Ειδήσεις του Συνδέσμου
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 49 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 49 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Εικαστικοί Διάλογοι
Της Μαριλένας Καρρά,
ιστορικού τέχνης, υπεύθυνης του Τομέα
Εικαστικών Τεχνών της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών

Η δράση
Οι Εικαστικοί ∆ιάλογοι αποτελούν την πρώτη εικαστική παραγωγή της Στέγης Γραµµάτων και Τεχνών. Πρόκειται για µία δράση παράλληλη µε το διεθνές συνέδριο Οι ∆ιάλογοι των Αθηνών, το οποίο αποτέλεσε αφορµή για τη δηµιουργία της.  

∆εκαπέντε εικαστικοί καλλιτέχνες αποπειρώνται, χρησιµοποιώντας σύγχρονα εικαστικά µέσα έκφρασης (προβολές video, ηλεκτρονικών εικόνων ή φωτογραφιών, ηχητικές εγκαταστάσεις, animation, διαδραστικά έργα κ.λπ.), να µεταγράψουν σε εικόνα τις προβληµατικές που εγείρει ο επιστηµονικός λόγος µέσα από τις έξι θεµατικές ενότητες του συνεδρίου (Ταυτότητα και Ετερότητα, Ιστορία και Ιστορίες, Λόγος και Τέχνη, ∆ηµοκρατία και Πολιτεία, Επιστήµη και Ηθική, Ποιότητα Ζωής) και να απαντήσουν ο καθένας µε τον τρόπο του στα ζητήµατα που προκύπτουν από τη διερεύνηση και την επανεξέταση της πολιτισµικής παρακαταθήκης της αρχαίας Ελλάδας στη σύγχρονη κοινωνία.

Έτσι, προκύπτουν δεκαπέντε νέα έργα, ειδικά δηµιουργηµένα για τη δράση και βασισµένα κατά κύριο λόγο στις νέες τεχνολογίες, τα οποία θα στηθούν σε πολυσύχναστους, δηµόσιους (ανοικτούς και κλειστούς) ή κοινόχρηστους (σταθµοί του Μετρό) χώρους, έτσι ώστε οι πολίτες να έρθουν αναπάντεχα σε επαφή µε αυτά.
Ο τίτλος Εικαστικοί ∆ιάλογοι αναφέρεται µάλλον στον διάλογο των έργων που θα δηµιουργηθούν εξ αρχής µε τις ενότητες του συνεδρίου, και λιγότερο στον διάλογο των ίδιων των έργων µεταξύ τους, κάτι που όµως δεν είναι απίθανο να προκύψει τελικά. Και σίγουρα προσδοκά στη δηµιουργία διαλόγου ανάµεσα στους περαστικούς-θεατές και στις σύγχρονες µορφές εικαστικής έκφρασης. Αυτοί οι περαστικοί, βιαστικοί θεατές ελπίζουµε να σταθούν, να επιστρέψουν και να παρακινήσουν σε αυτή την εικαστική διαδροµή επισκέπτες, οι οποίοι ακολουθούν συνήθως άλλο δροµολόγιο.

Άµεσος σκοπός της συγκεκριµένης πρωτοβουλίας δεν είναι η αναζήτηση των εν λόγω έργων εκ µέρους του αθηναϊκού κοινού, αλλά η τυχαία, απρόσµενη συνάντησή του µαζί τους, η οποία αποβλέπει στο ξάφνιασµα, στο κέντρισµα του ενδιαφέροντος και, γιατί όχι, στη δηµιουργία µίας δηµόσιας συζήτησης γύρω από αυτά.
Η δράση αυτή πιστεύουµε ότι θα ζωντανέψει, θα κινητοποιήσει, θα αναζωογονήσει την πόλη, δηµιουργώντας πυρήνες συµµετοχικότητας και πόλους έλξης σε περιοχές µε µεγάλη κινητικότητα, καταλύοντας την αδιαφορία, τη ραθυµία ή, αντίθετα, τους έντονους ρυθµούς και την ταχύτητα, που διέπουν την αστική πραγµατικότητα, σπάζοντας εν τέλει τη µονότονη καθηµερινότητα.

Εάν επιτευχθεί η διαδραστική σχέση των Αθηναίων πολιτών µε τα έργα που θα παρουσιαστούν, η ενεργοποίηση του ενδιαφέροντός τους για τις σύγχρονες µορφές εικαστικής έκφρασης καθώς και για τη διαλεκτική σχέση της τέχνης µε τον επιστηµονικό, φιλοσοφικό και κοινωνιολογικό λόγο, και η προσέλκυση ενός ευρύτερου, κυρίως νεανικού, κοινού προς τις δραστηριότητες της νεότευκτης Στέγης Γραµµάτων και Τεχνών, τότε οι Εικαστικοί ∆ιάλογοι θα έχουν πραγµατώσει τους στόχους τους.

Οι καλλιτέχνες και τα έργα
Οι δεκαπέντε συνολικά καλλιτέχνες που συµµετέχουν στη δράση είναι αλφαβητικά οι εξής: Ανδρέας Αγγελιδάκης, Χρήστος Αποστολάκης, Κατερίνα Αποστολίδου, Κωστής Βελώνης, Ελένη Καµµά, Άννα Λάσκαρη, ∆έσποινα Μεϊµάρογλου, Νίκος Ναυρίδης, Νίκος Παπαδηµητρίου, Άγγελος Πλέσσας, Γιάννης Σκουρλέτης, Βασιλεία Στυλιανίδου, ∆ηµήτρης Τσουµπλέκας, Μάκης Φάρος και Αλέξανδρος Ψυχούλης.

Βασική προϋπόθεση για την επιλογή των καλλιτεχνών ήταν, όπως είναι προφανές, η χρήση εκφραστικών µέσων (video, animation, φωτογραφία), τα οποία σχετίζονται άµεσα µε την απόφαση η εικαστική αυτή δράση να αποτελείται από «άυλα» έργα, δηλαδή προβολές (είτε µεµονωµένων εικόνων-φωτογραφιών σε µορφή slideshow, είτε video µικρής διάρκειας) ή ηχητικά έργα… Άλλος ένας καθοριστικός παράγοντας υπήρξε η ποιότητα του έργου τους εν συνόλω, καθώς και η ενεργή και δυναµική παρουσία τους στον εικαστικό χώρο τόσο της Ελλάδας όσο και του εξωτερικού.

Ωστόσο, πρωταρχικό κριτήριο, το οποίο συνέβαλε αποφασιστικά στην επιλογή µας, υπήρξε η αδιάλειπτη ενασχόλησή τους µε ζητήµατα που άπτονται ενός κοινωνικού, πολιτικού, πολιτειακού, οικολογικού, ανθρωπιστικού εν τέλει, προβληµατισµού (όπως ακριβώς και οι θεµατικές του συνεδρίου), εµπλοκή η οποία µορφοποιείται άλλοτε µε εµφανέστερο και άλλοτε µε πιο υπαινικτικό τρόπο. Ούτως ή άλλως, είναι περιττό να πούµε ότι η παρεµβατικότητα της τέχνης στα προβλήµατα της κοινωνίας είναι, στη σηµερινή εποχή περισσότερο παρά ποτέ, δεδοµένη και αυτονόητη, επειδή ακριβώς είναι άκρως αναγκαία και αναπόφευκτη…

Σε περιπτώσεις καλλιτεχνών όπως η Άννα Λάσκαρη και η ∆έσποινα Μεϊµάρογλου, η καταγγελτική συµµετοχικότητα σε συνθήκες βίας, παραβίασης των ανθρώπινων δικαιωµάτων και ασύστολης καταστολής της ατοµικής έκφρασης, ή η ενεργή αναζήτηση των παραµέτρων της ανθρώπινης παραβατικότητας και η συµπαραστατική εµπλοκή απέναντι σε δοκιµαζόµενα άτοµα ή δοκιµαζόµενες οµάδες πληθυσµού, είτε στην ελληνική είτε στη διεθνή κοινότητα, αποτελούν βασικό συστατικό της προβληµατικής του έργου τους.

Στο εξαιρετικά µικρής διάρκειας (25 µόλις δευτερόλεπτα) έργο του Breath (1969), ο Beckett συνδηλώνει την ανθρώπινη εµπειρία µε όχηµα την κραυγή ενός νεογέννητου, επαναλαµβανόµενες εισπνοές και εκπνοές και αυξοµειώσεις της έντασης του φωτός, και όλα αυτά εν µέσω σκουπιδιών διασκορπισµένων σε όλη την έκταση της θεατρικής σκηνής, απ’ όπου απουσιάζει παντελώς το ένσαρκο ανθρώπινο στοιχείο. Ο Νίκος Ναυρίδης αντλεί αφορµή από το έργο και την ποιητική του Beckett και διαχειρίζεται µε λιτό και εσωστρεφή τρόπο τον εγκλωβισµό (µας;), µέχρι σηµείου ασφυξίας, µέσα στους φανερούς και αφανείς καταναγκασµούς µίας εκ των προτέρων τιµωρητικής δια-βίωσης/συµ-βίωσης. Αύριο ξηµερώνει µία Υπέροχη Μέρα(;). Μακάρι.

