Ειδήσεις του ιδρύματος
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 47 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 47 ΜΑΡΤΙΟΣ 2010
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Απονομή των Διεθνών Βραβείων Ωνάση
για το ∆ίκαιο και τα Γράµµατα στο Παρίσι

Στο ιστορικό κτήριο της Coupole του Ινστιτούτου της Γαλλίας [Institut de France], στο Παρίσι, πραγµατοποιήθηκε µε κάθε επισηµότητα στις 14 ∆εκεµβρίου 2009 η τελετή απονοµής των πρώτων ∆ιεθνών Βραβείων Αριστοτέλη Ωνάση για το ∆ίκαιο και τα Γράµµατα.

∆ίκαιος ο παραλληλισµός µε τα Βραβεία Νόµπελ από τα διεθνή µέσα ενηµέρωσης, καθώς τα δύο Βραβεία Ωνάση έρχονται να καλύψουν ακαδηµαϊκούς τοµείς, το ∆ίκαιο και τα Γράµµατα, οι οποίοι δεν καλύπτονται από την ανώτατη σουηδική διάκριση. Εξάλλου, το κύρος των δύο φορέων που τα υποστηρίζουν, του Ιδρύµατος Ωνάση και του Ινστιτούτου της Γαλλίας (έδρας πέντε Ακαδηµιών), εγγυάται την διεθνή καταξίωση του νέου θεσµού.

Το ∆ιεθνές Βραβείο Αριστοτέλη Ωνάση για το ∆ίκαιο απονεµήθηκε στον λόρδο Bingham, Lord High Steward του Πανεπιστηµίου της Οξφόρδης και µέλος της Βρετανικής Ακαδηµίας, ενώ µε το Βραβείο για τα Γράµµατα τιµήθηκαν από κοινού δύο κορυφαίες προσωπικότητες του χώρου της Αρχαιολογίας: ο σερ John Boardman, επίτιµος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας και Τέχνης στην Έδρα Lincoln του Πανεπιστηµίου της Οξφόρδης και µέλος της Βρετανικής Ακαδηµίας, και ο Jean-Yves Empereur, διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών (C.N.R.S.) της Γαλλίας και ιδρυτής του Κέντρου Αλεξανδρινών Σπουδών στην Αλεξάνδρεια.
«Η θέσπιση των δύο νέων ∆ιεθνών Βραβείων Αριστοτέλη Ωνάση προέκυψε από τον κοινό στόχο του Ιδρύµατος Ωνάση και του Ινστιτούτου της Γαλλίας, ο οποίος αφορά την προώθηση και την ενίσχυση των Επιστηµών, των Γραµµάτων και των Τεχνών», υπογράµµισε ο πρόεδρος του Ιδρύµατος, Αντώνης Παπαδηµητρίου. «Μέσα σε ένα πνεύµα προόδου, µε την ανθρωπιστική έννοια του όρου, και ενίσχυσης του διαλόγου ανάµεσα στους λαούς, είµαστε απολύτως ικανοποιηµένοι που πρόκειται να βραβευθούν εξέχουσες προσωπικότητες, όπως ο κορυφαίος δικαστής και νοµικός Thomas Henry Bingham, ο σπουδαιότερος, όπως έχει χαρακτηριστεί, Βρετανός αρχαιολόγος της εποχής µας, σερ John Boardman, αλλά και ο Γάλλος αρχαιολόγος Jean-Yves Empereur, ο οποίος συγκαταλέγεται µεταξύ των λαµπρότερων ελληνιστών της γενιάς του».

Από αριστερά, ο σερ John Boardman, o Jean-Yves Empereur και ο λόρδος Thomas Henry Bingham
Από αριστερά, ο σερ John Boardman, o Jean-Yves Empereur και ο λόρδος Thomas Henry Bingham

Στην οµιλία του, ο λόρδος Bingham ευχαρίστησε το Ίδρυµα Ωνάση, το Ινστιτούτο της Γαλλίας και την επιτροπή βραβείων, δηλώνοντας ευγνώµων για το γεγονός ότι ο ίδιος είναι ο πρώτος αποδέκτης αυτού του βραβείου. Εξέφρασε επίσης την πεποίθηση ότι το βραβείο «θα αποτελέσει έµπνευση, πρόκληση και µια ευχάριστη υπενθύµιση της ελληνικής µας κληρονοµιάς για όλους όσοι πιστεύουν στην συµβολή του ∆ικαίου στην καλή διακυβέρνηση, την ειρήνη, την κατανόηση και την συνεργασία µεταξύ των εθνών στο διεθνές στερέωµα». 

