Ολυμπιακοί Αγώνες: Τέχνη ή Άθληση;
ΓΡΑΦΕΙ Η ΛΙΛΕΤΤΑ ΧΑΙΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΑΦΙΕΡΩΜΑ - ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
   

 

Η σχέση των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων με την τέχνη δεν είναι καινούργιο θέμα. Ήδη από το 1986, αναπτύσσεται εκτενώς σε ομιλίες της Ολυμπιακής Ακαδημίας από φιλοσόφους, ανθρώπους των τεχνών, καθηγητές, μέλη της ΔΟΕ.

Ο De Coubertin θεωρούσε ότι η τέχνη αποτελεί ουσιαστικά τμήμα της ολυμπιακής κίνησης. Πίστευε ακράδαντα ότι ο αθλητισμός και η τέχνη αλληλοεμπνέονται. Οι καλλιτεχνικές αξίες εξευγενίζουν τον αθλητισμό και ενισχύουν την πολιτιστική του υπόσταση, αλλά και η καλλιτεχνική ευαισθησία αφυπνίζεται από την ομορφιά της κίνησης (Masterson, 1986).

To κάλλος και η τέχνη δεν είναι συνώνυμα. Σκοπός της τέχνης δεν είναι απαραίτητα η απεικόνιση του κάλλους. Υπάρχουν πολλές εμπειρίες και πράγματα τα οποία χαρακτηρίζουμε με το επίθετο «ωραίο» και δεν έχουν καμία σχέση με την καθαρώς εννοούμενη τέχνη. Η σωματική δραστηριότητα είναι ωραία; Ο αθλητισμός, τα παιχνίδια και η άσκηση είναι καλλιτεχνικές μορφές; Η συμμετοχή σε μια δραστηριότητα είναι κάτι το «ωραίο» ή απλώς ευχάριστο – ή ούτε καν αυτό, όταν ο συμμετέχων είναι ανεπαρκής για αυτήν τη δραστηριότητα; Η παρακολούθηση ενός αθλητικού θεάματος είναι ωραία… στη βροχή, χωρίς αδιάβροχο, σε βρεγμένο κάθισμα, όσο ωραία και αν είναι η αθλητική επίδοση (Powell, 1986);

Πρέπει να κάνουμε έναν διαχωρισμό μεταξύ των αθλημάτων που έχουν έναν συγκεκριμένο σκοπό-στόχο, μη αισθητικό, και των αθλημάτων που έχουν αισθητικό χαρακτήρα. Η πλειονότητα των ολυμπιακών αθλημάτων ανήκει στην κατηγορία αυτών που έχουν συγκεκριμένο σκοπό. Τέτοια αθλήματα είναι οι ρίψεις, οι δρόμοι, τα παλαιστικά αγωνίσματα, οι αθλοπαιδιές κ.λπ. Σε αυτά τα αθλήματα ο νικητής είναι αυτός που θα επιτύχει κάποιο τελικό αποτέλεσμα, προκαθορισμένο από τους κανονισμούς, άσχετα με τον τρόπο που θα το επιτύχει. Δεν παίζει κανέναν ρόλο το πώς τρέχεις εφόσον έρθεις πρώτος. Και αυτό συνεπάγεται ότι, εν προκειμένω, το αισθητικό ενδιαφέρον είναι τυχαίο.

Σε αντίθεση με τα αθλήματα που έχουν συγκεκριμένο σκοπό, τα αθλήματα αισθητικού χαρακτήρα είναι, ακριβώς, αισθητικά δημιουργήματα αφού έχουν δημιουργηθεί για αισθητική εκτίμηση. Η γυμναστική, οι καταδύσεις, η συγχρονισμένη κολύμβηση, το τραμπολίνο, το πατινάζ στον πάγο, στο μέτρο που κρίνονται με κριτήριο την ομορφιά τους, είναι αθλήματα όπου ο νικητής εκτελεί με τον τελειότερο τρόπο. Αυτό που εκείνος εκτελεί δεν μπορεί να κριθεί χωριστά από τον τρόπο με τον οποίο το εκτελεί. Και από αυτό συμπεραίνεται ότι το αισθητικό ενδιαφέρον είναι κυρίαρχο στην εν λόγω δραστηριότητα (Parry, 1986).