Η µεγάλη Ιστορία, που µας αφορά όλους, αλλά µακροπρόθεσµα, ως πηγή γνώσης και συµµόρφωσης (από την οποία, ως φαίνεται, δεν αντλούµε ούτε το ένα ούτε το άλλο), και οι µικρές (βιωµατικές µας) ιστορίες, οι οποίες µας κατατρύχουν και µας στιγµατίζουν άµεσα, αλλά ίσως επίσης µακροπρόθεσµα, όντας το απόσταγµα του επίγειου βίου µας, αποτελούν τους λιγότερο ή περισσότερο προφανείς άξονες του έργου του Γιάννη Σκουρλέτη. Το µεγαλείο της µορφής-εικόνας (τόσο όσον αφορά το σκηνικό όσο και την ηρωίδα) συµπορεύεται, συνδιαλλάσσεται και, ίσως, συγκρούεται µε την ταπεινότητα του αδιεξόδου συναισθήµατος, το οποίο δηλώνεται εκφαντικά µε τρεις παραλλαγές. Η γυναίκα που περιφέρεται πάνω στον ταφικό σταυρό-πασαρέλα ενδύεται το απόµακρο πάθος και την απόγνωση, παραπέµποντας εµβληµατικά σε ροµαντικό ήρωα –WERTHER(EAL)–, ο οποίος αµφιταλαντεύεται ανάµεσα σε ποικίλες αποφάσεις µεταξύ ζωής και θανάτου.        

Τα έργα του Χρήστου Αποστολάκη, του Κωστή Βελώνη, του Νίκου Παπαδηµητρίου αποτελούν διαφορετικές προσεγγίσεις σχετικά µε τον ρόλο της δηµοκρατίας και τον τρόπο µε τον οποίον έχει καταλήξει, σε µείζονα βαθµό στη σηµερινή ιστορικοπολιτική συνθήκη, µία διαρκής επωδός άνευ αντικρίσµατος, µία αδιάλειπτη επίκληση που καταλήγει να χρησιµοποιείται ως ευφηµισµός. Ο Βελώνης και ο Παπαδηµητρίου αποτυπώνουν, ο ένας οπτικά (µέσα από την παράθεση φωτογραφιών προσωπικοτήτων του πολιτικού, πνευµατικού και καλλιτεχνικού κόσµου, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους στην Ακρόπολη) και ο άλλος ηχητικά (µέσα από αποσπάσµατα διαγγελµάτων), µία αναδροµή στην ιστορία του 20ού αιώνα, µέσα από αµφιλεγόµενες ή µη πολιτικές προσωπικότητες που τον στιγµάτισαν, θετικά και αρνητικά. Ενώ ο Αποστολάκης διερωτάται εάν η δηµοκρατία έτσι όπως τη διαχειρίζονται σήµερα είναι σε θέση να απελευθερώσει και εγείρει το ζήτηµα µήπως αυτή η απελευθέρωση (έστω και αν ισχύει) είναι απολύτως εικονική στην εποχή µας. (Πάντως η εργασία δεν απελευθέρωσε τους έγκλειστους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.)    

Υπόγεια παιγνιώδεις και σκωπτικοί, ο Άγγελος Πλέσσας και ο Αλέξανδρος Ψυχούλης κινητοποιούν, µε υπαινικτικό και ηθεληµένα ακατάληπτο τρόπο (Πλέσσας), µε αιρετικό, χαµηλόφωνο, αλλά καθόλου σκιώδη, παρά τα φαινόµενα, τρόπο (Ψυχούλης), τη συνείδησή µας ως πολιτών της Αθήνας, αλλά και του κόσµου, απέναντι σε ζητήµατα που αφορούν την ελευθερία της έκφρασης σε όλα τα επίπεδα και το δικαίωµα σε µία δικαιωµατικά υψηλή, ποιητική και, εν τέλει, τολµηρή ποιότητα ζωής.
Το ίδιο αίτηµα διεκδικεί και υπερασπίζεται και ο Ανδρέας Αγγελιδάκης µέσα από τα έργα του, τα οποία συνιστούν ρηξικέλευθες και ρηξιγενείς (στην προκειµένη περίπτωση) παρεµβάσεις στον αρχιτεκτονικό ιστό όχι µόνο της πόλης, αλλά και των ανθρώπων ως µονάδων και ως µελών ενός συνόλου του οποίου, δυστυχώς, δεν έχουν πάντα συνείδηση. Ενώ στην περίπτωση του ∆ηµήτρη Τσουµπλέκα, η προσφυγή στην υπόσχεση µίας ανθρώπινης και αβίαστα επικοινωνιακής πόλης, έτσι όπως αυτή καθρεφτίζεται στα παιδικά µάτια των ενοίκων των φωτογραφιών που επιλέγει (ηθεληµένα από περασµένες δεκαετίες), µοιάζει αναποτελεσµατική, εφόσον η υπόσχεση µοιάζει να παραµένει ανικανοποίητη στο πέρασµα του χρόνου. Σε ποιον ανήκει, τελικά, η Αθήνα;  Μήπως όντως ανήκει σ’ εµάς τους κατοίκους της, και εµείς δεν ξέρουµε πώς να διαχειριστούµε αυτό το κεκτηµένο (δικαίωµα ή υποχρέωση);

Στα έργα τόσο της Ελένης Καµµά όσο και της Βασιλείας Στυλιανίδου δίνεται ιδιαίτερη έµφαση στον προφορικό λόγο, στην οµιλία. Στο video της Καµµά θίγεται, µέσα στο περιβάλλον ενός  θεατρικού χώρου, το ζήτηµα του βαθµού ηθικότητας της επιστήµης, η οποία µέσα από την έρευνα και την ανακάλυψη νέων ειδών παραβιάζει τη φύση και τη φυσική εξέλιξη των ειδών, δηµιουργώντας υβρίδια διακοσµητικού χαρακτήρα. Το παιχνίδι ανάµεσα στον πραγµατικό χώρο της αφήγησης και στον σκηνικό χώρο της εικόνας λειτουργεί ως τέχνασµα και θέτει τους όρους ενός διαλόγου ανάµεσα στο φυσικό και στο α-φύσικο. Η Στυλιανίδου προσεγγίζει το θέµα της προόδου της επιστήµης σε σχέση µε την ηθική µέσα από την πρόταση µίας φουτουριστικής σκηνογραφίας, η οποία «περιγράφει» ή καλύτερα πλάθει (για να ακριβολογούµε, σε σχέση µε τα υλικά που χρησιµοποιεί) ένα ουτοπικό-φανταστικό άστυ, όπου άνθρωποι, ανθρωποειδή και νοήµονες µηχανές συγχέονται, σε αναζήτηση µίας τέλειας, άφθαρτης και, εν τέλει, αθάνατης (;) οντότητας.   

Ενώ στα έργα της Κατερίνας Αποστολίδου και του Μάκη Φάρου το κυρίαρχο στοιχείο είναι ο γραπτός λόγος, η γραφή, τόσο ως χειρονοµιακή-εντυπωτική διαδικασία, όσο και ως νόηµα, άλλοτε διαφεύγον, µέσα από λέξεις που πολλαπλασιάζονται, επικαλύπτονται και, τελικά, συσκοτίζονται, ως σηµαίνοντα (µορφές) και ως σηµαινόµενα (περιεχόµενα), όπως συµβαίνει στην περίπτωση του έργου της Αποστολίδου και άλλοτε λανθάνον (Φάρος), αφού εκείνο που προέχει στο έργο του είναι η επιθετική δράση των γραµµάτων πάνω στην ανθρώπινη επιδερµίδα, η οποία προκαλεί µία εφήµερη δερµατοστιξία, όπου η γραφική χειρονοµία και η ανάµνηση των επιµέρους γραµµατικών συµβόλων είναι ισχυρότερες από τη νοηµατική παράταξή τους σε λέξεις.

Καλλιτέχνες ανά θεµατική ενότητα

Ταυτότητα και Ετερότητα
Νίκος Ναυρίδης
Άγγελος Πλέσσας
Ιστορία και Ιστορίες
∆έσποινα Μεϊµάρογλου
Γιάννης Σκουρλέτης
Λόγος και Τέχνη
Κατερίνα Αποστολίδου
Μάκης Φάρος
∆ηµοκρατία και Πολιτεία
Χρήστος Αποστολάκης
Κώστης Βελώνης
Άννα Λάσκαρη
Νίκος Παπαδηµητρίου
Επιστήµη και Ηθική
Ελένη Καµµά
Βασιλεία Στυλιανίδου
Ποιότητα Ζωής
Ανδρέας Αγγελιδάκης
∆ηµήτρης Τσουµπλέκας
Αλέξανδρος Ψυχούλης 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Οι παρουσιάσεις των έργων, στις επόµενες σελίδες, στηρίζονται σε κείµενα των καλλιτεχνών (επιµ. Γ. Παπαδηµητρίου).

