Ειδήσεις του Συνδέσμου
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 53 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 53 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Σεµιναριακές ∆ιαλέξεις Ωνάση 2011

Της Λήδας Μπουζάλη

Ο Καθηγητής Ιολογίας, Harald zur Hausen
Ο Καθηγητής Ιολογίας, Harald zur Hausen

 «Η πρόληψη του καρκίνου διά του εµβολιασµού: Η ωφελιµότητα της αναγνώρισης των µολυσµατικών παραγόντων που συντελούν στην ανάπτυξη καρκίνου στον άνθρωπο» ήταν το θέµα της διάλεξης που έδωσε ο νοµπελίστας Καθηγητής Ιολογίας Harald zur Hausen στην Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών στις 8 Ιουλίου 2011.

Ο Καθηγητής Ιολογίας, Harald zur Hausen
Ο Καθηγητής Ιολογίας,
Harald zur Hausen

Αφορµή της επίσκεψης του Γερµανού καθηγητή στην Ελλάδα αποτέλεσε η συµµετοχή του ως κεντρικού οµιλητή στις Σεµιναριακές ∆ιαλέξεις Ωνάση 2011, οι οποίες πραγµατοποιήθηκαν κατά το διάστηµα 11 έως 15 Ιουλίου  στο Ίδρυµα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο της Κρήτης, µε χορηγία του Ιδρύµατος Ωνάση.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης στην Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών, τον Kαθηγητή zur Hausen προλόγισε ο δρ Γεώργιος Παυλάκης, διευθυντής του Τοµέα Ανθρώπινων Ρετροϊών στο Εθνικό Αντικαρκινικό Ινστιτούτο (NCI) των Ηνωµένων Πολιτειών, ο οποίος συµµετείχε, επίσης, ως οµιλητής στις Σεµιναριακές ∆ιαλέξεις Ωνάση 2011.

Ο καθηγητής zur Hausen κινήθηκε ενάντια στο θεωρητικό ρεύµα, πιθανολογώντας ότι ο ογκογόνος ιός των ανθρώπινων θηλωµάτων (HPV) προκαλεί καρκίνο στο επιθήλιο του τραχήλου της µήτρας, τον δεύτερο πιο κοινό καρκίνο στον γυναικείο πληθυσµό. ∆ιαπίστωσε ότι το DNA του ιού ήταν παρόν στους όγκους, αλλά χωρίς παραγωγή ιοσωµατίων, όπου και ήταν ανιχνεύσιµο µε ειδικούς ανιχνευτές. Ανακάλυψε ότι οι HPV αποτελούν µια ετερογενή οικογένεια ιών, ορισµένοι τύποι των οποίων προκαλούν καρκίνο. Η ανακάλυψή του οδήγησε στον χαρακτηρισµό του κύκλου της ιικής µόλυνσης, στην κατανόηση των µηχανισµών πρόκλησης καρκινογένεσης από τον ιό HPV, καθώς και στην ανάπτυξη προφυλακτικών εµβολίων κατά της ιικής προσβολής. Για τις ανακαλύψεις του αυτές, ο Καθηγητής zur Hausen τιµήθηκε µε το Βραβείο Νόµπελ Φυσιολογίας/Ιατρικής τον Οκτώβριο του 2008.

Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές επιλέγονται με αυστηρά κριτήρια προκειμένου να παρακολουθήσουν τις Διαλέξεις Ωνάση στο ΙΤΕ
Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές επιλέγονται με αυστηρά κριτήρια προκειμένου να παρακολουθήσουν τις Διαλέξεις Ωνάση στο ΙΤΕ

Το ερευνητικό ενδιαφέρον του Harald zur Hausen επικεντρώνεται κυρίως στις κακοήθειες λοιµώδους προελεύσεως. Μαζί µε την οµάδα των συνεργατών του, ο καθηγητής απέδειξε τον καρκινικό ρόλο του ιού HPV και ανακάλυψε πολλούς νέους τύπους ιών.

