Ειδήσεις του Συνδέσμου
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 50 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 50 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Το παρόν και το µέλλον της
οπτικοακουστικής παιδείας
Γράφει η Ρέα Βαλντέν,
κινηµατογραφίστρια, διδάκτωρ Φιλοσοφίας, µέλος της Επιστηµονικής Επιτροπής του συνεδρίου

Η παιδεία αποτελεί βασικό συστατικό µιας πολιτισµένης κοινωνίας, ως προϋπόθεση και εγγύηση τόσο της συνέχειας όσο και της καινοτοµίας. Η ανάγκη της καθίσταται επιτακτική σε περίοδο κρίσης, η οποία δεν νοείται µόνον ως οικονοµική, αλλά και ως κρίση θεσµών και αξιών, κρίση πολιτισµού. Η σηµασία τόσο της γενικής παιδείας όσο και της συστηµατικής και υψηλής ποιότητας εκπαίδευσης αφορά σε όλα τα γνωσιακά αντικείµενα και τους επαγγελµατικούς χώρους.

Η ανάδειξη και η προώθηση της οπτικοακουστικής παιδείας αποτέλεσαν το αντικείµενο του πρώτου διεθνούς συνεδρίου, µε τίτλο «Η σηµασία της οπτικοακουστικής παιδείας», που διοργάνωσε η Ελληνική Ακαδηµία Κινηµατογράφου, στις 19 και 20 Νοεµβρίου 2010, υπό την αιγίδα του Ιδρύµατος Ωνάση και µε την συνεργασία του Συνδέσµου Υποτρόφων, στους φιλόξενους χώρους του Ιδρύµατος Μιχάλη Κακογιάννη.

Όπως ανέφερε στο σκεπτικό της η Επιστηµονική Επιτροπή του συνεδρίου, µια ταινία µπορεί να λειτουργήσει ως µέσο κινητοποίησης, να µας αλλάξει δηλαδή τον τρόπο µε τον οποίο βλέπουµε τον κόσµο. Ταυτόχρονα, σε µια εποχή όπου κατακλυζόµαστε από εικόνες, το να ξέρουµε να «διαβάσουµε» την οπτικοακουστική γλώσσα µάς κάνει λιγότερο ευάλωτους στα διάφορα είδη προπαγάνδας.

Η Επιστηµονική Επιτροπή, που εµπνεύστηκε, οργάνωσε και επιµελήθηκε το συνέδριο, αποτελείτο από τον βραβευµένο σκηνοθέτη Τάσο Μπουλµέτη, πρόεδρο της Ελληνικής Ακαδηµίας Κινηµατογράφου και µέλος του ∆ιοικητικού Συµβουλίου του Συνδέσµου Υποτρόφων, την βραβευµένη σκηνοθέτιδα Αντουανέττα Αγγελίδη, αντιπρόεδρο της Ελληνικής Ακαδηµίας Κινηµατογράφου και επίκουρη καθηγήτρια στο Τµήµα Κινηµατογράφου του ΑΠΘ, και την γράφουσα.

Την έναρξη των εργασιών τίµησαν µε την παρουσία τους ο υπουργός Πολιτισµού Παύλος Γερουλάνος και η βουλευτής Πέµυ Ζούνη, οι οποίοι εξέφρασαν την θερµή υποστήριξή τους προς την πρωτοβουλία αυτή, ο πρόεδρος του Ιδρύµατος Ωνάση, Αντώνης Παπαδηµητρίου, ο αντιπρόεδρος του Ιδρύµατος, Γιάννης Ιωαννίδης, καθώς και οι πολυβραβευµένοι σκηνοθέτες Μιχάλης Κακογιάννης και Κώστας Γαβράς.