Ταυτότητα και Ετερότητα

Νίκος Ναυρίδης

Νίκος Ναυρίδης
Ο Νίκος Ναυρίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1958. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) και Zωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ). Συµµετείχε στην 23η Μπιενάλε του Σάο Πάολο το 1996, καθώς και στην 49η και την 51η Μπιενάλε της Βενετίας, το 2001 και το 2005, αντιστοίχως. Έχει πραγµατοποιήσει τις ατοµικές εκθέσεις: «Nikos Navridis», Γκαλερί Kalfayan, Θεσσαλονίκη, 1995· «Nikos Navridis», Kouros Gallery, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, 1997 και Επίκεντρο, Αθήνα, 1997· «Nikos Navridis Köln Sculpture», Art Cologne ’98, Kouros Gallery, Κολωνία, Γερµανία, 1998· «Project Rooms», ARCO ’99, Επίκεντρο, Αθήνα και Μαδρίτη, 1999· Museo Universitario Contemporáneo de Arte, MUCA Gallery, Πόλη του Μεξικού, Μεξικό· «Nikos Navridis», Επίκεντρο, Αθήνα, 1999· «Nikos Navridis», Bernier/Eliades Gallery, Αθήνα, 2004· «Difficult Breaths», Ίδρυµα La Caixa, Μαδρίτη, 2004· Magnus Müller Gallery, Βερολίνο, 2006· «Tomorrow will be a wonderful day», Bernier/Eliades Gallery, Αθήνα, 2008. Το έργο του έχει συµπεριληφθεί σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Από το 2008 είναι καθηγητής στην ΑΣΚΤ της Αθήνας.

Tomorrow will be a wonderful day II
Τα τελευταία χρόνια, ο καλλιτέχνης δουλεύει πάνω στην ιδέα της αναπνοής σαν ένα ρευστό σώµα που βρίσκεται πίσω και πέρα από κάθε πράξη, µία ενέργεια που διαρκώς µοιράζεται, δηµιουργεί και διαµορφώνει τα πάντα. Στο έργο Tomorrow will be a wonderful day II, δουλεύει µε αφορµή ένα κείµενο του Samuel Beckett και τις αναπνοές των αντιηρώων του, που υπάρχουν όχι ως ένδειξη παρουσίας, αλλά ως ίχνος της απουσίας τους. Το έργο αυτό είναι µια φωτεινή δέσµη που ψάχνει να αποκαλύψει. Είναι ο προβολέας σε ένα στρατόπεδο ή έναν χώρο εγκλεισµού, όπου η απόδραση είναι ζητούµενο και τιµωρία. Πρόκειται για την µεταφορά µιας εξω-πραγµατικής κατάστασης µέσα στον ιστό της καθηµερινότητας µιας πόλης και µιλά για τις α-δυνατότητές µας και τις συµβάσεις που τους επιτρέπουν να µπορούν να µας κατευθύνουν.

Το έργο αποτελείται από µια βίντεο-προβολή που περιστρέφεται γύρω από έναν κάθετο άξονα στον χώρο. Ξεκινά από το έδαφος, κινείται και προβάλλεται στα απέναντι κτήρια, στον ουρανό, στα πίσω κτήρια που συναντά στην κυκλική της τροχιά, επαναλαµβάνοντας την ίδια διαδροµή, χωρίς τέλος. Στην προβολή, ένας άντρας εισπνέει κρατώντας την αναπνοή του όσο αντέχει, προσπαθώντας διαρκώς να ξεπεράσει τα φυσικά όρια αντοχής του. Ένα επιτακτικό σφύριγµα τον υποχρεώνει έπειτα από κάθε εκπνοή να εισπνεύσει.

Άγγελος Πλέσσας

Άγγελος Πλέσσας
Η δουλειά του Άγγελου Πλέσσα τοποθετείται µέσα και γύρω από το διαδίκτυο. Ο καλλιτέχνης ανήκει σε µια γενιά καλλιτεχνών που µεγάλωσαν µε το Google και διατηρούν το στούντιό τους στον φορητό υπολογιστή τους. Έτσι, το να «ανεβάζουν» παραδοσιακά µέσα, όπως ένα σχέδιο, σε µια ιστοσελίδα είναι γι’ αυτούς µια φυσιολογική ενέργεια. Τα έργα αυτά συνήθως εστιάζουν σε θέµατα ταυτότητας και εξουσίας και γίνονται χαρακτήρες και πορτρέτα, όπου συνυπάρχουν το παράξενο και το καυστικό, εκφράζοντας αφηρηµένα συναισθήµατα, όπως συνήθως βιώνονται στην καθηµερινή µας ηλεκτρονική επικοινωνία.
Ο Άγγελος Πλέσσας έχει εκθέσει την δουλειά του σε µουσεία, ιδρύµατα και γκαλερί µε ατοµικά project, όπως στο µουσείο Jeu de Paume στο Παρίσι, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Αθήνα, στο Berkeley Art Museum και στο Ίδρυµα ∆ΕΣΤΕ. Έχει συµµετάσχει στις Μπιενάλε της Αθήνας, της Βαλένθια και των Τιράνων. Το 2009, βραβεύθηκε στο πλαίσιο του Προγράµµατος Αναθέσεων Rhizome του New Museum της Νέας Υόρκης. Είναι υπότροφος του Προγράµµατος Fulbright.

PlagueOfFantasy.com
Το έργο είναι µια διαδραστική ιστοσελίδα µε ήχο. Για την δηµιουργία του, ο καλλιτέχνης άντλησε έµπνευση από ένα πρόσφατο βιβλίο του Σλοβένου φιλοσόφου Slavoj Žižek, το οποίο πραγµατεύεται τις φαντασιώσεις και τα φετίχ, καθώς και την σχέση τους µε εικόνες που µας περιτριγυρίζουν, ιδιαίτερα στην σηµερινή εποχή, όπου το διαδίκτυο κυριαρχεί ως βασικό µέσο επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο καλλιτέχνης δανείζεται τον τίτλο του βιβλίου και δηµιουργεί ένα έργο-πορτρέτο, η πρωταγωνίστρια του οποίου διακατέχεται από µια φαντασίωση, µια παραίσθηση ίσως, η οποία εκφράζεται µέσω των µατιών, µε µια σειρά πολλαπλών γεωµετρικών µοτίβων, ή µέσω του στόµατος, µε µια σειρά ακατάληπτων λέξεων. Είτε κλικάροντας τα µάτια-εκκρεµή είτε χαϊδεύοντας το στόµα της –όταν σου δίνει ένα φιλί–, το έργο αποτελεί µιαν αναζήτηση στον αποπλανηµένο κόσµο των φαντασιώσεων και των αισθήσεών µας.

Ιστορία και Ιστορίες

∆έσποινα Μεϊµάρογλου

∆έσποινα Μεϊµάρογλου
Γεννήθηκε το 1944 και µεγάλωσε στην Αίγυπτο από γονείς Μικρασιάτες, οι οποίοι κατέληξαν εκεί λόγω των ιστορικών συγκυριών. Ολοκλήρωσε τις σπουδές της (1961-1965) στην Σχολή Καλών Τεχνών της πόλης Μέιντστοουν του Κεντ στην Αγγλία. Στην Αθήνα εγκαταστάθηκε το 1966 και επί µία δεκαετία εργάστηκε στον χώρο της διαφήµισης. Από το 1981 µέχρι σήµερα, έχει αφοσιωθεί αποκλειστικά στην τέχνη της και έχει παρουσιάσει την δουλειά της σε 24 ατοµικές εκθέσεις (Αθήνα, ΗΠΑ, Γαλλία). Επίσης, έχει λάβει µέρος σε σηµαντικές εκθέσεις σε µουσεία και ιδρύµατα της Ελλάδας και του εξωτερικού. Το 2009, συµµετείχε, µε χαρακτηριστικές της εγκαταστάσεις, στις Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης και του  Ίντσεον της Νότιας Κορέας.

