Το ιδιωτικό και το δημόσιο στο διαδίκτυο

ΦΑΚΕΛΟΣ: ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Αφορμή για το παρόν αφιέρωμα στο περιοδικό ΑΩ αποτέλεσε ο κύκλος συζητήσεων με τίτλο «Το ιδιωτικό και το δημόσιο στο διαδίκτυο», που διοργάνωσε η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στο πλαίσιο της ενότητας «Λέξεις και Σκέψεις». 

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε συνηθίσει να αποδίδουμε στο Ίντερνετ τα χαρακτηριστικά του δημόσιου χώρου. Καλώς ή κακώς, τείνουμε να θεωρούμε δεδομένο ότι οι ελευθερίες, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που διέπουν τις συμπεριφορές και τις σχέσεις μας στον δημόσιο χώρο βρίσκουν –ή πρέπει να βρίσκουν– εφαρμογή, ως έχουν, και στον χώρο του διαδικτύου. Είναι όμως έτσι ή μήπως συντηρούμε μια ψευδαίσθηση; Και ποια είναι τα όρια ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό στον κυβερνοχώρο; Μπορούμε, τελικά, να αναπαράγουμε ελεύθερα στο διαδίκτυο συμπεριφορές που θεωρούνται αυτονόητες στον παραδοσιακό δημόσιο χώρο; Εάν όχι, ποιες είναι οι επιπτώσεις για την άσκηση των πολιτικών ελευθεριών και τι μπορούμε να κάνουμε για να τις θωρακίσουμε μεγιστοποιώντας τα οφέλη μας από τη χρήση του διαδικτύου; Γιατί αξίζει ή δεν αξίζει να εξασφαλίσουμε το δικαίωμα στην ανωνυμία; Πώς λειτουργεί το διαδίκτυο ως πεδίο οργάνωσης των κινήσεων πολιτών σε δημοκρατικό πλαίσιο και ποιες δυναμικές αναπτύσσονται σε καθεστώτα αυταρχικά; Και, τελικά, πώς μετασχηματίζονται οι διαπροσωπικές σχέσεις στην εποχή των κοινωνικών δικτύων;

Το τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού που συμμετέχει σε κοινωνικά δίκτυα διευρύνεται διαρκώς. Ιδίως στον δυτικό κόσμο, οι νεότερες γενιές θεωρούν αυτονόητο και αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους την online παρουσία τους. Πώς επιδρά όμως αυτή η δραστηριότητα στη συναισθηματική εξέλιξη, καθορίζοντας τελικά τις σχέσεις μας offline; Στο ερώτημα αυτό έδωσαν ενδιαφέρουσες απαντήσεις οι ομιλητές που συμμετείχαν στην πρώτη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στις 18 Ιανουαρίου 2012, η οποία είχε γενικό τίτλο «Πώς μετασχηματίζονται οι διαπροσωπικές σχέσεις στην εποχή των κοινωνικών δικτύων». Ομιλητές ήταν ο Elias Aboujaoude, διευθυντής Κλινικής Διαταραχών Ελέγχου των Παρορμήσεων και Ιδεοψυχαναγκαστικών Διαταραχών στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ (δείτε την ομιλία σε βίντεο) και ο Κώστας Γεμενετζής, ιατρός ψυχαναλυτής, πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Υπαρξιακής Ψυχανάλυσης (δείτε την ομιλία σε βίντεο). 

Μια παρουσίαση των σημαντικών διαπιστώσεων του Elias Aboujaoude από τις έρευνες που έχει πραγματοποιήσει μπορείτε να διαβάσετε στο πρώτο άρθρο του αφιερώματος του ΑΩ. Επιπλέον, η καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μπετίνα Ντάβου αναλύει τους τρόπους με τους οποίους μετασχηματίζονται οι διαπροσωπικές σχέσεις στον κυβερνοχώρο, επισημαίνοντας: «Απ’ ό,τι φαίνεται, προς το παρόν, η έλευση του κυβερνοχώρου στη ζωή των ανθρώπων μεταβάλλει τα παραδοσιακά επίπεδα των σχέσεων ποικιλοτρόπως, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα καταργεί. Δημιουργεί καινούργιες δυνατότητες και αναπληρώνει κενά του σχετίζεσθαι που δημιουργούνται από τις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες».