Μέχρι σήµερα, έχει λάβει πολλά εθνικά και διεθνή βραβεία, µεταξύ των οποίων το Βραβείο Robert Koch, το Βραβείο Charles S. Mott του Ιδρύµατος Αντικαρκινικών Ερευνών της General Motors, το Βραβείο Κλινικών Ερευνών της Οµοσπονδίας Ευρωπαϊκών Αντικαρκινικών Εταιρειών, το Βραβείο William B. Coley ∆ιακεκριµένων Ερευνών Βασικής Ανοσολογίας του Ινστιτούτου Ερευνών για τον Καρκίνο, το Βραβείο Πρίγκιπας Mahidol, καθώς και το Βραβείο Warren Alpert του Πανεπιστηµίου Χάρβαρντ.

Οι Σεµιναριακές ∆ιαλέξεις Ωνάση 2011 στην Βιολογία είχαν ως αντικείµενο το πολύ ενδιαφέρον και επίκαιρο πεδίο της σύγχρονης βιολογικής και ιατρικής έρευνας: την Ιολογία. Οι ιοί, οι µικρότερες βιολογικές µονάδες ζωής στην Γη µε πρωτεϊνική δοµή, είναι γνωστοί σε όλους µας ως ενοχλητικοί, επικίνδυνοι ή και θανατηφόροι παράγοντες πολλών ασθενειών. Για αυτόν τον λόγο, η Βιολογία των Ιών, η Ιολογία, αποτελεί επιστηµονικό κλάδο που µελετά την σηµαντική επίδραση των ιών στην υγεία του ανθρώπου, καθώς και τις συνακόλουθες κοινωνικοοικονοµικές επιπτώσεις τους.

Προσκεκλημένοι ομιλητές και σπουδαστές στην είσοδο του ΙTE
Προσκεκλημένοι ομιλητές και σπουδαστές στην είσοδο του ΙTE

Στο πλαίσιο του φετινού Κύκλου Σεµιναριακών ∆ιαλέξεων Ωνάση, οι προσκεκληµένοι οµιλητές παρουσίασαν τις τελευταίες εξελίξεις σε «θερµά µέτωπα» της Ιολογίας, αλλά και την εξέλιξη της επιστηµονικής σκέψης που έχει οδηγήσει σε µεγάλα επιτεύγµατα του κλάδου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους ρετροϊούς, µέσω των οποίων µάθαµε πολλά για τα ογκογονίδια, δηλαδή τα γονίδια που, υπό µεταλλαγµένες µορφές, ευθύνονται για την ανάπτυξη καρκίνου. Ειδικότερα, συζητήθηκαν σηµαντικά θέµατα και παρουσιάστηκαν τα αποτελέσµατα των πρόσφατων ερευνών αναφορικά µε τον ιό HIV, ο οποίος προκαλεί το AIDS. Αντίστοιχες αναφορές έγιναν για έναν άλλο ιό που παίζει σηµαντικό ρόλο στην καρκινογένεση, τον EBV. Τέλος, έγινε ανασκόπηση των ερευνών σχετικά µε τύπους του ιού HPV. Στο πλαίσιο µιας µακράς παράδοσης καταπολέµησης ιογενών ασθενειών, ο καρκίνος του τραχήλου είναι η πρώτη µορφή καρκίνου για την οποία υπάρχει πλέον διαθέσιµο εµβόλιο, το οποίο αναπτύχθηκε µε βάση τα πορίσµατα µακρόχρονης µελέτης του ιού HPV.

Το πρόγραµµα της πρώτης ηµέρας άνοιξε η Καθηγήτρια Naomi Rosenberg, της Σχολής Βιοϊατρικών Επιστηµών Sackler του Πανεπιστηµίου Tufts, η οποία αναφέρθηκε στις προσπάθειες της επιστηµονικής κοινότητας να λύσει το µυστήριο γύρω από την χρόνια µυελογενή λευχαιµία. Ακολούθησε η διάλεξη του Kαθηγητή Γεώργιου Παυλάκη σχετικά µε την πανδηµία του AIDS, την ιστορία, τις σηµερινές εξελίξεις και τις προοπτικές των εµβολίων κατά του AIDS. Παραµένοντας στην ίδια θεµατική ενότητα, ο Kαθηγητής Παυλάκης αναφέρθηκε ακολούθως στην µοριακή βιολογία και την παθογένεση του ιού HIV.