«Υπάρχουν αδιαµφισβήτητα εκείνοι που καταφρονούν κάθε νόθευση της αγνής εθνικής νοµολογίας και ανθίστανται σε κάθε ενδεχόµενη ρωγµή στο τείχος του εθνικού νοµικού δικαίου τους», σηµείωσε ο κορυφαίος Βρετανός νοµικός. «Εγώ δεν ανήκω σε αυτό το σύνολο και, από ό,τι συµπεραίνω, ούτε και το Ίδρυµα Ωνάση ή το Ινστιτούτο της Γαλλίας. Τα καθήκοντα των δικαστών τούς δεσµεύουν, όπως είναι φυσικό, να εφαρµόζουν τους εθνικούς νόµους στους οποίους υπόκεινται. Εάν, ωστόσο, χωρίς να επέρχεται παραβίαση αυτών των νόµων, µπορούν να αξιοποιήσουν την γνώση και την εµπειρία άλλων, οι οποίοι έχουν ήδη αντιµετωπίσει το ίδιο πρόβληµα σε κάποιο άλλο µέρος του κόσµου, αυτό θα ήταν και το επιθυµητό σε κάθε περίπτωση, καθώς µε αυτόν τον τρόπο, ο νόµος µπορεί να εκπληρώσει τον δυνητικό προορισµό του ως γέφυρα και όχι ως πρόσκοµµα, ως σύµβολο ενότητας και όχι διαίρεσης. Με αυτή την πεποίθηση αποδέχοµαι µε ευγνωµοσύνη αυτό το αναγνωρισµένου κύρους βραβείο», κατέληξε ο λόρδος Bingham.

Στην συνέχεια της τελετής πραγµατοποιήθηκε η απονοµή του βραβείου για τα Γράµµατα. Σύµφωνα µε το σκεπτικό της βράβευσης, ο σερ John Boardman είναι ο σπουδαιότερος Βρετανός αρχαιολόγος της εποχής µας, αλλά και ένας από τους πλέον έγκριτους µελετητές της ελληνικής αρχαιότητας σε διεθνές επίπεδο. Αν και ειδικεύεται, καταρχήν, στην Κλασική Εποχή, έχει συµβάλει ουσιαστικά στην µινωική και την µυκηναϊκή αρχαιολογία, στην αρχαιολογία των πρώιµων ελληνικών χρόνων και, γενικότερα, στην ιστορία της αρχαίας ελληνικής τέχνης, στην µελέτη της σφραγιδογλυφίας, των κοσµηµάτων, της αγγειογραφίας και της γλυπτικής των αρχαίων Ελλήνων. Έχει µελετήσει όσο λίγοι την διασπορά των αρχαίων Ελλήνων και τις σχέσεις τους µε τους άλλους λαούς, ιδιαίτερα της Ανατολής.

Εκτός από τις πολυάριθµες εξειδικευµένες µελέτες του, ο καθηγητής Boardman έχει εκδώσει εντυπωσιακό αριθµό συγγραµµάτων για τον αρχαίο κόσµο, τα οποία όχι µόνον αποτελούν έργα αναφοράς για τους ειδικούς, αλλά παραµένουν προσιτά και στο ευρύ αναγνωστικό κοινό, συµβάλλοντας έτσι στην κατανόηση και την ορθή εκτίµηση της αρχαίας ελληνικής παράδοσης.