Η επόμενη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, στο πλαίσιο του ίδιου κύκλου, πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2012 με θέμα: «Ανωνυμία στο διαδίκτυο – Αναγκαίο κακό ή καλό;». Αφετήρια του προβληματισμού αποτέλεσε το γεγονός ότι το διαδίκτυο παρέχει στους χρήστες την ελευθερία να επικοινωνούν μεταξύ τους και να εκφράζονται δημόσια διατηρώντας την ανωνυμία τους, εφόσον το επιθυμούν. Σε πολλές χώρες του κόσμου, η προστασία της ταυτότητας του χρήστη μπορεί να αποβεί ακόμη και ζήτημα ζωής ή θανάτου. Το πάνελ των ομιλητών εξέτασε τη σημασία που έχει, υπό καθεστώς δημοκρατίας, η διασφάλιση του δικαιώματος στην ανωνυμία, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους αυτή η ανωνυμία συνδέεται με την προστασία της ελευθερίας του λόγου. Συμμετείχαν ο Σταύρος Τσακυράκης, αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (δείτε την ομιλία σε βίντεο), η Jillian York, διευθύντρια του Τμήματος για την Παγκόσμια Ελευθερία της Έκφρασης του Ιδρύματος Electronic Frontier (EFF) (δείτε την ομιλία σε βίντεο), ενώ συντόνισε η Συνήγορος του Πολίτη Καλλιόπη Σπανού.

Το αφιέρωμα του κύκλου «Λέξεις και Σκέψεις» ολοκληρώθηκε στις 3 Απριλίου 2012 με τη συζήτηση γύρω από το θέμα «Η κοινωνία των πολιτών στο διαδίκτυο», η οποία διερεύνησε κατά πόσον έχουν αξιοποιηθεί οι ευκαιρίες που παρέχει το διαδίκτυο για την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνεται η συμμετοχή της online Κοινωνίας των Πολιτών στον δημόσιο βίο της χώρας.

Ομιλητές στην ενότητα αυτή ήταν ο Jim Killock, εκτελεστικός διευθυντής του Open Rights Group (δείτε το βίντεο της ομιλίας), η νομικός Λίλιαν Μήτρου, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου και πρώην μέλος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων (δείτε το βίντεο της ομιλίας), και ο Γρηγόρης Πασχαλίδης, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (δείτε το βίντεο της ομιλίας). Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Ηλίας Κανέλλης.

Στο πλαίσιο του παρόντος αφιερώματος του ΑΩ, την πολιτική διάσταση του θέματος των σχέσεων της δημοκρατίας με το διαδίκτυο καλύπτουν, αφενός, η παρουσίαση του βιβλίου της υποτρόφου Ζιζής Παπαχαρίση A Private Sphere: Democracy in a Digital Age, προέδρου και καθηγήτριας του Τμήματος Επικοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Ιλινόι, από τον δρα Θεοφάνη Εξαδάκτυλο, λέκτορα Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ∙ και, αφετέρου, το σχετικό άρθρο της πολιτικής επιστήμονος Μαρίας Μαγγιώρου, σύμφωνα με την οποία «ο ορθός λόγος επιβάλλει να είμαστε κάτι παραπάνω από επιφυλακτικοί απέναντι στις αφηγήσεις περί ενίσχυσης της δημοκρατίας με την ψηφιακή "επικοινωνία"».

Επίκαιρο όσο ποτέ, το αφιέρωμα του ΑΩ, που επιμελήθηκε η Μαρία Μαγγιώρου, για τις σχέσεις του πολίτη με το διαδίκτυο μας δίνει ερεθίσματα προβληματισμού στη σύγχρονη, μεταμοντέρνα εποχή της κρίσης.

Λήδα Μπουζάλη

Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση

Κορυφή της σελίδας