Ξένος
Την τελευταία εικοσιπενταετία, η δουλειά της ∆έσποινας Μεϊµάρογλου αναπτύσσεται µέσα από κοινωνικοπολιτικά θέµατα, προερχόµενα κυρίως από τον διεθνή Τύπο και την τηλεόραση. Στο εργαστήριό της συλλέγει και ταξινοµεί άρθρα που έχουν κινητοποιήσει την συνείδησή της σε σηµείο ώστε να την προκαλέσουν να αναµετρηθεί µαζί τους. Το ενδιαφέρον της στρέφεται κυρίως σε θέµατα που αφορούν τον «Άλλον». Η πρόθεσή της, όµως, δεν περιορίζεται ποτέ στην προσωπική της έγκριση ή απόρριψη, αλλά αφορά την αφύπνιση της κοινής γνώµης. Στις αφηγήσεις της, εστιάζει πρωτίστως στην διαδικασία και λιγότερο στην τελική έκβαση.
Σήµερα, υπό την τροµερή πίεση του άκρατου καταναλωτισµού και δεδοµένων των µαζικών πληθυσµιακών µετακινήσεων λόγω των κοινωνικοπολιτικών αναταραχών, αυτό που έχει µεγαλύτερη σηµασία είναι η προσπάθεια διάσωσης της µνήµης, καθώς και η εξιστόρηση της βίας που µας περιβάλλει. Έτσι, ένα από τα σοβαρότερα µελήµατα της καλλιτέχνιδας είναι η καταγραφή του ανθρώπινου ριζικού: αυτού που ο Carl Jung αναφέρει ως «πεπρωµένο». Εντέλει, ο συγκεκριµένος αυτός όρος καταλήγει να είναι πάντοτε η πηγή έµπνευσής της.

ξένος -η -ο [ksénos]: 1. που δεν είναι δικός µου, που δε µου ανήκει: Μην πειράξεις τα ξένα πράγµατα. […] Έχτισε παράνοµα σε ξένο οικόπεδο. Μένω σε ξένο σπίτι. […] 2α. που δεν είναι πολίτης της χώρας στην οποία βρίσκεται. […] Έφυγε για τα ξένα. 2β. Που κατάγεται ή που προέρχεται από άλλη χώρα […]
[Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής]


Το έργο Ξένος είναι διαχρονικά αφιερωµένο σε όλους τους πρόσφυγες και τους οικονοµικούς µετανάστες, οι οποίοι βρήκαν την δύναµη, παρά τις τροµερές αντιξοότητες του ξεριζωµού, να περάσουν «από την άλλη µεριά της θάλασσας».

Γιάννης Σκουρλέτης

Γιάννης Σκουρλέτης
Ο Γιάννης Σκουρλέτης γεννήθηκε, ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει παρουσιάσει δουλειά του στις εξής εκθέσεις: «What remains is future», Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, 2006· «Η ζουρλοκαντέρω – Ηeroes» (επιµ. Νάντια Αργυροπούλου), Bios, Αθήνα, 2008· «Heaven», 2η Μπιενάλε της Αθήνας, 2009·  «How many angels can dance on the head of a pin?» (επιµ. Χριστόφορος Μαρίνος)· (Show) «Τα τελευταία τζιτζίκια που ουρλιάζουν καταχείµωνο πάνω στις  βελανιδιές της Θράκης», Gallery The Breeder, Αθήνα, 2009· «At home he’s a tourist», Remap 2, Gallery The Breeder, Αθήνα, 2009. Είναι επίσης δηµιουργός της οµάδας Bijoux de Kant. Έχει κάνει σκηνογραφίες και σκηνικές εγκαταστάσεις σε παραστάσεις και performances στο Ελεύθερο Θέατρο και στο Εθνικό Θέατρο.

WE  R  THE  REAL
Σύµφωνα µε την κβαντική φυσική, αυτό που αντιλαµβανόµαστε ως πραγµατικότητα δεν είναι παρά η εκπεφρασµένη πιθανότητα (Ιστορία) µέσα σε ένα άπειρο σύνολο άλλων πιθανοτήτων (ιστοριών) που θα µπορούσε να έχει η κάθε µας κίνηση, η κάθε µας πράξη. Γι’ αυτό και όλες οι εκφάνσεις της ζωής είναι επ’ άπειρον κλώνοι των σωµατιδίων που µας αποτελούν.

Το έργο WE  R  THE  REAL αποτελεί ένα βίντεο-πείραµα κβαντικής φυσικής· µια επιτόπια εικαστική έρευνα των πιθανών διαδροµών, των ανοικτών πεπρωµένων, των πολλαπλών ιστοριών· µια εικονική αφήγηση για την απροσδιοριστία του δεδοµένου και την σκληρή πιθανότητα του ταυτόχρονου, του παράλληλου, της µη ύπαρξης του ενός και µόνου – της µίας και µοναδικής Ιστορίας. Μια κοπέλα βρίσκεται πάνω σε έναν σταυρό. Η εικόνα της φέρει την αίσθηση του µνηµειώδους, του µεγάλου, του σίγουρου, του ασφαλούς· του καντιανού «υπέροχου» της Ιστορίας. Η ασφάλεια και η υπεροχή διαρρηγνύονται όταν εκείνη αρχίζει να πραγµατοποιεί ταυτόχρονες διαδροµές, να «αφηγείται» παράλληλες ιστορίες. Τα είδωλά της απεγκλωβίζονται από την µοναδικότητα της στιγµής και της πράξης. Εκεί ξεκινά το πείραµα.            
Ποιες είναι οι πιθανές µεταβάσεις του ειδώλου της; Η κατάληξη των πράξεών τους; Ένα είδωλο µπορεί να πορεύεται προς την αυτοκτονία. Το άλλο να κλαίει. Το τρίτο να παραµένει άπραγο και σταθερό. Πρόθεση όλων των ειδώλων-ιστοριών (ή τελικά τού ενός και µόνου) είναι να καταλήξει σε µία κατάσταση, σε µία Ιστορία: δάκρυα που τρέχουν από τα µάτια της και πληµµυρίζουν την οθόνη, σβήνοντάς την οριστικά, σε µια ονειρική διάθεση του άπλετου λευκού που καίει την όραση. Μια πράξη επαναστατική απέναντι στην φόρµα του ασφαλούς ή µια εκδήλωση ανθρώπινης αδυναµίας µπροστά στο αιώνιο αβέβαιο;

Λόγος και Τέχνη

Κατερίνα Αποστολίδου

Κατερίνα Αποστολίδου
Η Κατερίνα Αποστολίδου σπούδασε στην ΑΣΚΤ της Αθήνας. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Πρόσφατες ατοµικές εκθέσεις της διοργανώθηκαν στην Γκαλερί Loraini Alimantiri – gazonrouge στην Αθήνα, το 2008, και στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Θεσσαλονίκη, το 2007. Από τις οµαδικές της συµµετοχές αξίζει να αναφερθούν οι εξής: «Εν-γραφή», Ελληνοαµερικανική Ένωση, Αθήνα, 2010· «Atlantis, Hidden Histories – New Identities», Πλόβντιβ, Βουλγαρία, 2009· «Η πρώτη Εικόνα», CRAC/Centre Régional d’Art Contemporain, Languedoc-Rousillon, Σετ, Γαλλία, και Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη, 2009· «Και τώρα;», Εικαστικό Πανόραµα στην Ελλάδα 3, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Μονή Λαζαριστών, 2008· «Nightcomers», Μπιενάλε Κωνσταντινούπολης, 2007· «Video Zone2 – The Second International Video Art Biennial», Τελ Αβίβ, 2004· «Αθήνα by Art», AICA Hellas, «Hola Grecia! 9 muses, I presume?», Casa Encendida, Μαδρίτη, 2004· «∆ιαγράφοντας το σήµερα, το αύριο, το χθες», Τεχνόπολη, Αθήνα, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη, 2003 και Ίδρυµα Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα, Μέτσοβο, 2002· «Open 2001, International Exhibition of Sculptures and Installations», Βενετία, 2001· «Leaving the Island», PICAF (Pusan International Contemporary Art Festival), Pusan Metropolitan Art Museum, Κορέα, 2000.

Ανάµεσα στις λέξεις
Το έργο ερευνά το σηµείο εκείνο όπου η γραφή γίνεται σχέδιο, η λειτουργία της διαταράσσεται και αποδοµείται µε βίαιο τρόπο. Τα χέρια που εµφανίζονται και στις τέσσερεις πλευρές της οθόνης γράφουν κατοπτρικά προς τις δύο κατευθύνσεις. Οι µαρκαδόροι, σαν βελόνες που υφαίνουν, γράφουν µε γρήγορες κινήσεις, ρυθµικά, σαν να επιτελούν ένα πρόγραµµα. Καθώς οι λέξεις γίνονται σχέδιο µέσα από µια εξαντλητική επανάληψη, το σχέδιο γίνεται το πλαίσιο ενός πεδίου όπου ο θεατής καλείται να προβάλει τις δικές του εικόνες – γίνεται η κορνίζα ενός φανταστικού έργου.
Η πράξη της γραφής, παραδοσιακά εικονοκλαστική, καταγράφεται από τον φακό της κάµερας και, µέσα από την ψηφιακή επεξεργασία, µετουσιώνεται σε εικόνα, ακυρώνεται, επιστρέφοντας και πάλι σε αυτήν.

