Ανιχνεύοντας συμπτώματα αφερεγγυότητας επιχειρήσεων
ΓΡΑΦΕΙ Η ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΚΟΝΔΥΛΗ

Alexandros N. Rokas, Die Insolvenzprophylaxe als Bestandteil der Corporate Gover-nance im deutschen Aktienrecht [Μέτρα πρόληψης για την αποφυγή της αφερεγγυότητας ως αντικείμενο διατάξεων εταιρικής διακυβέρνησης στο γερμανικό δίκαιο ανωνύμων εταιρειών], Μπάντεν-Μπάντεν: Nomos, 2012, 261 σελ. ISBN: 978-3-8329-6967-7


Με την εξέλιξη των επιμέρους επιστημονικών κλάδων, εμφανίζεται η αναγκαιότητα να καλλιεργείται, παράλληλα με την εξειδίκευση, η συνεργασία των επιστημόνων από διαφορετικούς χώρους αλλά και να τροφοδοτείται μια νέα, διεπιστημονική μέθοδος. Αυτό παρατηρείται όχι μόνο στις θετικές επιστήμες, αλλά και στις κοινωνικές, ακόμη και εντός των κλάδων μίας και μόνης επιστήμης.

Ένα τέτοιο παράδειγμα στον χώρο της νομικής επιστήμης αποτελεί το αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής του μέλους του Συνδέσμου μας Αλέξανδρου Ρόκα, η οποία εκπονήθηκε υπό την εποπτεία του διεθνώς αναγνωρισμένου καθηγητή C. Paulus στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, αξιολογήθηκε με τον ανώτατο βαθμό summa cum laude και τιμήθηκε με ένα από τα τρία ετήσια βραβεία του Τμήματος Νομικής του πανεπιστημίου αυτού. Συγκεκριμένα στη Γερμανία το Πτωχευτικό Δίκαιο εντάσσεται παραδοσιακά στο Δικονομικό και όχι στο Εμπορικό Δίκαιο, με αποτέλεσμα το κέντρο βάρους να μετατίθεται στην πτώχευση ως νομική διαδικασία που αποσκοπεί συνήθως στην εκκαθάριση της επιχείρησης, και όχι στην πτώχευση ως ανώμαλη συνέχεια μιας λειτουργούσας επιχείρησης, δυναμένης ενδεχομένως να διασωθεί. Άλλως ειπείν, δημιουργήθηκε ένα κενό ανάμεσα στο Δίκαιο των Εταιρειών, που ασχολείται με τη γέννηση και τη λειτουργία της επιχείρησης, και στο Πτωχευτικό Δίκαιο.

Το διδακτορικό του Αλέξανδρου Ρόκα, δημοσιευμένο στον γνωστό γερμανικό εκδοτικό οίκο Nomos, εντοπίζει όλα τα μέσα που διαθέτει το Εταιρικό Δίκαιο των (υγιών) επιχειρήσεων, τα οποία δύνανται να λειτουργήσουν και προς την κατεύθυνση της ανίχνευσης των πρώιμων συμπτωμάτων της κρίσης ή της αποσόβησης τους. Επί παραδείγματι, εξετάζεται κατά πόσον οι γενικές υποχρεώσεις επιμέλειας που έχουν τα μέλη της διοίκησης των ανωνύμων εταιρειών, οι οποίες περιγράφονται στον νόμο κατά τρόπο γενικό, ακολουθώντας τον αμερικανικής προέλευσης κανόνα της επιχειρηματικής κρίσης (business judgment rule), δύνανται να συγκεκριμενοποιηθούν και να λάβουν συγκεκριμένο σχήμα με τη διαπίστωση των πρώτων συμπτωμάτων. Έτσι, αναλόγως του μεγέθους της επιχείρησης, δημιουργείται υποχρέωση παρακολούθησης κινδύνων που δύνανται να διακινδυνεύσουν την πορεία της επιχείρησης, τη δε παρακολούθηση αυτήν τη διεξάγουν συχνά εξειδικευμένα στελέχη του κλάδου risk management. Tα συμπτώματα που αξιολογούνται δεν ανάγονται μόνο σε εσωτερικές συνθήκες (π.χ. εσφαλμένες επιχειρηματικές επιλογές), αλλά και σε εξωτερικά αίτια (π.χ. στενότητα στην αγορά, πρόοδος της τεχνολογίας που καθιστά το προϊόν παρωχημένο, πτώχευση μεγάλου πελάτη).

Εξάλλου, πέρα από την φυσική και χρονική συνάφειας των κανόνων Εταιρικού και Πτωχευτικού Δικαίου, στο πρώτο κεφάλαιο της μελέτης ο συγγραφέας αναδεικνύει με πρωτότυπο τρόπο την ιστορία πολλών κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης, οι οποίοι θεσμοθετήθηκαν ύστερα από μεγάλες πτωχεύσεις ή οικονομικές κρίσεις. Η ιστορική αναδρομή αρχίζει από την Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, την πρώτη κατ’ ουσίαν εταιρική μορφή (1602), η οποία, ύστερα από σημάδια κρίσης, εισήγαγε μια πρώτη μορφή εποπτικού συμβουλίου, που ώς σήμερα κυριαρχεί σε πολλά εταιρικά δίκαια. Από τα πλέον πρόσφατα παραδείγματα που αναφέρονται, τα χαρακτηριστικότερα είναι ίσως ο νόμος Sarbanes-Oxley Act, μια σημαντική τροποποίηση του αμερικανικού Δικαίου ύστερα από το σκάνδαλο της Enron, και, βεβαίως, οι εξελίξεις ύστερα από την κρίση του 2008.

Η συνεισφορά της μελέτης του Αλέξανδρου Ρόκα έγκειται στην κατανόηση του «συνεχούς» που διαμορφώνει η πορεία της επιχείρησης από την γέννηση ώς τα σημάδια κρίσης, κάτι το οποίο επιτάσσει συνολική αντιμετώπιση των αντίστοιχων κανόνων του Εταιρικού και του Πτωχευτικού Δικαίου. Διότι, όπως έχει διαπιστωθεί, όσο ταχύτερα γίνει η διάγνωση των συμπτωμάτων κρίσης και ληφθούν τα αντίστοιχα μέτρα, τόσο αποτελεσματικότερη θα είναι η αποσόβηση της κρίσης, αν αυτή είναι δυνατή – ή, κατά την ρήση του Ιπποκράτη, το προλαμβάνειν καλύτερο του θεραπεύειν.


(Η Ιωάννα Ν. Κονδύλη είναι επίκουρη καθηγήτρια Αστικού Δικαίου στην Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.)

Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση

Κορυφή της σελίδας