Μετακλασικός Κινηματογράφος
ΓΡΑΦΕΙ Η ΓΙΟΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΛΑ

Eleftheria Thanouli, Post-classical Cinema: An International Poetics of Film Narration, Λονδίνο: εκδ. Wallflower, 2009, 239 σελ. ISBN: 9781906660093

Η Ελευθερία Θανούλη, επίκουρη καθηγήτρια Θεωρίας Κινηματογράφου στο Τμήμα Κινηματογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κυκλοφόρησε το 2009 στην Αγγλία το βιβλίο Post-classical Cinema: An International Poetics of Film Narration. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα και οι δημοσιεύσεις της συγγραφέως αφορούν ζητήματα αφήγησης και αισθητικής στον σύγχρονο παγκόσμιο κινηματογράφο. 

Στη συγκεκριμένη έκδοση ασχολείται διεξοδικά με το θέμα της αφήγησης στον «μετακλασικό» [«post-classical»] κινηματογράφο, προσφέροντας ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον και πολύτιμο εγχειρίδιο σε όσους σπουδάζουν ή ασχολούνται με τη θεωρία και την τέχνη του κινηματογράφου, χωρίς να αποκλείει και τους μη ακαδημαϊκούς κινηματογραφόφιλους αναγνώστες, που δεν αρκούνται στην απόλαυση της σκοτεινής αίθουσας και της εικόνας.

Έχει άραγε θέση ο όρος «μετακλασικός» στις τρέχουσες έρευνες και συζητήσεις για τον σύγχρονο κινηματογράφο; Το βιβλίο απαντά θετικά, μέσα από την αναλυτική παρουσίαση δεκατεσσάρων δημοφιλών και προσεκτικά επιλεγμένων κινηματογραφικών ταινιών από όλον τον κόσμο, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ταινίες είναι κατασκευασμένα προϊόντα και, μάλιστα, άρρηκτα συνδεδεμένα με μια δεδομένη ιστορική στιγμή ή κοινωνικοπολιτική χρονική περίοδο. Τα παραδείγματα αυτά αναλύονται σε βάθος, κυριολεκτικά καρέ-καρέ, και αποτελούν τη βάση για τη χαρτογράφηση των αρχών και των κανόνων του μετακλασικού σινεμά, που πατάει στέρεα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, την Ασία και τη Λατινική Αμερική.

Ο μετακλασικός τρόπος αφήγησης προσφέρει στους σύγχρονους δημιουργούς μια φρέσκια γκάμα από δημιουργικές εναλλακτικές λύσεις για τη σκηνοθεσία, το καδράρισμα και το μοντάζ των ιστοριών τους. Με εμπεριστατωμένη έρευνα και λεπτομερή έμφαση στα φορμαλιστικά χαρακτηριστικά, το βιβλίο της Θανούλη διαφοροποιεί το μετακλασικό σινεμά από την ισχυρή παράδοση του κλασικού Χόλιγουντ, αποφεύγει σκοπίμως τον προβληματικό όρο «μεταμοντέρνο» και ανοίγει το πεδίο για νέα πλαίσια φόρμας και αισθητικής.

Σε 200 περίπου σελίδες, η συγγραφέας αντλεί υλικό και επιχειρήματα από τη βασική βιβλιογραφία σημαντικών θεωρητικών της κινηματογραφικής αφήγησης, όπως είναι ο David Bordwell, είτε συμφωνώντας είτε αμφισβητώντας και καταρρίπτοντας τη δική τους θέση, ενώ, επιπλέον, χρησιμοποιεί εκτενώς και ποικιλοτρόπως 14 ταινίες με την υπογραφή επιφανών σκηνοθετών, από την κινηματογραφική παραγωγή της δεκαετίας 1993-2003: Europa (1993), Arizona Dream (1993), Chungking Express (1994), Natural Born Killers (1994), Trainspotting (1996), Run Lola Run (1998), Fight Club (1999), Magnolia (1999), The Million Dollar Hotel (2000), Requiem for Dream (2000), Amélie (2001), Moulin Rouge! (2001), City of God (2002), Oldboy (2003).

Η έκδοση περιέχει εκτενή, 30σέλιδη εισαγωγή, καθώς και τέσσερα βασικά κεφάλαια που πραγματεύονται τα αφηγηματικά εργαλεία, την αιτιότητα και τον κινηματογραφικό χωροχρόνο, αλλά και τη μεθοδολογία και τις τεχνικές της μετακλασικής αφήγησης σε σχέση με τον τρόπο της εξιστόρησης, τον βαθμό γνώσης της ιστορίας και την ικανότητα μετάδοσης των πληροφοριών στον θεατή. Το τελευταίο κεφάλαιο συνοψίζει το συμπέρασμα της έρευνας και συμπληρώνεται από χρήσιμες σημειώσεις, φιλμογραφία, πλούσια βιβλιογραφία (από τα κείμενα του Bazin και του Elsaesser μέχρι πρόσφατα άρθρα), καθώς και ένα χρήσιμο ευρετήριο για τον αναγνώστη.

Ζούμε σε μια εποχή όπου κυριαρχεί η «large-scale» φαντασία και οι υπερήρωες, σε συνδυασμό με τη (βάρβαρη) επέλαση του 3D, τα «sequels» και τα «prequels», τα «remakes» και τα «metafilms». Ακόμα και η φετινή νοσταλγική τάση, με ταινίες όπως το The Artist και το Hugo, φόρος τιμής στις πρώτες δεκαετίες της 7ης Τέχνης, μοιάζει να υπογραμμίζει το προφανές κενό σε πρωτότυπα και αρκούντως «φανταστικά» σενάρια. Έχει όντως ενδιαφέρον, λοιπόν, να στρέψουμε εκ νέου την προσοχή μας σε σημαντικά, αν και πρόσφατα, κινηματογραφικά «μικρά διαμάντια» διαφορετικής εθνικής προέλευσης, διαφόρων genres, ποικίλου μεγέθους παραγωγής, με δυνατή πρωτότυπη θεματολογία, ισχυρά αφηγηματικά εργαλεία και επαναστατική αισθητική: ταινίες που έγιναν ήδη «κλασικές» (ή μήπως «μετακλασικά κλασικές»;).

Όλοι οι νέοι δημιουργοί έχουν ανάγκη την ιστορία του κινηματογράφου και το «βάρος» της κληρονομιάς της κλασικής αφηγηματικής σχολής, όσο χρειάζονται και την κριτική ματιά, την αμφισβήτηση, την ειρωνεία και τα νέα ευρηματικά τεχνολογικά μέσα. Γιατί το μέλλον του σινεμά εύχομαι προσωπικά να είναι κάτι περισσότερο από ένα «ολόγραμμα».

(Η Γιόλα Χριστούλα είναι υπεύθυνη πολιτιστικής επικοινωνίας, κάτοχος MA Θεωρίας Κινηματογράφου και Τέχνης.)


Κάντε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση
AmÉlie (2001)
Europa (1993)
Fight Club (1999)
Run Lola Run (1998)

Κορυφή της σελίδας