Μάκης Φάρος

Μάκης Φάρος
Ο Μάκης Φάρος είναι multimedia artist, σκηνοθέτης και συνθέτης σύγχρονης µουσικής. Έχει δηµιουργήσει έργα βίντεο, εγκαταστάσεις και έργα στο διαδίκτυο. Είναι εξωτερικός συνεργάτης και σύµβουλος οπτικοακουστικών εγκαταστάσεων του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Έχει διδάξει ως εξωτερικός συνεργάτης στο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα της ΑΣΚΤ, στην φωτογραφική σχολή Focus και στο ΙΕΚ ΑΚΜΗ. Έχει συνεργαστεί µε την οµάδα σύγχρονου χορού Χορευτές και την Οµάδα Σύγχρονου Χορού της Πέρσας Σταµατοπούλου. Έχει επίσης σκηνοθετήσει για την κρατική τηλεόραση το TV magazine σχετικά µε την βιντεοτέχνη «Video Gallery» (1999-2000). Παράλληλα, έχει συνθέσει µουσική για βίντεο, σύγχρονο χορό, θέατρο, CD και LP µε τα µουσικά σχήµατα: This Fluid, Raw, Spider’s Web, Melting Ashes.

The pulse of the original sin
Το έργο αποτελείται από δύο προβολές βίντεο. Η πρώτη προβολή περιέχει στιγµιότυπα από θραύσµατα σωµάτων, όπου πάνω στο δέρµα εγγράφονται γράµµατα και σύµβολα (σαν από γραφοµηχανή), τυχαία στην αρχή, αλλά που αµέσως µετά οργανώνονται σε λέξεις οι οποίες, σαν µνήµες του σώµατος, µε αργό τρόπο απορροφούνται από το δέρµα. Η δεύτερη προβολή είναι µια λωρίδα φωτός, όπου επιθετικά τα γραµµατοστοιχεία µιας γραφοµηχανής µοιάζουν να καταλήγουν χτυπώντας πληθυντικά πάνω στο φέρον υλικό της προβολής. Πρόκειται για µια επίθεση των γραµµάτων.
Οι δύο προβολές συνδιαλέγονται. Πέρα από την εύλογη σχέση αιτίου-αποτελέσµατος, οι συνειρµοί µπορούν να προχωρήσουν ακόµη παραπέρα: στην «σωφρονιστική αποικία» του Kafka, που µέσα στην πόλη της Αθήνας παίρνει µιαν άλλη διάσταση, στην επανασύνδεση του Λόγου µε την µαγεία, στην ανελεύθερη κατάσταση της εκµάθησης της γλώσσας (γλώσσα-λαλιά, κατά Jakobson), στην «φωνή»/διαµαρτυρία της γλώσσας µπροστά στην έκπτωσή της µέσα στην σύγχρονη καθηµερινότητα, στις προσωκρατικές «θεωρήσεις», αλλά, φυσικά, και στις βιβλικές αναφορές σε σχέση µε την γνώση.

∆ηµοκρατία και Πολιτεία

Χρήστος Αποστολάκης

Χρήστος Αποστολάκης
Ο Χρήστος Αποστολάκης ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Σπούδασε Ζωγραφική στην ΑΣΚΤ της Αθήνας στο Εργαστήριο του Νίκου Κεσσανλή (1995-99), Γλυπτική στο Εργαστήριο του Γιώργου Λάππα (1998-99) και Ψηφιακές Μορφές Τέχνης (Master in Digital Arts, ΑΣΚΤ, 2005-2007). Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές (Εµφιετζόγλου, 3Ε κ.ά.). Έχει πραγµατοποιήσει τις ατοµικές εκθέσεις: «Phantoms & Fences», Γκαλερί Α∆, Αθήνα, Μάιος-Ιούνιος 2009· «Hero-In», Γκαλερί Α∆, Αθήνα, Απρίλιος 2003· «Double Worlds», Photosynkyria 2001, Γκαλερί TinT, Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2001· «Πορτρέτα», Γκαλερί 7, Ζαλόκωστα, Αθήνα, Ιανουάριος 1997. Επίσης, έχει συµµετάσχει σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η ∆ηµοκρατία απελευθερώνει (Demokratie Macht Frei)
Το έργο έχει δηµιουργηθεί µε 3D graphics. Το βίντεο αρχίζει µε την εικόνα µιας ειρηνικής, ελκυστικής (ως θέαµα) πισίνας, πάνω στα διάφανα νερά της οποίας λικνίζεται, υπό τους ήχους κλασικής µουσικής, µία φωτογραφία. Με ένα ζουµ της κάµερας, διακρίνουµε ότι η φωτογραφία απεικονίζει την είσοδο του Άουσβιτς µε την γνωστή επιγραφή «Arbeit macht frei» («H ∆ουλειά απελευθερώνει»). Στην συγκεκριµένη φωτογραφία, όµως, η λέξη Arbeit έχει αντικατασταθεί από την λέξη Demokratie, δηλώνοντας ότι η ∆ηµοκρατία απελευθερώνει. Εδώ αρχίζει ένα παιχνίδι σχέσεων των επιπέδων του έργου, καθώς και των ερωτηµάτων που εγείρονται, καθορίζοντας έτσι το εννοιολογικό πλαίσιο µέσα στο οποίο κινείται το έργο. Γιατί η πισίνα έχει επιλεγεί να είναι ψηφιακή; Ποια η σχέση του χώρου, και δη του µη πραγµατικού, µε την ∆ηµοκρατία; Γιατί έχει επιλεγεί ένα κλειστό σχήµα µε όρια, όπως µια πισίνα; Τέλος, γιατί αυτή η εισβολή της ιστορίας στο έργο;
Το έργο δεν δίνει σαφείς και ευθύγραµµες απαντήσεις. Ο θεατής θα κάνει τις δικές του αποκωδικοποιήσεις και θα δώσει τις δικές του απαντήσεις. Αυτό όµως που εµφανώς κάνει το συγκεκριµένο βίντεο είναι να θέτει ερωτήµατα για την ∆ηµοκρατία σε µια κρίσιµη για αυτήν εποχή.

Κωστής Βελώνης

Κωστής Βελώνης
O Κωστής Βελώνης γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Σπούδασε Πολιτισµικές και Ανθρωπιστικές Σπουδές (MRes) στο London Consortium (Birkbeck College, ICA, AA, Tate Gallery, 2000) και Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήµιο του Παρισιού VIII (Maitrise, DEA), µε υποτροφία του Κοινωφελούς Ιδρύµατος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης κατά την περίοδο 1996-97. Είναι διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ (2010). ∆ιδάσκει στο Τµήµα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστηµίου της Θεσσαλίας. Τα ενδιαφέροντά του επικεντρώνονται στην έννοια της «οικιακότητας» στην µοντέρνα τέχνη, καθώς και στην αρχιτεκτονική παραγωγή, στην γλυπτική και στις εγκαταστάσεις. Στις πρόσφατες ατοµικές εκθέσεις του περιλαµβάνονται οι ακόλουθες: «Pastoral Dreams in the Days of Bankruptcy», Galerie Dana Charkasi, Βιέννη, 2010· «Μοναξιά σε κοινό έδαφος: Πώς µπορεί η κοινωνία να πράξει αυτό που ο καθένας ονειρεύεται», Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Αθήνα, 2010· «How one can think freely in the shadow of a temple», Kunstverein Hamburg, Αµβούργο, 2009· «Craft Boy», Monitor Gallery, Ρώµη, 2008· «...was einmal über heute gesagt werden wird: Köln Show2», BQ Gallery, European Kunsthalle, Κολωνία, 2007. Έργα του έχουν συµπεριληφθεί σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Parthenonas Project
Κατά την διάρκεια του 20ού αιώνα, κάθε επώνυµος επισκέπτης της Αθήνας θεωρούσε χρέος του να ανέβει στον ιερό βράχο της Ακρόπολης και να φωτογραφηθεί  µπροστά από «την ευγενή απλότητα και το σιωπηλό µεγαλείο» του αρχαιοελληνικού ναού. Ο συνδυασµός της επίσηµης φωτογράφισης µε φόντο το ιστορικό µνηµείο  –αναλόγως της χρονικής περιόδου της επίσκεψης–, των ιδιοτήτων του επισκέπτη αλλά και του τρόπου µε τον οποίο αυτός επιχειρούσε να στηθεί µπροστά από την φωτογραφική κάµερα προσέδιδε διαφορετικές σηµασιοδοτήσεις. Καθώς οι περισσότερες φωτογραφίσεις των επωνύµων προορίζονταν να δηµοσιευθούν στον ηµερήσιο και τον περιοδικό Τύπο ανάλογα µε την επαγγελµατική τους ταυτότητα, φανέρωναν µε τον πιο άµεσο τρόπο τις ιδεολογικές και αισθητικές προσλαµβάνουσες της εποχής. Γνωρίζοντας ότι το κίνητρο της συνδιαλλαγής µε το κλασικό ιδεώδες µπορεί να κρύβει πολλές παρανοήσεις ή παραχρήσεις της «σταθερής» αξίας της Ακρόπολης, οι φωτογραφίσεις-ντοκουµέντα είναι η καλύτερη επιλογή για να αποκαλυφθεί κάθε ρητορική της κατάχρησης της ιδεολογικής ταύτισης µε το δηµοκρατικό ιδεώδες ή τις υψηλές αξίες του ελληνικού πολιτισµού.