Ο καθηγητής Boardman έχει διεξαγάγει σηµαντικές ανασκαφές στην Σµύρνη, την Χίο, την Κρήτη και την Λιβύη. ∆ιετέλεσε υποδιευθυντής της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα και σήµερα παραµένει µέλος του ∆ιοικητικού Συµβουλίου της. Εξέχουσας σηµασίας για την έρευνα είναι η συµβολή του στην οργάνωση και την λειτουργία του Αρχείου Beazley στην Οξφόρδη - µιας πολύτιµης τράπεζας δεδοµένων για την αρχαία ελληνική αγγειοπλαστική, η οποία και εξυπηρετεί το σύνολο των ερευνητών αυτού του τοµέα. Αξιοσηµείωτες είναι επίσης η συγκρότηση και η έκδοση του Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae και του Thesaurus Cultus et Rituum Antiquorum, τα οποία αποτελούν δύο από τα πλέον θεµελιώδη έργα αναφοράς της εποχής µας.
Η συµβολή του σερ John Boardman στην αρχαιογνωσία και την παγκόσµια προβολή του αρχαίου ελληνικού πολιτισµού έχει αναγνωριστεί µέσα από πολυάριθµες υψηλές διακρίσεις και τίτλους τιµής που του έχουν απονείµει πνευµατικά ιδρύµατα και ακαδηµίες διεθνώς. Στην Ελλάδα, είναι αντεπιστέλλον µέλος της Ακαδηµίας Αθηνών και επίτιµος διδάκτωρ του Πανεπιστηµίου Αθηνών.

«Αισθάνοµαι ιδιαίτερη τιµή και χαρά», δήλωσε ο καθηγητής Boardman, «που επιβραβεύοµαι µε αυτόν τον τρόπο από ένα Ίδρυµα µε έδρα την Ελλάδα, την χώρα όπου έζησα πολλά χαρούµενα χρόνια και της οποίας η ιστορία και η τέχνη έχουν αποτελέσει για εµένα αντικείµενο µελέτης επί µεγάλο χρονικό διάστηµα.

»Η Ελλάδα είναι πολλά περισσότερα από την γη στην οποία βρίσκεται. Το γεγονός αυτό το συνειδητοποίησα όταν, λόγω µιας αρχαιολογικής ανασκαφής, επισκέφτηκα ελληνικούς αρχαιολογικούς χώρους εκτός Ελλάδας, στην Σµύρνη και αργότερα στις ακτές της Λιβύης. Μέρος των επιτευγµάτων του αρχαίου ελληνικού πολιτισµού εκτυλίχθηκε στην γεωγραφική περιοχή που σήµερα ανήκει στην Τουρκία και την Ιταλία σε µεγαλύτερο βαθµό. Ένας αρχαιολόγος µαθαίνει πολύ γρηγορότερα από έναν σπουδαστή της ελληνικής λογοτεχνίας ότι οποιαδήποτε µελέτη της ελληνικής αρχαιότητας δεν έχει σύνορα, καθώς ακολουθεί την προθυµία των Ελλήνων, αρχαίων και νέων, να ταξιδεύουν και να εγκαθίστανται σε χώρες µακριά από την πατρίδα τους, στην οποία όµως πάντα επιστρέφουν».

«Οι Έλληνες», συνέχισε ο καθηγητής Boardman, «ήταν πάντα πρόθυµοι να αναγνωρίσουν το χρέος τους στους πολιτισµούς της Αιγύπτου και της Ανατολής· ωστόσο, η κίνηση επιστροφής αποδείχτηκε εξίσου ισχυρή και, για έναν µελετητή της τέχνης και της αρχαιολογίας, ελκυστική και ενδιαφέρουσα.

»Με το πέρασµα των χρόνων, η ευχαρίστηση που αποκόµισα από όλα αυτά, ακόµη και η ικανοποίηση που µπόρεσα να τα µοιραστώ όλα µε άλλους µέσω της διδασκαλίας και των διαφόρων δηµοσιεύσεων, εντάθηκαν και διαφοροποιήθηκαν. Είναι, λοιπόν, κάπως παράξενο να βραβεύοµαι επειδή µπόρεσα να κάνω κάτι που πάντα ήθελα και από το οποίο έχω αποκοµίσει τεράστια ευχαρίστηση. Είναι ιδιαίτερη η χαρά που αισθάνοµαι όταν σκέφτοµαι ότι η οικογένειά µου, συµπεριλαµβανοµένων των µαθητών µου, µοιράστηκε µαζί µου αυτή την ευχαρίστηση και την εµπειρία - έναν τρόπο ζωής που το πέρασµα των χρόνων όχι µόνο δεν τον κλόνισε αλλά τον ενίσχυσε ακόµη περισσότερο», κατέληξε ο σερ John Boardman.

