Διδάγματα ηγεσίας από την αρχαιότητα
ΓΡΑΦΕΙ Η ΛΗΔΑ ΜΠΟΥΖΑΛΗ
Στιγμιότυπο από την ομιλία του καθηγητή Barry Strauss στην εκδήλωση του θυγατρικού Ιδρύματος
Στιγμιότυπο από την ομιλία του καθηγητή Barry Strauss στην εκδήλωση του θυγατρικού Ιδρύματος
Τρεις διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί προσκλήθηκαν από το θυγατρικό Ίδρυμα Ωνάση της Νέας Υόρκης για να μιλήσουν με θέμα τους ηγέτες και την εξουσία
Τρεις διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί προσκλήθηκαν από το θυγατρικό Ίδρυμα Ωνάση της Νέας Υόρκης για να μιλήσουν με θέμα τους ηγέτες και την εξουσία
Ο καθηγητής Williamson Murray μίλησε για τα διδάγματα που αντλούμε από τους αρχαίους ηγέτες
Ο καθηγητής Williamson Murray μίλησε για τα διδάγματα που αντλούμε από τους αρχαίους ηγέτες
Ο καθηγητής Waller R. Newell μίλησε για τον Machiavelli
Ο καθηγητής Waller R. Newell μίλησε για τον Machiavelli
Ο καθηγητής Barry Strauss μίλησε για τα μαθήματα ηγεσίας από τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Αννίβα
Ο καθηγητής Barry Strauss μίλησε για τα μαθήματα ηγεσίας από τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Αννίβα
   

Χρονιά προεδρικών εκλογών το 2012 για τις Ηνωμένες Πολιτείες, και το θυγατρικό Ίδρυμα Ωνάση της Νέας Υόρκης επέλεξε τα ιδιαίτερα επίκαιρα θέματα της ηγεσίας και της εξουσίας για τη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης που διοργάνωσε στις 26 Ιουνίου 2012 στο κτίριο της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Νέας Υόρκης: «Masters of command and the genius of leadership». Τρεις διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί, ο καθένας από διαφορετική οπτική γωνία –του ιστορικού, του πολιτικού επιστήμονα και του θεωρητικού του πολέμου– κλήθηκαν να δώσουν απαντήσεις στα διαχρονικά ερωτήματα γύρω από τους ηγέτες και την εξουσία, έχοντας ως αφετηρία το νέο βιβλίο του καθηγητή Barry Strauss Masters of Command: Alexander, Hannibal, Caesar, and the Genius of Leadership (Simon & Schuster, 2012).

 

Τρεις στρατηλάτες

Ο τίτλος της ομιλίας του Barry Strauss, ο οποίος διδάσκει Ιστορία και Κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ, ήταν «Μαθήματα ηγεσίας από τους μεγάλους ηγέτες της Ελλάδας και της Ρώμης». Βάση της ομιλίας αποτέλεσε το προαναφερθέν βιβλίο του, ένα έργο ιδιαίτερα επίκαιρο, αφενός διότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε τροχιά εκλογών, αφετέρου διότι, όπως τόνισε στην εισαγωγή του, «τα γεγονότα των τελευταίων ετών, τόσο σε περιπτώσεις πολέμων όσο και στη σφαίρα της οικονομίας, καταδεικνύουν ότι οι ηγέτες είναι συχνά επιρρεπείς σε λάθη».

«Πιστεύω», είπε ο καθηγητής Strauss, «ότι τα διδάγματα που αντλούμε από ηγέτες της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης είναι πάντοτε επίκαιρα και εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να μας υποδεικνύουν πράγματα άλλοτε προς μίμηση και άλλοτε προς αποφυγή».