Αριστερά: Ο Τάσος Μπουλμέτης στο βήμα
Δεξιά: Η Ρέα Βαλντέν, η Μαρία Κομνηνού και ο Παναγιώτης Δενδραμής

∆ιακεκριµένοι Έλληνες και ξένοι θεωρητικοί του κινηµατογράφου, ερευνητές, διδάσκοντες, κριτικοί, αλλά και άνθρωποι πίσω από τις κάµερες, έδωσαν το παρόν στο διήµερο συνέδριο. Σηµαντική ήταν, όµως, και η συµµετοχή των υποτρόφων του Ιδρύµατος οι οποίοι δραστηριοποιούνται καλλιτεχνικά στον χώρο του κινηµατογράφου. Επιλεγµένα έργα τους προβλήθηκαν κατά την διάρκεια του συνεδρίου. Συνολικά, 19 υπότροφοι παρουσίασαν ταινίες µικρού µήκους ή τρέιλερ από ταινίες µεγάλου µήκους, µε ποικίλη θεµατολογία και διάρκεια (από λιγότερο από ένα λεπτό έως µισή ώρα): η Αριάδνη Αλ-Καµφ (Les Saveurs de la Cité), ο Γρηγόρης Βαρδαρινός (Talking Piranhas), η Μαρία Βύνερ (Real Life), ο Χρήστος Γόδας (Dreams of Clay), η Θούλη ∆οσίου (House of the Olive Trees), ο Νίκος Θωµόπουλος (Fly Away, To be or not to be Bagyeli), η Μαρία Κουρκούτα (Subway Preludes), ο Παναγιώτης Κυριακουλάκος (Απογραφή), η Ελένη Κωνσταντινίδη (Molpé, Pourquoi les loups chantent à la lune, Les Yeux de Nathalie Jacar), η Χριστίνα Λαζαρίδη (One Day Crossing), ο Ιωάννης Μπεληµπασάκης (Σφήκα), η Νάνσυ Μπινιαδάκη (Still Counting), ο Θανάσης Σαράντος (Μαρία, The Glove), ο Πέτρος Σεβαστίκογλου (τρέιλερ από την ταινία Τρεις Στιγµές), ο Βαγγέλης Σεϊτανίδης (τρέιλερ από το έργο Κάτω από το µακιγιάζ σου), ο Μιχάλης Σηφάκης (Είµαι τόσο ευγνώµων, σε ευχαριστώ), η Ελίνα Φέσσα (Double Fault), η Ρέα Βαλντέν (Broken Anthem) και ο Τάσος Μπουλµέτης (τρέιλερ από το έργο Βιοτεχνία Ονείρων).

«Το συνέδριο πέτυχε τους βασικούς στόχους του», δήλωσε στο ΑΩ ο Τάσος Μπουλµέτης. «Καταρχάς, το να γίνει µια ‘‘χαρτογράφηση’’ του χώρου της οπτικοακουστικής παιδείας στην Ελλάδα και να έρθουν σε επαφή οι περισσότεροι φορείς οι οποίοι ασχολούνται µε τον τοµέα αυτόν στην χώρα µας. Επιπλέον, εκπληρώθηκε ο καταστατικός όρος της Ελληνικής Ακαδηµίας Κινηµατογράφου για την ανάδειξη του ρόλου της οπτικοακουστικής παιδείας. Τέλος, το Ίδρυµα Ωνάση, το οποίο είναι ο κύριος ιδιωτικός φορέας ο οποίος χρηµατοδοτεί σπουδές σχετικές µε τον κινηµατογράφο, έδωσε την δυνατότητα στους υποτρόφους του να παρουσιάσουν την δουλειά τους στο ευρύ κοινό».

