..