Η βραβευμένη πρόταση του αρχιτεκτονικού γραφείου OKRA

Το ολλανδικό γραφείο OKRA είναι από τα σημαντικότερα διεθνώς γραφεία που ειδικεύονται στον σχεδιασμό του δημόσιου αστικού χώρου. Το γραφείο OKRA ιδρύθηκε το 1994, έχει έδρα την Ουτρέχτη και διευθύνεται από τους Martin Knuijt (Μάρτιν Κνάιτ), Wim Voogt (Βιμ Φόουγκτ) και Boudewijn Almekinders (Μπάουντεβέν Άλμεκιντερς). Τα πιο πρόσφατα σχέδιά τους περιλαμβάνουν το κέντρο της Βασιλείας στην Ελβετία, το λεγόμενο «τρίτο κέντρο» του Λονδίνου στο Κρόιντον, το μητροπολιτικό κέντρο της Κοπεγχάγης, το προγραμματικό σχέδιο για το μελλοντικό κέντρο του Ρότερνταμ, τους Κήπους Cutty Sark στο Λονδίνο και τον χώρο της φλαμανδικής έκθεσης στη Γάνδη. Με στόχο τον ενδιάμεσο χώρο της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας και του αστικού τοπίου, τα σχέδιά τους συνδυάζουν την οραματική με τη στρατηγική προσέγγιση, για να δημιουργήσουν περιβάλλοντα με χαρακτήρα, κλίμακα, ατμόσφαιρα και λειτουργία, που μπορούν να δώσουν ταυτότητα στον χώρο της κοινωνικής συνύπαρξης.

Η κριτική επιτροπή του διαγωνισμού «Rethink Athens» θεώρησε την πρόταση που βραβεύθηκε εξαιρετικά επιτυχημένη λόγω της προσπάθειάς της να συμπεριλάβει όλες τις διαφορετικές απαιτήσεις του έργου και να ανταποκριθεί στα κριτήρια αξιολόγησης του διαγωνισμού, όπως αυτά περιγράφονται στη σχετική προκήρυξη. Σύμφωνα με τα πρακτικά των συνεδριών της κριτικής επιτροπής, η βραβευμένη πρόταση «επιτυγχάνει να εντάξει ένα σαφές σχέδιο για τη λεωφόρο και τις πλατείες μέσα στο ευρύτερο σύστημα των αστικών χώρων και τοπίων που συναπαρτίζουν το κέντρο της Αθήνας. Αναπτύσσοντας μια ευρύτερη σύλληψη, μπορεί μάλιστα να επεκταθεί σε γειτονικούς χώρους στο εγγύς μέλλον. Καταδεικνύει, έτσι, τις δυνατότητες για την ανάπλαση του συνόλου του κέντρου της πόλης».

Η συγκεκριμένη μελέτη, με πληρότητα, λειτουργικότητα, οραματικό αλλά και ρεαλιστικό τρόπο, αντιμετωπίζει ευρηματικά τα προβλήματα του δημόσιου χώρου στο κέντρο της πόλης. Κυρίως όμως επικεντρώνεται στη δημιουργία των συνθηκών που θα επιτρέψουν στον πολίτη της Αθήνας να αναπτύξει φιλική σχέση με την πόλη του, καθιστώντας τον άξονα Αμαλίας-Πανεπιστημίου-Ομόνοιας και Πατησίων όχι σημείο διέλευσης, αλλά τόπο προορισμού.

Στόχος της βραβευμένης μελέτης στον διαγωνισμό «Rethink Athens» είναι η δημιουργία μιας παλλόμενης, πράσινης και προσιτής καρδιάς της πόλης. Η μελέτη δεν εφαρμόζει απλώς σύγχρονες ιδέες για τον έλεγχο των περιβαλλοντικών συνθηκών, τη μείωση της κυκλοφορίας των οχημάτων και τον προγραμματισμό του δημόσιου χώρου. Φιλοδοξεί να προχωρήσει «ένα βήμα μπροστά», ώστε να φτάσει σε μια ολοκληρωμένη πρόταση για μια ευέλικτη, προσπελάσιμη πόλη, που θα σφύζει από ζωντάνια, θα συνδέει τις γειτονικές περιοχές του κέντρου και θα αποτελέσει έναν καταλύτη για την αναβάθμιση ολόκληρης της Αθήνας. Ταυτόχρονα συνηγορεί στην αποκατάσταση του κοινωνικού ιστού, φέρνοντας «κοντά» τα Πατήσια και το Αρχαιολογικό Μουσείο με την Τριλογία και το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, χάρις στον ουσιαστικό ρόλο των μέσων μαζικής μεταφοράς και της συνολικότερης νέας χρήσης του αστικού χώρου. Όλα αυτά, μέσα από τον συνεχή διάλογο και την αποκατάσταση της σχέσης του κέντρου με τους πράσινους λόφους που την περιβάλλουν, τις γειτονιές της, τη μοναδική ιστορία της.