«Επέλεξα», συνέχισε ο Barry Strauss, «τους τρεις κορυφαίους στρατιωτικούς ηγέτες της αρχαιότητας, τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Αννίβα και τον Ιούλιο Καίσαρα, γιατί εκτός από στρατιωτικοί ήταν και πολιτικοί ηγέτες. Είχαν πολιτικό και στρατιωτικό όραμα. Είχαν εξαιρετικές επιτυχίες αλλά και εξίσου μεγάλες αποτυχίες. Έως τα 33 του χρόνια, ο Μέγας Αλέξανδρος είχε κατορθώσει να κατακτήσει το μεγαλύτερο μέρος της Περσικής Αυτοκρατορίας. Με τον θάνατό του, η αυτοκρατορία του διαλύθηκε και παραδόθηκε σε έναν πεντηκονταετή πόλεμο μεταξύ των στρατηγών του. Η δυναστεία του εξαφανίστηκε. Η αποτυχία αυτή οφείλεται εν μέρει στο ότι ο Αλέξανδρος πέθανε σχετικά νέος· εάν είχε ζήσει περισσότερο, πιθανώς τα πράγματα να ήταν διαφορετικά. Όμως οι οιωνοί δεν ήταν καλοί. Μετά την κατάκτηση της Περσίας, αντί να κατασταλάξει και να αφοσιωθεί στη σωστή διοίκησή της, αμέσως προχώρησε στην κατάκτηση και νέων εδαφών». 

Επόμενη ιστορική μορφή στην οποία αναφέρθηκε ο καθηγητής Strauss ήταν ο Αννίβας ο Καρχηδόνιος. Θαυμαστής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο Αννίβας κατόρθωσε επίσης με έναν σχετικά μικρό στρατό και χωρίς ναυτικές δυνάμεις να επιτύχει εντυπωσιακές νίκες. «Η αυτοκρατορία του», σχολίασε ο Barry Strauss, «εκτεινόταν από τις ακτές της Βόρειας Αφρικής έως τη νότια Ισπανία. Οι Ρωμαίοι προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν τους Καρχηδόνιους στην Ισπανία και ο Αννίβας αποφάσισε να ‘‘σηκώσει το γάντι’’ και να απαντήσει στην πρόκληση κάνοντας κάτι το ανήκουστο: προήλασε στις αρχές του χειμώνα με τον στρατό του σε απόσταση 900 μιλίων, διασχίζοντας τα Πυρηναία, τον Ρήνο και τις Άλπεις. Ξεκίνησε με 80.000 άνδρες και 37 ελέφαντες και, όταν έφτασε στην Ιταλία τον Δεκέμβριο του 218 π.Χ., του είχαν απομείνει 25.000 άντρες. 

Παρ’ όλα αυτά, τα επόμενα δύο χρόνια προκάλεσε στους Ρωμαίους τις χειρότερες απώλειες που είχαν γνωρίσει ποτέ. Σε μία και μόνο μάχη η Ρώμη έχασε 50.000 στρατιώτες, γεγονός το οποίο αποτέλεσε μία από τις πιο αιματηρές σελίδες της παγκόσμιας στρατιωτικής ιστορίας. Ωστόσο, οι Ρωμαίοι κέρδισαν τον πόλεμο. Ο Αννίβας είχε τον τρόπο να κερδίζει στα πεδία των μαχών, αλλά δεν είχε το αναγκαίο σχέδιο ώστε να καταγάγει μια συνολικότερη στρατηγική νίκη».

Ο Ιούλιος Καίσαρας ήταν η τρίτη ιστορική προσωπικότητα που σχολίασε ο καθηγητής Barry Strauss: «Εξαιρετικά φιλόδοξος ως πολιτική και στρατιωτική μορφή, ο Ιούλιος Καίσαρας επεδίωξε να κυριαρχήσει απόλυτα στα πολιτικά και στρατιωτικά πράγματα της Ρώμης και, για να το επιτύχει, κατέκτησε τη Γαλατία. Με την επιτυχία του αυτή θέλησε να πιέσει την ρωμαϊκή Σύγκλητο να τον αναγνωρίσει ως τον κορυφαίο ισχυρό άνδρα της Ρώμης. Δυστυχώς για τον ίδιο, οι συγκλητικοί ήταν επιφυλακτικοί απέναντί του, τον φοβούνταν, οπότε και τον διέταξαν να επιστρέψει για να δικαστεί. Ο Καίσαρας αρνήθηκε και ξεκίνησε εμφύλιο πόλεμο, στον οποίο επικράτησε πλήρως. Και πάλι όμως δεν κατάφερε να αναγνωριστεί ως ηγέτης της Ρώμης, επειδή η νίκη του είχε επιτευχθεί με τη βία και όχι με πολιτικά μέσα. Τελικό αποτέλεσμα: η δολοφονία του». 