Αριστερά: Η Μαρία Λεωνίδα, ο Μένης Θεοδωρίδης, ο Νίκος Τσαγκαράκης και η Κατερίνα Ευαγγελάκου
Δεξιά: Ο Κώστας Γαβράς

«Η επιλογή της συγκεκριµένης θεµατικής για το πρώτο συνέδριο της Ελληνικής Ακαδηµίας Κινηµατογράφου είχε στόχο να καταδείξει την πρωτεύουσα σηµασία που δίνει η Ακαδηµία στον παιδευτικό της ρόλο, τόσο απέναντι στην κινηµατογραφική κοινότητα όσο και απέναντι στην ελληνική κοινωνία», δήλωσε η Αντουανέττα Αγγελίδη. «Το σκεπτικό του συνεδρίου προσδιορίζει την κοινωνική σηµασία της οπτικοακουστικής παιδείας σε δύο επίπεδα: αφενός, ως παροχέα οπτικοακουστικού αλφαβητισµού, που θα δίνει στους σύγχρονους πολίτες την δυνατότητα αποκρυπτογράφησης των µηνυµάτων που δέχονται, και, αφετέρου, ως τρόπου αφύπνισης, µέσω της αισθητικής καλλιέργειας και της επαφής µε την κινηµατογραφική τέχνη. Ο κινηµατογράφος είναι παιδεία και έχουµε ανάγκη την παιδεία για τον κινηµατογράφο».

Στόχος του συνεδρίου ήταν να φέρει σε διάλογο όλους όσοι σχετίζονται µε την οπτικοακουστική παιδεία στην Ελλάδα και να διερευνήσει όλες τις δυνατές σηµασίες του όρου «οπτικοακουστική παιδεία». Αυτή άλλωστε ήταν και η µεγαλύτερη επιτυχία του συνεδρίου: φιλοξένησε επί δύο ηµέρες και έφερε σε επαφή πρακτικούς και θεωρητικούς του κινηµατογράφου, δασκάλους και καλλιτέχνες, συνειδητοποιηµένους πολίτες και θεσµικούς φορείς – όλους αυτούς που συναποτελούν τον πολύπλευρο και πολυεπίπεδο κόσµο των ασχολούµενων µε τον κινηµατογράφο, και ειδικά µε την εκπαιδευτική του διάσταση, ανθρώπους που συνήθως εργάζονται περιχαρακωµένοι στον στενά επαγγελµατικό τους χώρο. Το υλικό που παρουσιάστηκε στο συνέδριο ήταν πλούσιο και υψηλής επιστηµονικής αρτιότητας. Οι συζητήσεις µεταξύ των συνέδρων και του κοινού ήταν ενθουσιώδεις και παραγωγικές. Φιλοδοξία των διοργανωτών είναι το συνέδριο να λειτουργήσει ως το πρώτο βήµα για περαιτέρω δηµιουργικό διάλογο στον χώρο του κινηµατογράφου.

Στο συνέδριο έλαβαν µέρος τέσσερεις προσκεκληµένοι οµιλητές διεθνούς κύρους και είκοσι εννέα ακόµη οµιλητές που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στους οµιλητές περιλαµβάνονταν αξιόλογοι σκηνοθέτες που υπηρετούν διαφορετικά κινηµατογραφικά είδη και στυλ, θεωρητικοί και ιστορικοί του κινηµατογράφου, διδάσκοντες από όλα τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύµατα της χώρας που έχουν τµήµατα ή προγράµµατα σχετικά µε την οπτικοακουστική παιδεία, δάσκαλοι της πρωτοβάθµιας και της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, η διευθύντρια της Ταινιοθήκης της Ελλάδος κ.ά. Στο κοινό συµµετείχαν άνθρωποι του κινηµατογράφου της παλαιότερης και της νεότερης γενιάς, φοιτητές, αλλά και εκπρόσωποι θεσµικών φορέων.

Το συνέδριο ήταν αρθρωµένο σε ένδεκα συνεδρίες: τέσσερεις οµιλίες προσκεκληµένων οµιλητών και επτά στρογγυλά τραπέζια. Στο τέλος κάθε συνεδρίας είχε προβλεφθεί άφθονος χρόνος για συζήτηση –ασυνήθιστα πολύς σε σχέση µε τα δεδοµένα επιστηµονικών συνεδρίων–, καθώς ο διάλογος αποτέλεσε βασική επιλογή της διοργάνωσης. Η οργάνωση των συνεδριών ήταν θεµατική, µε στόχο να καλύψει τις εν δυνάµει προσεγγίσεις του όρου «οπτικοακουστική παιδεία». Η πρώτη µέρα του συνεδρίου ήταν αφιερωµένη στο θεσµικό πλαίσιο του ζητήµατος, καθώς και στην ευρύτερη κοινωνική του διάσταση. Η δεύτερη µέρα ήταν αφιερωµένη στην εκπαίδευση υπό την στενή έννοια, καθώς και σε µια πιο εξειδικευµένη θεωρητική συζήτηση.