Το έργο Parthenonas Project αποτελείται από φωτογραφίες επώνυµων επισκεπτών, καλλιτεχνών, διανοουµένων, πολιτικών, συγγραφέων, στρατηγών κ.ά., µε κοινό παρονοµαστή την εξουσία που διαχειρίζονται. Παρ’ όλο που το ενδιαφέρον του Παρθενώνα είναι τόσο ισχυρό, ώστε οποιαδήποτε επίσκεψη να είναι καταδικασµένη να ξεχαστεί, οφείλουµε να παραδεχτούµε πως οι επισκέψεις επώνυµων επισκεπτών στο µνηµείο αποτελούν στο σύνολό τους την επίσηµη καταγραφή της ιστορίας του νεώτερου ελληνικού πολιτισµού.

Άννα Λάσκαρη
Η Άννα Λάσκαρη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στην ΑΣΚΤ της Αθήνας και στο Pratt Institute της Νέας Υόρκης. Έντονα πολιτικό, το έργο της ερευνά κοινωνικές και πολιτισµικές δοµές και δίκτυα. Οι µηχανισµοί εξουσίας και ελέγχου, το ατοµικό και το συλλογικό αποτελούν συχνά τις θεµατικές της, οι οποίες αναλύονται και σχολιάζονται µέσα από την µετατόπιση και την επανερµηνεία αντικειµένων, πρακτικών και συµβόλων της σύγχρονης καθηµερινότητας, αποκαλύπτοντας ή και δηµιουργώντας νέες δυναµικές σχέσεις µεταξύ αυτών αλλά και των ιδεολογιών που τα περιβάλλουν. Εγκαταστάσεις, βίντεο, γλυπτά και σχέδια αποτελούν το κύριο σώµα του έργου της. Ζει και εργάζεται στην Ελλάδα και στην Νέα Υόρκη.

Από τις ατοµικές της εκθέσεις αξίζει να αναφερθούν οι εξής: «PINK», a.antonopoulou.art, Αθήνα, 2010· «Women-at-Arms», Washington Shakespeare Company, Ουάσινγκτον, 2002· «Flesh of the Dress», Egizio’s Project, Νέα Υόρκη, 2001· «Skin Deep», Bronx River Art Center, Νέα Υόρκη, 1999· «Shoes», Barney’s, Νέα Υόρκη, 1997· «Size 10», Κρεωνίδης, Αθήνα, 1996· «Patterns», Adelphi, Νέα Υόρκη, 1995. Έργα της έχουν συµπεριληφθεί σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Άννα Λάσκαρη

Swarm
Το έργο είναι µια οπτικοακουστική εγκατάσταση µε θέµα ένα απρόσµενο και θορυβώδες σµήνος [«swarm»] πουλιών. Ανοίκειες για µια πόλη κινούµενες εικόνες και απροσδόκητοι ήχοι διακόπτουν επί ένα λεπτό και έξι δεύτερα την καθηµερινή και µονότονη ροή του αναµενόµενου για όσους βρίσκονται εκείνη την στιγµή στον προβολικό χώρο του Μετρό του Συντάγµατος.

Η θεµατική του έργου αντλείται από τις πολλαπλές αναφορές της έννοιας του σµήνους σε έργα ποίησης, κριτικής θεωρίας, λογοτεχνίας και κινηµατογράφου. Το σµήνος των µαύρων πουλιών στο Swarm αναφέρεται στο (ίσως, όχι τόσο υποθετικό) σενάριο µιας άγνωστης, αβέβαιης, απαρατήρητης και απροσδόκητης απειλής. Στα πρώτα δευτερόλεπτα της προβολής, αναπαρίσταται ένα σιωπηρό, αργό και υπνωτικό φτερούγισµα µεµονωµένων πουλιών, που σύντοµα µετατρέπεται σε ένα θορυβώδες και απειλητικό σµήνος, το οποίο, όµως, µετατοπίζεται αυτόµατα ή διαλύεται όσο απότοµα συγκροτήθηκε.

Νίκος Παπαδηµητρίου
O Nίκος Παπαδηµητρίου γεννήθηκε στην Χίο το 1971. Σπούδασε Ζωγραφική και Χαρακτική στην ΑΣΚΤ της Αθήνας και έλαβε µεταπτυχιακό τίτλο σπουδών Οπτικής Επικοινωνίας από το Kent Institute of Art and Design της Μεγάλης Βρετανίας. Επίσης, φοίτησε µε υποτροφία Erasmus στο Κολέγιο Τέχνης του Εδιµβούργου. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Μέχρι σήµερα, έχει πραγµατοποιήσει εννέα ατοµικές εκθέσεις, µεταξύ των οποίων αναφέρονται οι εξής: «The first Universe», «Gallery Trophy» και «Glorious days», Γκαλερί Α∆, Αθήνα· «Non-places», Γκαλερί TinT, Θεσσαλονίκη. Έχει πάρει µέρος σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα, όπως: «Στην Εξοχή  – Σύγχρονη Τέχνη στην Ελλάδα στον 21ο αιώνα», Τρίκαλα, 2006· «What remains is future», Πάτρα, 2006· «Athensville», Αθήνα, 2008· «Paint-id», Θεσσαλονίκη-Αθήνα, 2009, κ.ά. Στο εξωτερικό, έχει συµµετάσχει σε πολλές οµαδικές εκθέσεις, καθώς και σε Μπιενάλε (του Σεράγεβο, της Πράγας, του Τελ Αβίβ, της Κωνσταντινούπολης). Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, στην ∆ηµοτική Πινακοθήκη Χίου και, στην Αθήνα, στα ξενοδοχεία 21, Periscope και Intercontinental. 

Νίκος Παπαδημητρίου

Politics
Το έργο είναι µια ηχητική εγκατάσταση αποτελούµενη από δώδεκα µεγάφωνα. Από κάθε µεγάφωνο αναπαράγονται οµιλίες σηµαντικών πολιτικών προσωπικοτήτων (αποσπάσµατα οµιλιών του Γκάντι, του Churchill, του Ελευθέριου Βενιζέλου, του J.F. Kennedy, του Martin Luther King, του Στάλιν, του Che Guevara, του Hitler, του Τρότσκι, του Mussolini, του Λένιν, του Roosevelt).

Το έργο σχολιάζει την επιρροή που άσκησαν ιστορικές πολιτικές φυσιογνωµίες, ανεξαρτήτως πολιτικής θέσεως, οι οποίες οδήγησαν στην «εγκαθίδρυση» πολιτικών συστηµάτων περισσότερο ή λιγότερο δηµοκρατικών, περισσότερο ή λιγότερο άδικων, ή άλλαξαν µε τον λόγο τους τα κοινωνικά δεδοµένα.

Επιστήµη και Ηθική

Ελένη Καµµά

Ελένη Καµµά
H Ελένη Καµµά γεννήθηκε το 1973 στην Αθήνα. Σπούδασε Ζωγραφική στην ΑΣΚΤ της Αθήνας (1995-2000) και στο Chelsea College of Art and Design στο Λονδίνο (MA Fine Art 2001-2002). Το διάστηµα 2008-2010, ήταν ερευνήτρια στο Εικαστικό Τµήµα της Jan van Eyck Academie, µετα-ακαδηµαϊκού ινστιτούτου για την έρευνα και την παραγωγή, µε υποτροφία του ολλανδικού κράτους. Ζει και εργάζεται στο Μάαστριχτ και στις Βρυξέλλες, όπου συµµετέχει στο WIELS Artist-In-Residency Program για το έτος 2010. Ήταν υποψήφια για το 5ο Βραβείο ∆ΕΣΤΕ και έλαβε το Premio Stima του Lissone Award το 2007. Έχει πραγµατοποιήσει τις εξής ατοµικές εκθέσεις: «Forgotten Ties», Nadja Villene, Λιέγη, 2009· «Once past the years of green emotion», Loraini Alimantiri – gazonrouge, Αθήνα, 2007· «Ελένη Καµµά», Vamiali’s, Αθήνα, 2005. Η δουλειά της έχει συµπεριληφθεί σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το 2011, η Καµµά θα είναι resident artist στο IASPIS Residency Program της Στοκχόλµης και στην Villa Romana στην Φλωρεντία.