Με βάση τις περιπτώσεις των τριών αυτών ηγετών, ο καθηγητής Strauss είπε ότι μπορούμε να αντλήσουμε ορισμένα συμπεράσματα και να επισημάνουμε τα εξής κοινά χαρακτηριστικά:

«Ένα προσόν που δεν διέθεταν οι τρεις στρατηλάτες», κατέληξε ο καθηγητής Strauss, «είναι η ταπεινότητα, η μετριοφροσύνη. Εάν τους συγκρίνουμε με κατοπινούς ηγέτες, θα δούμε ότι η ταπεινότητα είναι συχνά απαραίτητη για την επιτυχία. Ακόμη και σήμερα, λίγοι είναι οι ηγέτες που ξέρουν πότε πρέπει να σταματήσουν για να αντλήσουν από την κληρονομιά της αρχαιότητας διδάγματα λογικής, σωφροσύνης και πνευματικότητας».

 

Ο Machiavelli

Στη συνέχεια της εκδήλωσης του θυγατρικού Ιδρύματος, ο Waller R. Newell, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Κάρλτον της Οτάβας, ανέπτυξε το θέμα «Πώς νικούν και πώς χάνουν οι ηγέτες: Συμβουλές από τον Machiavelli».

Από την εποχή της αρχαιότητας έως σήμερα έχουν αλλάξει αρκετά χαρακτηριστικά της ηγεσίας, πολλά ωστόσο είναι εκείνα που παραμένουν σταθερά.

Ποιες όμως είναι οι διαφορές των σύγχρονων από τους αρχαίους ηγέτες;

«Στο τέταρτο βιβλίο των Νόμων του Πλάτωνα», ανέφερε ο καθηγητής Newell, «ένας νεαρός τύραννος με πάθος για την πόλη καθοδηγείται από έναν φιλόσοφο, έναν σοφό σύμβουλο, για να ιδρύσει μια δίκαιη κοινωνία. Αυτό το έργο χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο από πολλούς, μεταξύ των οποίων και από τον Κικέρωνα στο περίφημο Όνειρο του Σκιπίωνα».

Όμως, στην πραγματική του ζωή, ο Κικέρωνας, ως σύμβουλος του Καίσαρα Οκταβιανού, απέτυχε στην εφαρμογή του μοντέλου του φιλόσοφου-συμβούλου, αφού στην ηλικία των είκοσι ετών ο Οκταβιανός ήταν απλώς ένας ψυχρός και αδίστακτος πολέμαρχος. Μάλιστα, ο Machiavelli επικρίνει καυστικά την απόπειρα του Κικέρωνα να παίξει τον ρόλο του φιλόσοφου-συμβούλου, θεωρώντας ότι ο Οκταβιανός τελικά τον γελοιοποίησε και κατέστρεψε τις δημοκρατικές αρχές της Ρώμης.

«Στον Ηγεμόνα», επεσήμανε ο Αμερικανός καθηγητής, «ο Machiavelli υποστηρίζει ότι ο ηγέτης πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στη δική του φρόνηση, η οποία πρέπει να πηγάζει από τη δύναμη της θέλησής του και να μην εξαρτάται από κάποιον σύμβουλο. Αυτό συνεπάγεται ότι η έννοια της σύνεσης, της φρόνησης, έχει μεταβληθεί. Γιατί, πώς θα επιτύχει τον στόχο αυτόν ο ηγέτης, εάν δεν απελευθερωθεί προηγουμένως από τα δεσμά της ‘‘ξεπερασμένης’’ κατά τον Machiavelli αρχαίας ηθικής φιλοσοφίας;» 

«Είναι σαφές πού μπορεί να οδηγήσει αυτή η στάση ζωής», συνέχισε ο Waller Newell. «Για τους αρχαίους Έλληνες, αρετή σήμαινε να ενταχθεί κανείς, να συντονιστεί με τη φυσική τάξη των πραγμάτων: αυτός ήταν ο δρόμος προς την ευτυχία. Στον Machiavelli συναντάμε μια διαφορετική προοπτική, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος μπορεί να εναντιωθεί στη φύση, να την ελέγξει, να την καθυποτάξει.

