Ειδήσεις του Συνδέσμου
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 54 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 54 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Αφιέρωµα
στον Αλέξανδρο Παπαδιαµάντη
Φωτογραφία από την παράσταση Οι Έµποροι των Εθνών που ανέβηκε στην Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών

Της Κέλλυς ∆ιαπούλη

Από την παράσταση Οι Έµποροι των Εθνών που ανέβηκε στην Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών

Τα ξηµερώµατα της 3ης Ιανουαρίου 1911, άρρωστος από πνευµονία, ο Αλέξανδρος Παπαδιαµάντης άφηνε την τελευταία του πνοή στην Σκιάθο. Την προηγούµενη ηµέρα, είχε µάθει ότι τιµήθηκε µε το παράσηµο του Αργυρού Σταυρού του Σωτήρος. Με την συµπλήρωση εκατό χρόνων από τον θάνατό του, το 2011 έγινε αφορµή να έρθουµε πιο κοντά τόσο µε το έργο όσο και µε την προσωπικότητα του µεγάλου Έλληνα λογοτέχνη. Η Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών αλλά και πολλοί υπότροφοι προσέγγισαν µε διαφορετικούς τρόπους τον Αλέξανδρο Παπαδιαµάντη.

Τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο του προγράµµατος «Λέξεις και Σκέψεις» και του ειδικότερου κύκλου «Λογοτεχνία: Οι ιστορίες των ανθρώπων», η Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών διοργάνωσε την εκδήλωση «Αλέξανδρος Παπαδιαµάντης: Ο συγγραφέας και οι ήρωές του» µε οµιλήτριες την Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Γεωργία Φαρίνου-Μαλαµατάρη και την δρα Νεοελληνικής Φιλολογίας και εκπαιδευτικό στην δευτεροβάθµια εκπαίδευση Μαρίνα Αρετάκη, και µε συντονιστή τον Καθηγητή Ιστορίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας του Παντείου Πανεπιστηµίου ∆ηµήτρη ∆ηµηρούλη. Στόχος της εκδήλωσης ήταν να φωτίσει το πρόσωπο των αφηγητών και των ηρώων του Παπαδιαµάντη, αλλά και το πραγµατικό πρόσωπο του ίδιου του συγγραφέα, ενός ανθρώπου που θα µπορούσε και ο ίδιος να είναι ήρωας µυθιστορήµατος. Φτωχός από επιλογή ή, κατ’ άλλους, λιγότερο φτωχός από όσο το θέλει η κοινή πεποίθηση, δεν άδραξε πάντως τις ευκαιρίες άνετης ζωής που του δόθηκαν, σκορπούσε τα χρήµατα µόλις έµπαιναν στην τσέπη του, δεν φρόντιζε τον εαυτό του, κυκλοφορούσε ατηµέλητος και, παρότι ήταν ιδιαίτερα γνωστός στους λόγιους κύκλους της εποχής, προτιµούσε την συντροφιά απλών ανθρώπων στις λαϊκές συνοικίες της Αθήνας.

Τον ίδιο µήνα, και πάλι από την Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών, ανέβηκε για πρώτη φορά στην θεατρική σκηνή το µυθιστόρηµα του Παπαδιαµάντη Οι Έµποροι των Εθνών. Ο σκηνοθέτης και υπότροφος Θοδωρής Αµπαζής δηµιούργησε ένα ιδιότυπο µουσικό θέατρο, στο οποίο τα νέα µέσα συνδιαλέγονταν δηµιουργικά µε το γλωσσικό ιδίωµα του Παπαδιαµάντη και την πρωτότυπη µουσική σύνθεση, δηµιουργώντας ένα ερεθιστικό σκηνικό περιβάλλον.

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης χαρακτήρισε το εγχείρηµα «λεπτοµερή και σύνθετη παρτιτούρα» και ανέφερε µεταξύ άλλων: «Ο λόγος, στην παράστασή µας, γέννησε την µουσική, την κίνηση, το φως, το βίντεο. Από εκεί ξεκινούν όλα και εκεί τελειώνουν. Ο χορικός λόγος εναλλάσσεται µε τον προσωπικό και η οµοφωνία µε την αντίστιξη, υπηρετώντας την αρχιτεκτονική του κειµένου. Το βίντεο και το φως αναδεικνύουν τον χωροχρόνο του έργου, ενώ η κίνηση δεν περιγράφει τις καταστάσεις αλλά προσθέτει οπτικούς ήχους στην συνολική ενορχήστρωση».