Η βραβευμένη πρόταση αποτελεί τη βάση για την επεξεργασία της μελέτης που τελικά θα εφαρμοστεί, ύστερα από διάλογο με την πολιτεία και τους φορείς της πόλης. Κύριες αρχές της είναι οι εξής:

Μια προσιτή πόλη: Η περιοχή μελέτης περιλαμβάνει τέσσερις χαρακτηριστικούς τόπους. Το Σύνταγμα και η Πλατεία Ομονοίας θα αποτελούν τις δύο πράσινες αστικές πλατείες, με εξέχοντα και άφθονα υδάτινα στοιχεία. Η Πλατεία Δικαιοσύνης θα μετατραπεί σε ένα πράσινο αστικό δωμάτιο, το οποίο θα περιλαμβάνει μια πηγή νερού και θα φιλοξενεί δραστηριότητες σε ένα σκιασμένο προαύλιο. Στο μέσο της οδού Πανεπιστημίου, ένα πράσινο σύνολο θα δώσει στην περιοχή τον χαρακτήρα αστικού πάρκου. Το πράσινο θα χρησιμοποιηθεί ως ένα συνεκτικό δίκτυο που θα ενώνει τον δημόσιο χώρο προς κάθε κατεύθυνση και θα συνδέει τις παρακείμενες γειτονιές, με αποκορύφωμα την Πανεπιστημίου. Η νέα γραμμή του τραμ θα σχεδιαστεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να είναι εμφανής και να αποτελεί βασικό συστατικό της εικόνας του χώρου, συμβάλλοντας στη συνοχή του. 

Μια πόλη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή: Η Πανεπιστημίου θα μεταμορφωθεί σε μια πράσινη ραχοκοκαλιά ενός ευρύτερου πράσινου δικτύου, που θα προσφέρει σκιά και προστασία. Η ευρύτερη στρατηγική περιλαμβάνει: τη μείωση της αστικής θερμοκρασίας, τη βελτίωση των συνθηκών περιβαλλοντικής άνεσης (φυσική ψύξη χάρις στη δημιουργία πράσινου και σκιάς στον δημόσιο χώρο, πράσινων ταρατσών και προσόψεων, ψυχρών δαπέδων), τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, καθώς και τη διαχείριση του νερού (συγκέντρωση νερού από καταιγίδες και άρδευση). Το νέο πράσινο τρίγωνο της πόλης θα συνδεθεί με τους λόφους γύρω από το κέντρο της πόλης, με αποτέλεσμα η μείωση της αστικής θερμοκρασίας να επεκταθεί σε όλο το Μητροπολιτικό Κέντρο. Η στρατηγική του πράσινου στην Αθήνα θα περιλαμβάνει μέριμνα για τη σωστή άρδευση, καθώς η καλή κατάσταση των φυτών είναι αποφασιστικής σημασίας για τη μείωση της θερμοκρασίας. Το βρόχινο νερό θα συλλέγεται σε υπόγειες δεξαμενές, στις ταράτσες ή όπου αλλού κριθεί σκόπιμο και εφικτό. Ακόμη, το νερό θα χρησιμοποιηθεί και με «ποιητικό τρόπο», κάνοντας αναφορά στον υπόγειο ποταμό Ηριδανό. 

Μια πόλη που σφύζει από ζωντάνια: Η αναβάθμιση της οδού Πανεπιστημίου περιλαμβάνει τη δημιουργία φιλόξενων χώρων κατά μήκος του δρόμου. Η μελέτη εισάγει την ιδέα του θεάτρου των 1.000 δωματίων στα κενά κτήρια, όπου οργανώνονται πολιτιστικά δρώμενα και δημιουργούνται νέα σημεία ενδιαφέροντος για τη δημιουργία μιας ζωντανής ατμόσφαιρας. Το πρόγραμμα των δραστηριοτήτων αυτών θα έχει σχέση με την ελληνική φιλοσοφία, την επιστήμη, το θέατρο και την τέχνη. Στόχος είναι η δημιουργία ενεργών μετώπων που θα δημιουργήσουν συνδέσεις μεταξύ των κτηρίων και της δημόσιας σφαίρας. Σε μικρότερη κλίμακα οι ελαφριές αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις δεν θα εστιάσουν μόνο στην εμπορική δραστηριότητα αλλά θα προσφέρουν και άλλες εξυπηρετήσεις, όπως τα περίπτερα νερού ή μια βιβλιοθήκη παιχνιδιών. Τέλος, το διαδραστικό διακοσμητικό φως θα δώσει στον δημόσιο χώρο την κατάλληλη ατμόσφαιρα κατά τις βραδινές ώρες.

Οι δημιουργοί της βραβευμένης πρότασης υποστηρίζουν ότι η ανασυγκρότηση του ανώνυμου χώρου στην καρδιά της Αθήνας είναι εφικτή και δηλώνουν τη βεβαιότητα τους για τη δυνατότητα συνδυασμού της αστικής ζωντάνιας της περιοχής με τη δημιουργία μιας πράσινης, φιλικής στον πεζό, ραχοκοκαλιάς, η οποία θα συμβάλει στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στην Αθήνα. 

Μέσα στους επόμενους μήνες, η ομάδα των OKRA θα επεξεργαστεί περαιτέρω τις ιδέες της, ώστε να καταθέσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για ολόκληρο το κέντρο της πόλης. Η φάση της εφαρμογής θα είναι μια διεθνής και ελληνική συνεργασία, στο πλαίσιο της οποίας οι Έλληνες αρχιτέκτονες του Στούντιο 75, καθώς και Έλληνες μηχανικοί, θα μετεξελίξουν τη βραβευμένη πρόταση του διαγωνισμού σε ένα εγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο θα υλοποιηθεί με ευρωπαϊκούς πόρους.

Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση
Ο Martin Knuijt παρουσιάζει τη βραβευμένη πρόταση του γραφείου OKRA
Φωτορεαλιστική απόδοση της επιλεγμένης πρότασης για μιαν Αθήνα πιο πράσινη και φιλική προς τον πολίτη
Η μελλοντική Πανεπιστημίου: πεζόδρομος, τραμ και ποδηλάτες
Η Ομόνοια με πράσινο και υδάτινα στοιχεία
Η Πανεπιστημίου, πράσινη ραχοκοκαλιά της πρωτεύουσας

Κορυφή της σελίδας