»Παρ’ όλο που, για τον Machiavelli, ο ηγεμόνας πρέπει να απελευθερωθεί από την ουτοπική αναζήτηση της ιδανικής πολιτείας, η επιδίωξη της ισχύος δεν μπορεί να γίνεται χωρίς καθοδήγηση, γιατί αυτές οι φανταστικές δημοκρατίες τού ασκούν τεράστιες ψυχολογικές πιέσεις και αναστολές που δεν τον αφήνουν να προχωρήσει. Πρόκειται για συνασπισμό δυνάμεων της αρχαίας και της χριστιανικής ηθικής, όπως εξελίχθηκαν μέσα στους αιώνες. Ο Machiavelli θεωρεί ότι, κατά παράδοξο τρόπο, προκειμένου να λειτουργεί κανείς αφ’ εαυτού, απαιτείται ένα νέο είδος εκπαίδευσης. Ο Φλωρεντινός φιλόσοφος θεωρεί τους κλασικούς συγγραφείς ως το μεγαλύτερο εμπόδιο και τους περιγράφει απλώς ως “i scrittori”: Πλάτων, Αριστοτέλης, Ξενοφών, Κικέρων. Ο Machiavelli είναι ο συγγραφέας που στοχεύει να αντικαταστήσει την επιρροή αυτών των συγγραφέων, ξεδιπλώνοντας έναν ολόκληρο νέο κόσμο. Σε πνευματικό επίπεδο ήταν κάτι ανάλογο με την ανακάλυψη της Αμερικής.

»Για τον Machiavelli, η Ρώμη αποτελεί κορυφαίο παράδειγμα της πολιτικής, καθότι μας δείχνει την πρακτική εφαρμογή της θεωρίας σε αντιδιαστολή με την αρχαία φιλοσοφία της ιδανικής πολιτείας. Οι αρχαίοι συγγραφείς εξήραν την επιτυχία της Ρώμης, αλλά απέρριπταν τα μέσα με τα οποία είχε επιτευχθεί αυτή: υπέρμετρη φιλοδοξία, σύγκρουση, διάσπαση. Ο Machiavelli θεωρεί ότι ο ηγεμόνας δεν πρέπει να εφαρμόζει τις κλασικές ηθικές αρχές απλώς και μόνον επειδή υπάρχουν, αλλά επειδή συμβάλλουν στην ασφάλεια και τη δική του ευημερία. 

»Ο ηγέτης δεν χρειάζεται να έχει ηθικές αρετές, αλλά θα πρέπει να δείχνει πως τις διαθέτει. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να εμφανίζεται ως εύσπλαχνος, πιστός, ειλικρινής, ανθρωπιστής, ευλαβής. Και μάλιστα, για τον Machiavelli, τίποτε δεν είναι πιο απαραίτητο από αυτό το τελευταίο στοιχείο. Θα πρέπει επίσης ο ηγεμόνας να βεβαιωθεί ότι η Ιστορία γράφεται στα μέτρα του, ώστε να τον περιβάλλει με όλες εκείνες τις αρετές τις οποίες ασύστολα καταπάτησε κατά την αναρρίχησή του προς την κορυφή».