Αριστερά: Μεταξύ των συνέδρων, ο Κώστας Γαβράς, η Ρέα Βαλντέν, ο Jean Douchet και η Αντουανέττα Αγγελίδη
Δεξιά: Ο Henning Camre

Πρώτος µίλησε ο προσκεκληµένος οµιλητής Henning Camre. Ο ∆ανός πρόεδρος του Think Tank on European Film and Film Policy, διετέλεσε διευθυντής της Εθνικής Σχολής Κινηµατογράφου της ∆ανίας, καθώς και του Ινστιτούτου Κινηµατογράφου της ∆ανίας, στην θητεία του οποίου «χρεώνεται» το πρόσφατο «θαύµα» της δανέζικης κινηµατογραφίας. Παρουσιάζοντας τα συµπεράσµατά του από αυτή την εµπειρία, ο Henning Camre µίλησε για την χάραξη µιας συνεπούς κινηµατογραφικής πολιτικής και ανέλυσε όλες τις διαστάσεις της. Τόνισε ότι η κινηµατογραφική πολιτική δεν πρέπει να περιορίζεται στο επίπεδο της παραγωγής, αλλά να µέριµνα τόσο για την εκπαίδευση των επαγγελµατιών, η οποία αποτελεί την βάση για την παραγωγή, όσο και για την εκπαίδευση του κοινού, βελτιώνοντας την συνθήκη της πρόσληψης.

Ακολούθησε το στρογγυλό τραπέζι µε θέµα «Ο ρόλος των θεσµών στην οπτικοακουστική παιδεία». Η Μαρία Κοµνηνού ανέλυσε τον παιδευτικό ρόλο που διαδραµατίζουν οι ταινιοθήκες, ως αρχεία αλλά και ως µουσεία και ψηφιακές βιβλιοθήκες. Ακολούθως, παρουσίασε υλικό πρώιµων ελληνικών ταινιών από την συλλογή της Ταινιοθήκης της Ελλάδος. Ο Παναγιώτης ∆ενδραµής παρουσίασε ένα σύντοµο ιστορικό του νοµικού πλαισίου της κινηµατογραφικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, διαπιστώνοντας τραγικές καθυστερήσεις και ελλείψεις, τις οποίες απέδωσε, µεταξύ άλλων, στην ύπαρξη πολυνοµίας και πολυαρχίας. Με το κοινό συζητήθηκαν η ανάγκη ύπαρξης ενός συνεπούς θεσµικού πλαισίου για τον κινηµατογράφο, καθώς και η σηµασία της ένταξης της θεωρίας στις αρχειοθετικές πρακτικές. Εκφράστηκε έντονη ανησυχία για το µέλλον της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, λόγω της έλλειψης σχετικής πρόβλεψης στον νέο νόµο για τον κινηµατογράφο.
Στο στρογγυλό τραπέζι µε θέµα «Η χρήση της οπτικοακουστικής γλώσσας εκτός της τέχνης του κινηµατογράφου» παρουσιάστηκαν δύο εξαιρετικά ενδιαφέρουσες περιπτώσεις χρήσης της οπτικοακουστικής γλώσσας από επαγγελµατίες που δεν θα κατατάσσονταν στον παραδοσιακό ορισµό τού κινηµατογραφιστή. Η Αθηνά Πεγκλίδου µίλησε για το µάθηµα βιντεο-εθνογραφίας στο Πανεπιστήµιο της Θεσσαλίας, την διδασκαλία δηλαδή της χρήσης της οπτικοακουστικής γλώσσας ως µέσου για την ανθρωπολογική και εθνογραφική έρευνα. Ο Παναγιώτης Κυριακουλάκος µίλησε για την διδασκαλία της τεχνικής και δηµιουργικής πλευράς της παραγωγής κινουµένων σχεδίων στους µηχανικούς σχεδίασης προϊόντων και συστηµάτων του Πανεπιστηµίου Αιγαίου.