GLO(W)FISH®
Το έργο αντλεί την έµπνευσή του από µια σειρά ειδήσεων που δηµοσιεύθηκαν στο διαδίκτυο το 2004 και αφορούσαν τα πρώτα γενετικώς µεταλλαγµένα κατοικίδια και τα σχετικά νοµικά ζητήµατα που ανέκυψαν από την εµπορική διακίνησή τους. Τα κατοικίδια αυτά φέρουν την ονοµασία GloFish® και είναι εξωτικά ψάρια που έχουν υποστεί γενετική µετάλλαξη, προκειµένου να φωσφορίζουν στο σκοτάδι.

Το έργο GLO(W)FISH είναι ένα έγχρωµο βίντεο υψηλής ανάλυσης, το οποίο πραγµατεύεται την σχέση επιστήµης, ηθικών αξιών και διακοσµητικής, διασταυρώνοντας την ηχητική πληροφορία µε την κινούµενη εικόνα. Ωστόσο, η σχέση εικόνας και λόγου δεν είναι γραµµική. Αντίθετα, το νόηµα προκύπτει µέσα από τις ρήξεις και τα κενά µεταξύ οπτικού και λεκτικού νοήµατος. Με την µορφή ηχογραφηµένου διαλόγου, τέσσερεις διαφορετικές φωνές ανταλλάσσουν πληροφορίες που σχετίζονται µε το ζήτηµα του GloFish®. Ερωτήσεις και απαντήσεις γύρω από τα υπέρ και τα κατά που προκύπτουν από την ελεύθερη διακίνηση των ψαριών στην αγορά εναλλάσσονται µε τις σύγχρονες επιστηµονικές δηλώσεις του ερευνητή Μπιλ Μάιρ και µε τµήµατα πληροφορίας γύρω από την έρευνα του φαινοµένου της φωτοβολίας από τον επιστήµονα Robert Boyle, πίσω στο 1663.

Το οπτικό υλικό του έργου αποτελείται από µια σειρά λήψεων των παρασκηνίων και των εσωτερικών χώρων ενός θεάτρου, κατεξοχήν τόπου παραγωγής θεάµατος. Η ηχητική πληροφορία για την φωσφορίζουσα ιδιότητα των ψαριών αντικαθίσταται στο οπτικό επίπεδο από τις αυξοµειώσεις του θεατρικού φωτισµού καθ’ όλη την διάρκεια του βίντεο.              

Βασιλεία Στυλιανίδου

Βασιλεία Στυλιανίδου
Η Βασιλεία Στυλιανίδου γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1967. Έπειτα από σπουδές στην Φιλοσοφική Σχολή Ιωαννίνων (1986-1991), σπούδασε Καλές Τέχνες στο Universität der Künste του Βερολίνου (BFA, MFA). Έχει λάβει την µεταπτυχιακή υποτροφία NaFοeG και την DAAD για την Νέα Υόρκη. Ζει και εργάζεται στο Βερολίνο και στην Αθήνα. Έχει παρουσιάσει το έργο της στις ατοµικές εκθέσεις: «ΤΟΟ ΤΟPICS» (µε τον Ulrich Vogl), Γκαλερί TinT, Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία µε το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης· «The Plotless Room», Friedman Galerie und Projekt, Βερολίνο· «Perpetuum mobile», Galerie Françoise Heitsch, Μόναχο·  «Playcities», Kappatos Gallery, Αθήνα. Παράλληλα, έχει συµµετάσχει σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Number Machines
Πρόκειται για βίντεο το οποίο πραγµατεύεται την σχέση επιστήµης και ουτοπίας, ανθρώπου και µηχανής. Από την θεωρία της ευγονικής µέχρι τις κατακτήσεις της τεχνητής νοηµοσύνης, οι προσπάθειες αντικατάστασης του ανθρώπινου νου και του ανθρώπινου σώµατος από την µηχανή µε νου θέτουν το ερώτηµα των ορίων της οργανωµένης και συστηµατοποιηµένης γνώσης προς την κατεύθυνση της δηµιουργίας του τέλειου ανθρώπου και της τέλειας κοινωνίας.
Το βίντεο βασίζεται σε σκηνές από τις κλασικές ταινίες επιστηµονικής φαντασίας Metropolis (Fritz Lang, 1927, Γερµανία), Blade Runner (Ridley Scott, 1982, ΗΠΑ), Renaissance (Christian Volckman, 2006, Γαλλία, Μ. Βρετανία, Λουξεµβούργο). Στις ταινίες αυτές, η σχέση ανθρώπου και ανθρωποειδούς, θνητότητας και αθανασίας, παίζει σηµαντικό ρόλο. Στο βίντεό της, η καλλιτέχνις δηµιουργεί ένα καινούργιο περιβάλλον/mise en scène για ένα «µελλοντολογικό» φιλµ. Με βάση φωτογραφικό υλικό από τις προαναφερθείσες ταινίες, κατασκευάζει ένα νέο µοντέλο, µια νέα ουτοπική πόλη, µε φωτογραφίες και υλικά όπως πλαστελίνη, χαρτόνι, σύρµα. Με τον τρόπο αυτόν, πλάθει ένα αρχιτεκτονικό µοντέλο για µια νέα ταινία επιστηµονικής φαντασίας, όπου, συχνά, λέξεις και φράσεις από πλαστελίνη αντικαθιστούν ή συµπληρώνουν τα κτήρια.

Με την τεχνική του stop-motion, στην εικόνα δηµιουργείται κίνηση και δυναµική. Ένα κείµενο, µείξη ποίησης και θεωρίας, διαχειρίζεται το θέµα της σχέσης ουτοπίας και γνώσης, ανθρώπου και µηχανής. Το κείµενο απαγγέλλεται ρυθµικά και διατρέχει όλο το βίντεο, χαρίζοντάς του ρυθµό και ζωντάνια. Συχνά, το κείµενο γίνεται το ίδιο εικόνα και, µαζί µε την φωνή, λειτουργεί εν µέρει όπως η διαφήµιση – απευθύνεται δηλαδή κυρίως στο ασυνείδητο επίπεδο της αντίληψης του θεατή/περαστικού.

Ποιότητα Ζωής

Ανδρέας Αγγελιδάκης
Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1968. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Southern California Institute of Architecture (SCI-Arc) στην Σάντα Μόνικα (1989-1992). Το 1995, ολοκλήρωσε τις µεταπτυχιακές σπουδές του (στο Αρχιτεκτονικό Σχέδιο) στο Πανεπιστήµιο Κολούµπια της Νέας Υόρκης. Έχει συµµετάσχει στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, το 2000, και στην 25η Μπιενάλε του Σάο Πάολο, το 2002. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ενώ παράλληλα διδάσκει στο Τµήµα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών.

Έχει πραγµατοποιήσει τις ακόλουθες ατοµικές εκθέσεις: «The Angelo Foundation Headquarters», σε συνεργασία µε τον καλλιτέχνη Άγγελο Πλέσσα στον διαδικτυακό χώρο του Jeu de Paume (www.jeudepaume.org), 2009· «Headquarters», σε συνεργασία µε τον Άγγελο Πλέσσα, Αίθουσα Τέχνης Ρεβέκκα Καµχή, Αθήνα, 2009· «Cloud House», προβολή βίντεο στο YAMA Project, Κωνσταντινούπολη, 2008· «A Short Visit», Rodeo Gallery στο πλαίσιο της Art Athina Art Fair, 2008· «Hotel Blue Wave», INMO Gallery, Λος Άντζελες, 2006· «Blue Wave», MU Foundation, Αϊντχόβεν, 2005· «Neen World», The Breeder, Αθήνα, 2003· «Inside-Out», Analix Galerie, Γενεύη, 2002· «Pause» µε τον Jean-Pierre Khazem, Fargfabriken, Στοκχόλµη, 2002· «Last Year», µε τον Άγγελο Πλέσσα, Electronic Orphanage, Λος Άντζελες, 2001· «Visionaire 34 featuring Andreas Angelidakis», Visionaire Gallery, Νέα Υόρκη, 2001· «Second City», Magasin project space, Centre d’Art Contemporain de Grenoble, Γαλλία, 2001. Παράλληλα, έχει συµµετάσχει σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ανδρέας Αγγελιδάκης