Ο κεντρικός οµιλητής της φετινής διοργάνωσης, ο Harald zur Hausen, παρουσίασε δύο θέµατα το πρωί της επόµενης ηµέρας: το πρώτο αφορούσε τους µολυσµατικούς παράγοντες οι οποίοι είναι γνωστό, ή πιθανολογείται, ότι σχετίζονται µε την εµφάνιση καρκίνων στον άνθρωπο, ενώ το δεύτερο αφορά τους εµβολιασµούς για την πρόληψη του καρκίνου. Στην συνέχεια, η Καθηγήτρια Naomi Rosenberg µίλησε για τους ρετροϊούς ως φορείς γονιδιακής θεραπείας, τις ιατρικές ελπίδες και τα σχετιζόµενα προβλήµατα.

Η τρίτη ηµέρα της διοργάνωσης ξεκίνησε µε την διάλεξη της Eva Klein, Επίτιµης Καθηγήτριας του Τµήµατος Μικροβιολογίας και Βιολογίας των Όγκων και των Κυττάρων του σουηδικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα, η οποία ανέπτυξε το θέµα «Η ισορροπηµένη συνύπαρξή µας µε τον ιό Epstein-Barr και οι διαταραχές της». Ακολούθησε η κεντρική, ανοικτή για το κοινό, οµιλία του Καθηγητή zur Hausen, µε θέµα «Ρίζες προέλευσης και εξελίξεις στην κατανόηση του ρόλου των µολυσµατικών παραγόντων στους ανθρώπινους καρκίνους».

Ο καθηγητής Elliott D. Kieff, των τµηµάτων Ιατρικής, Μικροβιολογίας και Ανοσοβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Χάρβαρντ, παρουσίασε την επόµενη ηµέρα τον ρόλο των πρωτεϊνών του πυρήνα του ιού Epstein-Barr στον λεµφοκυτταρικό µετασχηµατισµό, καθώς και την σύγκριση της µετατροπής δύο ειδών λεµφοκυττάρων (σύγκριση της µετατροπής των Β-λεµφοκυττάρων σε λεµφοβλάστες, έπειτα από µόλυνση µε τον ιό EBV, µε την µετατροπή του Notch γονιδίου των Τ-λεµφοκυττάρων σε λευχαιµικά).

Τέλος, ο Καθηγητής Φίλιππος Τσίχλης, διευθυντής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Μοριακής Ογκολογίας του Ιατρικού Κέντρου Tufts, έκλεισε τον κύκλο των φετινών ∆ιαλέξεων Ωνάση µε µια διάλεξη για την αµφίδροµη σχέση µεταξύ ιών και καρκίνου (ογκογονίδια που ενεργοποιούνται από ρετροϊούς δίνουν στοιχεία για την επιγενετική ρύθµιση της ιικής αντιγραφής).

Οι Σεµιναριακές ∆ιαλέξεις Ωνάση, που διοργανώνονται φέτος για ενδέκατη συνεχή χρονιά, έχουν καταξιωθεί ως ένας διεθνώς πρωτοποριακός θεσµός. Μεταξύ των καθηγητών που έχουν συµµετάσχει στις ∆ιαλέξεις µέχρι σήµερα συγκαταλέγονται ένδεκα κάτοχοι βραβείων Νόµπελ. Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής των ∆ιαλέξεων Ωνάση είναι ο Οµότιµος Καθηγητής του Πανεπιστηµίου Κρήτης Γιάννης Παπαµαστοράκης.

Στόχος των ∆ιαλέξεων είναι η περαιτέρω εκπαίδευση και προώθηση νέων, ταλαντούχων Ελλήνων και ξένων επιστηµόνων, αλλά και µεταπτυχιακών και τελειόφοιτων φοιτητών, από τον χώρο των Θετικών Επιστηµών. Το Ίδρυµα Ωνάση καλύπτει τα έξοδα µετακίνησης και διαµονής για 35 Έλληνες και 15 ξένους φοιτητές, που επιλέγονται µε βάση τις ακαδηµαϊκές τους επιδόσεις. Στους φοιτητές απονέµεται δίπλωµα συµµετοχής στις ∆ιαλέξεις, έπειτα από την επιτυχή τους παρακολούθηση.

Περισσότερες πληροφορίες στο link: http://www.forth.gr/onassis/index.php?show=2011-07-11

24-27