Αριστερά: Η Mary Ann Doane
Δεξιά: Στην πρώτη σειρά διακρίνονται (από αριστερά) ο Μιχάλης Κακογιάννης, ο Κώστας Γαβράς, η Πέμυ Ζούνη, ο Αντώνης Παπαδημητρίου, ο Παύλος Γερουλάνος, ο Γιάννης Ιωαννίδης και ο Henning Camre

Το στρογγυλό τραπέζι µε θέµα «Οπτικοακουστική Κοινωνία» ήταν το πολυπληθέστερο του συνεδρίου και διερεύνησε τον ρόλο της οπτικοακουστικής παιδείας στην κοινωνία των πολιτών. Οι εισηγήσεις της Ειρήνης Στάθη και του Κλεάνθη ∆ανόπουλου έθεσαν το θεωρητικό πλαίσιο της συζήτησης, εξετάζοντας την σηµασία του οπτικοακουστικού αλφαβητισµού για την ενεργή και ενσυνείδητη συµµετοχή των πολιτών στις σύγχρονες δηµοκρατίες. Η εισήγηση του Βασίλη Μπόκολα εξέτασε τον ρόλο του κινηµατογράφου στην κατασκευή ιστορικής µνήµης, ενώ η εισήγηση της Κατερίνας Παπαγεωργίου έθεσε ιδεολογικά ζητήµατα ως προς την παρουσία της ανθρώπινης µορφής στον κινηµατογράφο. Τέλος, η Κατερίνα Παπαγεωργίου και ο Χρίστος Καλλίτσης παρουσίασαν συγκεκριµένες περιπτωσιολογικές µελέτες όπου το κινηµατογραφικό µέσο χρησιµοποιήθηκε ως τρόπος αφύπνισης, συνειδητοποίησης, αλλά και διεκδίκησης από οµάδες πολιτών. Στην συζήτηση µε το κοινό, αναπτύχθηκαν περαιτέρω οι θεωρητικές και πρακτικές πτυχές του οπτικοακουστικού αλφαβητισµού, ενώ στάθηκε κοινή η διαπίστωση της ανάγκης εισαγωγής της οπτικοακουστικής παιδείας από το δηµοτικό.

Την ηµέρα έκλεισε η εισήγηση του προσκεκληµένου οµιλητή Jean Douchet. Ο Γάλλος ιστορικός και κριτικός κινηµατογράφου υπήρξε µέλος της εκδοτικής οµάδας του διάσηµου γαλλικού περιοδικού Cahiers du cinéma, το οποίο έθεσε τα θεµέλια του κινήµατος της Nouvelle Vague, καθώς και διευθυντής της κρατικής σχολής κινηµατογράφου της Γαλλίας IDHEC και της Γαλλικής Ταινιοθήκης. Έχει αφιερώσει την ζωή του στην κινηµατογραφική εκπαίδευση του κοινού. Στόχος του είναι να διδάξει την ανάγνωση της κινηµατογραφικής γλώσσας, κάνοντάς µας να δούµε όσα συνήθως δεν προσέχουµε σε µια ταινία. Η παρουσίασή του ήταν ένα µάθηµα κινηµατογραφικής ανάλυσης, επικεντρωµένο στο πώς η κινηµατογραφική γραφή φέρει το θέµα µιας ταινίας.