 

Η συγχρονισμένη κολύμβηση

Τώρα ας μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα για ένα αισθητικό άθλημα, τη συγχρονισμένη κολύμβηση. Είναι η συγχρονισμένη κολύμβηση τέχνη ή άθληση; Μπορεί να είναι είτε το ένα είτε το άλλο. Ιδεωδώς, είναι και τα δύο. Η συγχρονισμένη κολύμβηση μπορεί να είναι διασκέδαση, άσκηση, ακόμη και ψυχική ευχαρίστηση, ανάλογα με τον τρόπο διδασκαλίας της. Η κίνηση μέσα στο νερό μπορεί να έχει περισσότερους από έναν τρόπους εκτέλεσης.

Στα πρώτα χρόνια ανάπτυξης της συγχρονισμένης κολύμβησης (1920-1930), είδαμε το άθλημα να αναπτύσσεται ως τέχνη μάλλον παρά ως άθλημα. Στις ταινίες της Εsther Williams, που οι πιο παλαιοί θυμόμαστε, η συγχρονισμένη κολύμβηση έμοιαζε περισσότερο με παράσταση παρά με ένα τεχνικά δύσκολο άθλημα. Με την πάροδο των χρόνων, όμως, και την αναγνώρισή της ως ολυμπιακού αθλήματος, η συγχρονισμένη κολύμβηση προσέλαβε μια καθαρώς τεχνική χροιά και έγινε ίσως ένα από τα δυσκολότερα αθλήματα του υγρού στίβου, από άποψη τεχνικής.

Η αθλήτρια της συγχρονισμένης κολύμβησης, εκτός από τη δύναμη, την αντοχή, την καρδιοαναπνευστική ικανότητα και την ευλυγισία, παράγοντες φυσικής κατάστασης, θα πρέπει να διαθέτει και να χρησιμοποιεί δημιουργικότητα στην κίνηση, πρωτοτυπία, ικανότητα αυτοέκφρασης, θεατρική έκφραση και δραματική τέχνη. Η αθλήτρια, στη δημιουργία μιας χορογραφίας, θα πρέπει να πειραματίζεται για δυνατότητες όμορφης κίνησης, γεμάτης από έκφραση και χάρη, τέλειας ως προς την τεχνική και την εκτέλεση.

Το βασικότερο όμως απ’ όλα είναι ότι η αθλήτρια θα πρέπει να προσδώσει έννοια και σκοπό στην κίνηση και να μην την εκτελεί απλώς και μόνο για να επιδείξει τις τεχνικές ικανότητές της. Ο σωστός σχεδιασμός μιας χορογραφίας προϋποθέτει να εκφράσει μια έννοια, ένα θέμα, και δεν θα πρέπει να αποτελεί μια σειρά από φιγούρες και συνδυασμούς χωρίς σκοπό.

Με τη συγχρονισμένη κολύμβηση δίνεται μεγαλύτερη δυνατότητα στην αθλήτρια, όχι μόνο να πειραματιστεί, αλλά να παρουσιάσει τον εαυτό της με διαφορετικό τρόπο από ό,τι στο έδαφος. Η συγχρονισμένη κολύμβηση δίνει τη δυνατότητα έκφρασης και εκτέλεσης της μουσικής, όπως ο χορός στην ξηρά, αλλά με μεγαλύτερη ποικιλία κινήσεων και επιπέδων. Η συγχρονισμένη κολύμβηση δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας κάποιας χορογραφίας που είναι αισθητική, που ευχαριστεί το μάτι, αλλά, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, δίνει τη δυνατότητα στην αθλήτρια να νιώσει την ικανοποίηση της δικής της ατομικής χορογραφίας, η οποία την πληροί και την ικανοποιεί ως άτομο. Αυτό ίσως είναι και το βασικότερο πλεονέκτημα του συγκεκριμένου αθλήματος (Χαιροπούλου, 2010).




Βιβλιογραφία 


(Η δρ Χρυσούλα-Λιλέττα Χαιροπούλου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Υγρού Στίβου-Συγχρονισμένης Κολύμβησης Πανεπιστημίου Αθηνών – ΤΕΦΑΑ, μέλος της Τεχνικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Υγρού Στίβου, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Μέριλαντ (ΗΠΑ) στον Κινητικό Έλεγχο, Synchronized Swimming Competition Manager στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004.)

Κορυφή της σελίδας