«Γενικότερα, το πρόβλημα που καταδεικνύει ο Machiavelli», παρατήρησε ο καθηγητής Newell, «είναι πως οι μεγάλοι πολιτικοί και οι ασύστολα φιλόδοξοι ηγέτες έχουν κοινά κάποια αρνητικά χαρακτηριστικά. Στον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή, μέρος της τραγικότητας του έργου σχετίζεται με το γεγονός ότι οι Θηβαίοι δεν είναι βέβαιοι εάν ο Οιδίποδας είναι πολιτικός ηγέτης ή τύραννος. Ούτε και ο ίδιος το γνωρίζει με σιγουριά. Ο Σοφοκλής υποστηρίζει ότι ο δημόσιος βίος μονίμως δυσκολεύεται να διακρίνει τον αυτόκλητο προστάτη της πολιτείας από τον επίδοξο τύραννο. Ούτε στο Κάπρι στην εποχή του Τιβέριου μπορούμε να αναμένουμε πως οι ηγέτες θα είναι απόλυτα ειλικρινείς ως προς τις φιλοδοξίες τους, ακόμη και αν έχουν αγαθούς σκοπούς. Πριν από λίγες δεκαετίες, οι ηγέτες ήταν περισσότερο ειλικρινείς, έστω και μετά τη λήξη της θητείας τους – όπως ο De Gaulle ή ο Churchill. Στα πιο πρόσφατα χρόνια, έχει επικρατήσει η διακήρυξη ότι οι πολιτικοί ‘‘θέλουν μόνο να υπηρετήσουν’’, να ανταποδώσουν ένα μέρος από τα ευεργετήματα που έχουν δεχθεί. Αυτό δεν είναι απαραιτήτως ανειλικρινές, αλλά δεν αποδίδει την πλήρη πραγματικότητα. Γι’ αυτό και εξαρτάται από τους σημερινούς scrittori, τους σύγχρονους συγγραφείς και παρατηρητές της πολιτικής ζωής, να αποδώσουν μια κατά το δυνατόν πιο αντικειμενική εικόνα. Γι’ αυτό και βιβλία όπως του Barry Strauss είναι τόσο σημαντικά», κατέληξε ο καθηγητής Newell.

Εσφαλμένες επιλογές

Στο τρίτο μέρος της εκδήλωσης του θυγατρικού Ιδρύματος στη Νέα Υόρκη, ο Williamson Murray, επίτιμος καθηγητής Ιστορίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο, μίλησε με θέμα τα διδάγματα για τη σύγχρονη ηγεσία.

«Διδάχθηκες από τα λάθη σου;» ρωτά ένας κωμικός έναν άλλο. «Βεβαίως, τα μελέτησα όλα πολύ προσεκτικά και είμαι σίγουρος ότι μπορώ να τα επαναλάβω όλα ωραιότατα!»

«Δυστυχώς, ο αστείος αυτός διάλογος ταιριάζει στην αμερικανική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών», παρατήρησε ο καθηγητής Murray.

«Ως βετεράνος του Βιετνάμ επιτρέψτε μου να πω ότι στο Ιράκ και το Αφγανιστάν καταφέραμε να επαναλάβουμε επακριβώς κάθε λάθος που είχαμε κάνει στο Βιετνάμ, αλλά και όσα λάθη διέπραξαν οι Βρετανοί στη Μεσοποταμία το 1920-21. Είναι ένα απαράδεκτο επίτευγμα, το οποίο δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν ένα έθνος είναι ανιστόρητο». 

«Οι κοινωνικοί ιστορικοί», συνέχισε ο καθηγητής Murray, «έχουν δυστυχώς απαλείψει τη στρατιωτική, διπλωματική και πολιτική ιστορία από τα προγράμματα σπουδών. Η σπουδή της ιστορίας έχει τεράστια σημασία στην αντιμετώπιση των πολεμικών συρράξεων και των διπλωματικών αντιπαραθέσεων, για να κατανοήσουμε τη φύση της ηγεσίας και ιδιαίτερα για να εκπαιδεύσουμε τους μελλοντικούς πολιτικούς, διπλωματικούς και στρατιωτικούς ηγέτες. Η διαδεδομένη άποψη σήμερα είναι πως ο πόλεμος είναι “εκτός συρμού” και πως στον 21o αιώνα οι πολεμικές συγκρούσεις δεν θα αποτελούν τόσο σημαντικό παράγοντα όσο κατά τον προηγούμενο αιώνα. Αυτό μού θυμίζει απόψεις που διατυπώνονταν πριν από το 1914, απόψεις σύμφωνα με τις οποίες ο πόλεμος ήταν οικονομικά ανέφικτος με δεδομένους τους οικονομικούς δεσμούς μεταξύ των διαφόρων κρατών.