Η δεύτερη µέρα ξεκίνησε µε το στρογγυλό τραπέζι «Η οπτικοακουστική παιδεία στην τυπική εκπαίδευση». Την συνεδρία άνοιξε η Κατερίνα Ευαγγελάκου θέτοντας το ζήτηµα της φιλοσοφικής διάκρισης µεταξύ αντίληψης και σκέψης, που διαπερνά το εκπαιδευτικό µας σύστηµα. Ο Μένης Θεοδωρίδης µίλησε για την διάκριση µεταξύ «Κινηµατογραφικής Παιδείας» και «Εκπαίδευσης στα ΜΜΕ», που αποτελούν δυο διαφορετικές προσεγγίσεις για τον τρόπο ένταξης της οπτικοακουστικής παιδείας στο σχολείο. Επιχειρηµατολόγησε υπέρ ενός συνδυασµού των δύο. Ο Βασίλης Κοσµόπουλος µίλησε για το πιλοτικό πρόγραµµα «Μελίνα – Εκπαίδευση και Πολιτισµός», που αφορούσε στην εκπαίδευση των δασκάλων της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στην χρήση των τεχνών ως τρόπων έκφρασης, µε στόχο την ένταξή τους στην διδασκαλία όλων των µαθηµάτων. Αναφέρθηκε επίσης στον ευεργετικό αντίκτυπο του προγράµµατος στην τοπική κοινωνία των Χανίων. Η Μαρία Λεωνίδα παρουσίασε ορισµένες οπτικοακουστικές δράσεις στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση και στο νηπιαγωγείο. Τέλος, ο Νίκος Τσαγκαράκης µίλησε για τα προβλήµατα και τις προκλήσεις της διδασκαλίας του κινηµατογράφου στα καλλιτεχνικά γυµνάσια και λύκεια. Ακολούθησε µια ιδιαίτερα εποικοδοµητική συζήτηση για τα οφέλη και τους τρόπους ενσωµάτωσης της οπτικοακουστικής παιδείας στο εκπαιδευτικό σύστηµα. Εκφράστηκε η ελπίδα επαναλειτουργίας και επέκτασης του προγράµµατος «Μελίνα» και συναφών εγχειρηµάτων.

Το στρογγυλό τραπέζι µε θέµα «Η διδασκαλία στις κινηµατογραφικές σχολές» προκάλεσε την πιο παθιασµένη συζήτηση του συνεδρίου, καθώς έθεσε το ζήτηµα του πώς πρέπει να διδάσκονται οι µελλοντικοί κινηµατογραφιστές. Όλοι οι εισηγητές ήταν διδάσκοντες σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύµατα της χώρας. Η Μπέτυ Κακλαµανίδου τοποθέτησε το Τµήµα Κινηµατογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης στον χάρτη των ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων. Ο Περικλής Χούρσογλου παρουσίασε την εµπειρία του από την διδασκαλία σκηνοθεσίας στο Τµήµα Κινηµατογράφου του ΑΠΘ, εστιάζοντας αφενός στο δηµιουργικό έργο που παράγει το Τµήµα και αφετέρου στις πρακτικές δυσκολίες που αυτό αντιµετωπίζει. Ο Γιάννης Λεοντάρης µίλησε για την διδασκαλία κινηµατογραφικής υποκριτικής στο Τµήµα Θεάτρου του ΑΠΘ και καθοδήγησης ηθοποιών στο Τµήµα Κινηµατογράφου του ΑΠΘ. ∆ιαπίστωσε την έλλειψη εκπαίδευσης των Ελλήνων ηθοποιών ως προς τις ιδιαιτερότητες του κινηµατογραφικού µέσου. Η Αγγελική Μυλωνάκη µίλησε για την αναγκαιότητα διδασκαλίας της Ιστορίας του Ελληνικού Κινηµατογράφου και για το µάθηµα που διδάσκει στο Τµήµα Κινηµατογράφου του ΑΠΘ. Τέλος, ο Γιάννης Σκοπετέας σε συνεργασία µε την Ειρήνη Στάθη παρουσίασαν το υπό ίδρυση Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών στο Ντοκιµαντέρ του Πανεπιστηµίου Αιγαίου. Την συζήτηση µε το κοινό άνοιξε ο Βαγγέλης Καλαµπάκας, εκ µέρους της Οµάδας Παιδείας των Κινηµατογραφιστών στην Οµίχλη, ανακοινώνοντας την πρόθεση ίδρυσης πειραµατικού εργαστηρίου κινηµατογραφικής τέχνης µε σκοπό την διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων διδασκαλίας του κινηµατογράφου. Στο εργαστήρι θα διδάσκουν εθελοντικά κινηµατογραφιστές, πρωτοβουλία που χαιρετίστηκε από όλους τους συνέδρους. Η συζήτηση µετά τις εισηγήσεις κινήθηκε τόσο σε θεωρητικές όσο και σε πρακτικές παραµέτρους της διδασκαλίας. Συζητήθηκαν η διαφορά ανάµεσα στα γνωστικά αντικείµενα «Θεωρία Κινηµατογράφου» και «Κινηµατογράφος», η ανάγκη επικοινωνίας θεωρίας και πράξης, η συγκεκριµένη σχέση και αναλογία µεταξύ των δύο – ζητήµατα που αποτέλεσαν πηγή διαφωνιών και διενέξεων. Συζητήθηκαν επίσης το θεσµικό πλαίσιο λειτουργίας των ελληνικών πανεπιστηµίων και σχολών, οι δυσκολίες, οι ελλείψεις και οι ανάγκες των τµηµάτων, καθώς και οι µεθοδολογίες διδασκαλίας.