Το Κτήριο Τρολλ
Η «Χαρά» είναι ένα συγκρότηµα κατοικιών στην Αθήνα. Κτίστηκε την δεκαετία του ’60 ως ένας ιδανικός τόπος διαµονής, όπου οι κάτοικοι θα ζούσαν κοντά στην φύση, γύρω από έναν κήπο, πάνω στην πλατιά και ευάερη λεωφόρο Πατησίων. Σήµερα, οι συνθήκες της περιοχής και του κτηρίου έχουν αλλάξει ριζικά. Η λεωφόρος Πατησίων δεν είναι η εντυπωσιακή λεωφόρος των ελληνικών ταινιών της εποχής, η «Χαρά» περιτριγυρίζεται από µέτριες, φτηνές και φθαρµένες πολυκατοικίες των δεκαετιών του ’70 και ’80. Οι κάτοικοι της περιοχής, οι περισσότεροι από τους οποίους µιλούν λιγοστά ελληνικά, δεν γνωρίζουν το λαµπρό παρελθόν αυτού του κτηρίου ούτε το πώς είχαν φανταστεί την ύπαρξή του µέσα στην πόλη οι αρχιτέκτονες Σπανός και Παπαηλιόπουλος. Τα κτήρια άραγε καταλαβαίνουν τις αλλαγές αυτές;

Οι κάτοικοι, για να διατηρήσουν την εικόνα της «Χαράς», όπως και σε πολλές άλλες πολυκατοικίες, γεµίζουν τα µπαλκόνια µε γλάστρες, δίνοντας ελπίδα για οξυγόνο αλλά κρύβοντας την θέα από τα παράθυρα. Σιγά-σιγά, τα φυτά στα µπαλκόνια µεγαλώνουν και δεν χωρούν πια, ο ακάλυπτος της πολυκατοικίας έχει και αυτός γεµίσει, η οροφή αρχίζει να µοιάζει µε αυτές τις ακριβές φυτεµένες οροφές, εδώ όµως τα φυτά φαίνεται ότι αρχίζουν να φυτρώνουν πάνω στο ίδιο το κτήριο. Οι ρίζες τους µπαίνουν µέσα στο τσιµέντο και µπλέκονται µε τον οπλισµό του σκυροδέµατος, η δοµή του κτηρίου γίνεται ένα µε τα φυτά, πολλά διαµερίσµατα έχουν γεµίσει και αυτά µε φυτά, σε µερικά δεν χωρούν πια οι άνθρωποι. Με τον καιρό, το κτήριο δεν αντέχει κανέναν κάτοικο, έχει γεµίσει φυτά παντού, έχει γίνει χωµάτινο, µοιάζει σαν άγριο βουνό.

Δημήτρης Τσουμπλέκας

Ένα πρωί, στις διπλανές πολυκατοικίες, οι κάτοικοι ξυπνάνε από θόρυβο, µάλλον είναι σεισµός, όλοι πετάγονται στα µπαλκόνια να δουν, τρέχουν από τις σκάλες. Ο θόρυβος δεν ήταν από σεισµό, οι άλλες γειτονιές είναι ήσυχες, εδώ ξανά τρέµουλο, µοιάζει σαν ο σεισµός να συµβαίνει µόνο στην «Χαρά», το κτήριο το ίδιο να κουνιέται, σαν να ζωντανεύει…

∆ηµήτρης Τσουµπλέκας
Ο ∆ηµήτρης Τσουµπλέκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα και στο Βερολίνο. Έχει παρουσιάσει τα έργα του στις εξής ατοµικές εκθέσεις: «Oικογενειακές υποθέσεις», Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη, 2008· «Oικογενειακές υποθέσεις», Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα, 2008· «Die Gans, eine Familiengeschichte», Zagreus Project, Βερολίνο, 2005· «Future Athens», Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα, 2004· «Σατόρι στο Μαρούσι», Ιλεάνα Τούντα Con/Temporary, Αθήνα, 2002· «Ανοιχτή Κουζίνα – (Broken Homes)», Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα, 2001· «Lisboa?», Γκαλερί Καππάτος, Αθήνα, 1997· «Τι θα κάνω άµα πεθάνω», Γκαλερί 3, Αθήνα, 1996. Παράλληλα, έχει συµµετάσχει σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η Αθήνα µάς ανήκει
Το έργο διερευνά την ουσιαστική επαφή των πολιτών µε την πόλη τους, την πλέον βασική προϋπόθεση για την ποιότητα ζωής. Πρόκειται για φωτογραφικό υλικό, οργανωµένο σε κινηµατογραφική µορφή. Μια συλλογή φωτογραφιών µε θέµα την παιδική ηλικία στην Αθήνα. Φίλοι και γνωστοί, αλλά και ανώνυµοι κάτοικοι της Αθήνας, προσφέρουν φωτογραφίες παιδιών (φωτογραφίες της παιδικής τους ηλικίας, οικογενειακές φωτογραφίες από το παρελθόν, φωτογραφίες των παιδιών τους) τραβηγµένες στην Αθήνα.

Σκοπός της εναλλαγής των εικόνων δεν είναι η νοσταλγία, αλλά η υπενθύµιση της σχέσης που αναπτύσσουµε µε την πόλη στα πρώτα χρόνια της ζωής µας, όταν µαθαίνουµε να ζούµε, κυριολεκτικά να ανασαίνουµε το περιβάλλον µας. Οι παιδικές φωτογραφίες έρχονται να θυµίσουν τον τρόπο που συνδεόµαστε µε την πόλη µας και µαθαίνουµε να την αγαπάµε και να την κοιτάζουµε, όχι διεκπεραιωτικά, αλλά ζωτικά. Η βαθύτερη επισήµανση είναι ότι, ακριβώς όπως η Αθήνα δεν έχει ιδιοκτήτη, έτσι και το project αυτό δεν έχει καλλιτέχνη. Είναι συλλογικό στον βαθµό που ως objet trouvé κατασκευάζεται από ανθρώπους και από τις ιστορίες τους. Όπως µία πόλη είναι οι πολίτες, ένα έργο τέχνης είναι οι θεατές.

Αλέξανδρος Ψυχούλης 
Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης γεννήθηκε στον Βόλο το 1966 και σπούδασε Ζωγραφική στην ΑΣΚΤ της Αθήνας. Τα πρώτα του έργα είναι αλληλεπιδραστικές εγκαταστάσεις, οι οποίες ενεργοποιούνται από τον θεατή και διερευνούν το υποσυνείδητό του, αποκωδικοποιώντας σε εικόνες ή ήχους τους φόβους του, τις επιθυµίες του ή τις αναµνήσεις του. Η διερεύνηση του τοπίου της ψηφιακής πραγµατικότητας αποτελεί και σήµερα κεντρικό άξονα της δουλειάς του, η οποία αποτελείται από εγκαταστάσεις στον χώρο, animation και ζωγραφική. Το 1997, του απονεµήθηκε το βραβείο Benesse για το έργο του Black Box, µε το οποίο συµµετείχε στην 47η Μπιενάλε της Βενετίας, ενώ το 2010 πήρε µέρος στην 12η  Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας.

Έχει πραγµατοποιήσει πολλές ατοµικές εκθέσεις, µεταξύ των οποίων: «Το δωµάτιο», a.antonopoulou.art, Αθήνα, 2009· «Θηλαστικά», Ζήνα Αθανασιάδου, Θεσσαλονίκη, 2005· «Body Milk», a.antonopoulou.art, Αθήνα, 2003· «Μίλα για την ζωή σου σε υλικά χωρίς µνήµη», Lionheart, Βοστόνη, 1999· «Do you Want?», Cartwright Hall Art Gallery, Μπράντφορντ, Ηνωµένο Βασίλειο, 1998· «Πουθενά δεν είναι αρκετά µακριά για να γλιτώσεις από τις εικόνες και τον πόνο που σου προκάλεσαν», Deitch Projects, Νέα Υόρκη, 1998. Παράλληλα έχει λάβει µέρος σε πολλές οµαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Σήµερα είναι αναπληρωτής καθηγητής Τέχνης και Τεχνολογίας στο Τµήµα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας.

Αλέξανδρος Ψυχούλης

Η Κάθοδος
Το έργο είναι µια flash-animation προβολή φτιαγµένη ειδικά για την πλατφόρµα του Μετρό στον σταθµό «Μοναστηράκι». Η προβολή δίνει αρχικά την εντύπωση πως πρόκειται για τις σκιές των επιβατών που χρησιµοποιούν τις κυλιόµενες σκάλες καθόδου. Αυτό που στην πραγµατικότητα όµως διαδραµατίζεται είναι ένα υπερβατικό θέατρο σκιών µε σκηνές ανοίκειες προς την καθηµερινή ροή των πραγµάτων. Αιρετικές συµπεριφορές και χρήσεις της σκάλας, σύντοµα περιστατικά και υπερβολές, πάντα σε συνεχή κάθοδο, επιχειρούν να συνθέσουν µια ποιητική εκδοχή της πόλης.

20 - 41