»Ο πόλεμος και η διεξαγωγή του είναι τα κεντρικά σημεία που θα απασχολούσαν τις τρεις ιστορικές μορφές του βιβλίου του Barry Strauss. Το βιβλίο του περιέχει πολύτιμο υλικό για μελλοντικούς αξιωματούχους, για όσους ενδιαφέρονται για θέματα εθνικής ασφάλειας, για όσους θέλουν να αναμειχθούν με την πολιτική ζωή και να αποφύγουν τα φρικτά κυβερνητικά λάθη του Bush και του Rumsfeld. Όπως υπογραμμίζει ο Barry Strauss, ο πόλεμος εμπεριέχει την ανάληψη υπολογισμένου ρίσκου, το θάρρος, την εμπνευσμένη ηγεσία, αλλά ταυτόχρονα τους θανάτους και την οδύνη. Η ήττα και ο θάνατος αποτελούν το αναπόφευκτο αντίβαρο της επιβίωσης και της νίκης. Το ερώτημα είναι εάν αυτές οι αλήθειες θα επηρεάσουν τους μελλοντικούς ηγέτες των ΗΠΑ. Σε μερικές περιπτώσεις λαμπρών στρατιωτικών ηγετών που έχω γνωρίσει η απάντηση θα ήταν θετική.

»Στη Ναυτική Ακαδημία όπου δίδαξα επί δύο χρόνια διαπίστωσα ότι οι σπουδαστές μπορούσαν να χωριστούν σε τρεις ομάδες: η πρώτη ομάδα περιλάμβανε καλούς γνώστες της Ιστορίας, η δεύτερη ομάδα γνώριζε μερικά βασικά πράγματα, όπως ότι ο Εμφύλιος έγινε τον 19ο αιώνα, ενώ η τρίτη αδυνατούσε να εντοπίσει τον ποταμό Χάντσον στον χάρτη. Αυτό μας βάζει σε σκέψεις σχετικά με τους μελλοντικούς στρατιωτικούς ηγέτες των ΗΠΑ.

»Ο 21ος αιώνας θα είναι σίγουρα καλύτερος από τον 20ό. Πιστεύω δηλαδή ότι δεν θα επαναληφθούν οι μεγάλοι παγκόσμιοι πόλεμοι που λίγο έλειψε να καταστρέψουν τον ανθρώπινο πολιτισμό. Ωστόσο, θα εξακολουθήσουν να γίνονται σοβαρές συρράξεις στις οποίες οι ΗΠΑ θα εμπλέκονται ως υπερδύναμη. Η μελέτη της Ιστορίας, σύμφωνα και με τον Θουκυδίδη, έχει τεράστια σημασία για τη διάπλαση των μελλοντικών ηγετών. Τέτοιες γνώσεις διαθέτουν οι ηγέτες πρώτης γραμμής, ενώ τις αγνοούν πλήρως οι δευτεροκλασάτοι, οι οποίοι όμως αποτελούν την πλειονότητα. Οι Μεγαλέξανδροι, οι Καίσαρες, οι Αννίβες και οι Ναπολέοντες αποτελούν τις εξαιρέσεις. Η ηγεσία στην οποία θα πρέπει να στοχεύουμε θα πρέπει να διαθέτει υψηλή μόρφωση, όπως ο George Marshall και ο George Washington – λαμπρά παραδείγματα ηγετών που κατανοούσαν βαθιά την ιστορία και συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία, τη συνέχιση και την επιτυχία των ΗΠΑ.

»Εμείς οι εκπρόσωποι των Kοινωνικών Eπιστημών τείνουμε να βλέπουμε τα πράγματα κατά τρόπο απόλυτο, ως μόνο άσπρα ή μόνο μαύρα. Στην πραγματικότητα, όμως, αμφιλεγόμενες προσωπικότητες όπως ο Ιούλιος Καίσαρας ή ακόμη και ο Ναπολέων είναι συγχρόνως τέρατα και προικισμένοι ηγέτες. Θα μας ήταν εξαιρετικά χρήσιμος ένας μέσος βαθμός ικανότητας, πράγμα όμως πολύ σπάνιο σήμερα στην Ουάσινγκτον», κατέληξε ο Williamson Murray.

 Φωτογραφίες: Meng Ling Hsieh

Κορυφή της σελίδας