Ακολούθησε η εισήγηση του προσκεκληµένου οµιλητή ∆ηµήτρη Ελευθεριώτη, διευθυντή Θεατρικών Σπουδών, Κινηµατογράφου και Τηλεόρασης στο Πανεπιστήµιο της Γλασκώβης και συνεργάτη του διάσηµου βρετανικού περιοδικού Screen. Ο ∆ηµήτρης Ελευθεριώτης µίλησε για τον τρόπο µε τον οποίο επηρεάζεται ο τοµέας των ανώτατων Κινηµατογραφικών Σπουδών από την αλλαγή της σχέσης του κοινωνικού συνόλου µε την κινηµατογραφική γλώσσα. ∆ιερεύνησε τον επαναπροσδιορισµό των εννοιών του «εξαιρετικού» και του «κοινότοπου» στην κοινωνική «νοµιµοποίηση» των Κινηµατογραφικών Σπουδών, λόγω της διάχυσης της οπτικοακουστικής γλώσσας χάρις στις νέες τεχνολογίες και τα νέα µέσα.

Το στρογγυλό τραπέζι µε θέµα «Επεκτείνοντας την οπτικοακουστική γλώσσα» έστρεψε την προσοχή στην ίδια την κινηµατογραφική γλώσσα, στις δυνατότητες και τις µεταλλάξεις της. Την συνεδρία άνοιξε η γράφουσα, χαρτογραφώντας φιλοσοφικά τις έννοιες «οπτικοακουστική γλώσσα» και «κινηµατογραφική τέχνη». Επικεντρώθηκε στους επαναπροσδιορισµούς που προκύπτουν λόγω της σύγχρονης θεωρίας και πρακτικής, καθώς και λόγω της εισαγωγής νέων τεχνολογιών. Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου διερεύνησε περαιτέρω τις συγκλίσεις και τους υβριδισµούς που χαρακτηρίζουν την οπτικοακουστική γλώσσα στις αρχές του 21ου αιώνα. Ο Θεόφιλος Ιερόπουλος επιχειρηµατολόγησε για το πώς η κινηµατογραφική ποίηση αναπτύσσει και διευρύνει την κινηµατογραφική γλώσσα. Τέλος, ο Emilio Mendoza από την Βενεζουέλα παρουσίασε µια σειρά πειραµάτων οπτικοποίησης της µουσικής. Με το κοινό συζητήθηκε ιδιαίτερα το τι είναι και τι µπορεί να είναι ο κινηµατογράφος, καθώς και ο ορισµός των εννοιών της «έρευνας» και του «πειραµατισµού».