Φωτογραφία από την παράσταση Ο Αµερικάνος του Θανάση Σαράντου, που ανέβηκε σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και στο Ίδρυµα Μιχάλης Κακογιάννης

Με αφορµή την παράσταση Οι Έµποροι των Εθνών, η Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών διοργάνωσε ένα θεατρικό εργαστήρι δύο συναντήσεων για εφήβους δεκατριών έως δεκαεπτά ετών. Οι ηθοποιοί αποκάλυψαν πτυχές της δηµιουργικής διαδικασίας και καθοδήγησαν τους νέους στην εξερεύνηση του έργου, θίγοντας θέµατα όπως την εξουσία, την πίστη, την θρησκεία και τον έρωτα.

Παραµένοντας στον χώρο του θεάτρου, ο υπότροφος Θανάσης Σαράντος ανέβασε δύο παραστάσεις βασισµένες σε διηγήµατα του Παπαδιαµάντη: το Όνειρο στο κύµα, που παρουσιάστηκε το καλοκαίρι στο Φεστιβάλ Αθηνών, και τον Αµερικάνο, που, έπειτα από περιοδεία σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, παρουσιάζεται µέχρι τις 8 Ιανουαρίου 2012 στο Ίδρυµα Μιχάλης Κακογιάννης. Ο Σαράντος εστιάζει το ενδιαφέρον του στην πολιτική διάσταση του έργου του Παπαδιαµάντη. Όπως λέει ο ίδιος: «Ο Παπαδιαµάντης προσφέρεται απλόχερα επειδή ο λόγος του είναι αυτούσια ειλικρινής, πράγµα που λείπει στις µέρες µας. Ο λόγος που φτάσαµε εδώ που φτάσαµε είναι ότι ζήσαµε ένα ψέµα και εξακολουθούµε να ζούµε αυτό το ψέµα. Το ψέµα του νεοπλουτισµού, της χλιδής, των συµφερόντων, των µέσων µαζικής ενηµέρωσης που τόσο καιρό εξυπηρετούσαν οικονοµικά συµφέροντα. Και γι’ αυτό ξεπέσαµε και φτάσαµε εδώ που φτάσαµε. Ο Παπαδιαµάντης λειτούργησε µέσα µου ως µορφή αντίστασης γιατί και στην εποχή την δική του υπήρχε µια παρόµοια κατάσταση. Και τότε υπήρχε χρεοκοπία –επί Τρικούπη– και τότε υπήρχαν Ολυµπιακοί Αγώνες που οδήγησαν σε µεγάλα χρέη. Ο Παπαδιαµάντης δεν είχε κανένα πρόβληµα στην εποχή του –γιατί ο Παπαδιαµάντης δηµοσιογραφούσε για να ζήσει, και αυτά τα διηγήµατα είναι στην ουσία καρποί των παραγγελιών που είχε από τους εκδότες του– να τοποθετείται ειρωνικά απέναντι στην πραγµατικότητα και γι’ αυτό ο λόγος του είναι και πολιτικός µέσα από το έργο του. Αν αποστειρωθεί ο καλλιτέχνης από τον πολιτικό του λόγο, παύει να υπάρχει».

Εξάλλου, η Ιωάννα Κονδύλη συµµετείχε σε ηµερίδα για τον Παπαδιαµάντη, την οποία διοργάνωσε την 27η Φεβρουαρίου 2011 στην Αθήνα το Ίδρυµα «Μαρία Τσάκου». Θέµα της οµιλίας της ήταν «Η θεία και ανθρώπινη δικαιοσύνη στην Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαµάντη»: η καταπιεσµένη από γονείς, άνδρα, παιδιά και εγγόνια Φραγκογιαννού πραγµατοποιεί την βίαιη δική της προσωπική επανάσταση, οριοθετηµένη µε σεξιστικά χαρακτηριστικά.

10-13