Ακολούθησε το στρογγυλό τραπέζι «∆ιάλογος δηµιουργών», όπου µίλησαν µε συγκινητική οικειότητα, αλλά και θεωρητική διαύγεια, οι καταξιωµένοι σκηνοθέτες Αντουανέττα Αγγελίδη και Φώτος Λαµπρινός. Η Αντουανέττα Αγγελίδη απηύθυνε ένα «γράµµα σε νέα κινηµατογραφίστρια ή νέο κινηµατογραφιστή», συνδυάζοντας την προσωπική της ποιητική µε την θεωρία, καθώς και µε την εµπειρία της διδασκαλίας σκηνοθεσίας. Κατέληξε µε την προτροπή: «Να πειραµατίζεσαι, γιατί η ζωή είναι πολύ µικρή για να υποταχτείς στο αυτονόητο». Ο Φώτος Λαµπρινός µίλησε για τις αφηγηµατικές συγγένειες λογοτεχνίας και κινηµατογράφου. Πρότεινε την αποφυγή των απλοϊκών αντιγραφών και µιµήσεων, καθώς και την διερεύνηση των δοµικών σχέσεων των τεχνών.

Το συνέδριο έκλεισε η εισήγηση της Mary Ann Doane. Η Αµερικανίδα πρόεδρος του Τµήµατος Σύγχρονου Πολιτισµού και Μέσων στο Πανεπιστήµιο Brown, η οποία ήταν και µέλος της εκδοτικής οµάδας του διάσηµου ειδικού τεύχους µε θέµα την γυναίκα-θεατή, «The Spectatrix», του περιοδικού Camera Obscura, είναι µία από τις σηµαντικότερες εν ζωή θεωρητικούς του κινηµατογράφου. Χρησιµοποιώντας κριτικά την ψυχανάλυση και την φεµινιστική θεωρία, διερευνά στις ταινίες την σχέση γνώσης και σεξουαλικότητας, όπως εκφράζεται µε όρους ορατότητας. Η Mary Ann Doane µίλησε για την αναγνωσιµότητα του γυναικείου προσώπου στον κινηµατογράφο, εξετάζοντας παραδείγµατα τόσο από τον κλασικό χολιγουντιανό κινηµατογράφο όσο και από τον λεγόµενο πειραµατικό, µε επίκεντρο τον τρόπο µε τον οποίο η κινηµατογραφική εικόνα γίνεται φορέας ιδεολογίας.

Στα συµπεράσµατα του συνεδρίου περιλαµβάνονται:

  • Η αναγνώριση της πολυπλοκότητας της έννοιας «οπτικοακουστική παιδεία», η οποία έχει πολλούς φορείς και πολλούς αποδέκτες.
  • Η αδιαµφισβήτητη σηµασία της οπτικοακουστικής παιδείας, τόσο ως παιδείας των πολιτών όσο και ως εκπαίδευσης των επαγγελµατιών του κινηµατογράφου, για το µέλλον µιας σύγχρονης δηµοκρατίας.
  • Η αναγνώριση της αξιόλογης εργασίας που γίνεται από άτοµα, οµάδες και φορείς σε όλη την χώρα. Η ανάγκη συντονισµού αλλά και υποστήριξης αυτών των προσπαθειών.
  • Η σηµασία θεσµικού πλαισίου, στρατηγικής και πολιτικής βούλησης για την ανάπτυξη της οπτικοακουστικής παιδείας στην χώρα.
  • Η ανάγκη εισαγωγής της οπτικοακουστικής παιδείας σε όλες τις βαθµίδες του εκπαιδευτικού µας συστήµατος.
  • Η σηµασία του συνδυασµού θεωρίας και πράξης στην εκπαίδευση των κινηµατογραφιστών.
  • Η ανάγκη να σκεφτούµε θεωρητικά και να διερευνήσουµε έµπρακτα τις δυνατότητες που προκύπτουν από τα νέα µέσα και τις νέες τεχνολογίες.
4 - 11