Ο Jean-Yves Empereur, ο οποίος µοιράστηκε το Βραβείο για τα Γράµµατα µε τον John Boardman, συγκαταλέγεται στους σηµαντικότερους ελληνιστές της εποχής µας. Οι ανακαλύψεις του στην Αλεξάνδρεια, από τις σηµαντικότερες της τελευταίας δεκαπενταετίας, του χάρισαν διεθνή φήµη, την οποία ήλθαν να ενισχύσουν οι σηµαντικές, εκτενείς δηµοσιεύσεις του. Αρκεί να απαριθµήσει κανείς τους κυριότερους αρχαιολογικούς χώρους που έχει φέρει στο φως: ευρήµατα και αρχιτεκτονικά µέλη του περίφηµου Φάρου της πτολεµαϊκής πόλης, ο οποίος ήταν ένα από τα επτά θαύµατα του κόσµου· ένα σύνολο τάφων στην περιοχή Γκαµπαρί, την περίφηµη «Νεκρόπολη» που περιγράφει ο Στράβων· πλούσιες ελληνικές κατοικίες µε ψηφιδωτά στον χώρο του πρώην Βρετανικού Προξενείου· την Μάρεια νήσο, την Κανωπική οδό, το Καισάρειον.

Καθηγητής πανεπιστηµίου, διδάκτωρ Αρχαιολογίας, ο Jean-Yves Empereur διετέλεσε από το 1982 έως το 1990 γενικός γραµµατέας της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, προτού εγκατασταθεί στην Αίγυπτο, όπου, το 1990, ίδρυσε το περίφηµο Κέντρο Αλεξανδρινών Σπουδών (CEAlex). Το ίδρυµα αυτό, στα µέλη του οποίου περιλαµβάνονται και πολλοί Έλληνες, δηµιουργήθηκε µε σκοπό την προαγωγή των ανασκαφών και των µελετών στην µητρόπολη των Λαγιδών - µία από τις σηµαντικότερες εστίες ακτινοβολίας του ελληνισµού. Αφιερωµένο στην επιστηµονική έρευνα και στην επιµόρφωση στον τοµέα της πολιτιστικής κληρονοµιάς, το Κέντρο Αλεξανδρινών Σπουδών έχει αποστολή την προβολή της οικουµενικής πολιτιστικής κληρονοµιάς των Ελλήνων και των µιµητών τους. Κύρια επιδίωξη του Jean-Yves Empereur είναι να φέρει στο φως ίχνη της µακεδονικής Αλεξάνδρειας και αρχαιολογικά τεκµήρια της βούλησης των Πτολεµαίων να δηµιουργήσουν στην πόλη τους έναν πολιτισµό που να φέρνει κοντά τους  Έλληνες µε τους Αιγυπτίους.        

Πολυγραφότατος και ελλόγιµος ελληνιστής, ο Jean-Yves Empereur αφιερώνει µεγάλο µέρος του χρόνου του στην δηµοσιοποίηση των ερευνητικών πορισµάτων του, διοργανώνοντας επιστηµονικά συµπόσια, συναντήσεις και εκθέσεις, ταξιδεύοντας ανά τον κόσµο για να δώσει διαλέξεις και εφαρµόζοντας µια εξαιρετικά γόνιµη πολιτική σε επίπεδο εκδοτικό (σειρά αλεξανδρινών µελετών µε εντυπωσιακούς εκδοτικούς ρυθµούς: δεκαεπτά πολυσέλιδοι τόµοι µέχρι σήµερα) αλλά και διαδικτυακό (δηµιουργία ενός εξαιρετικά τεκµηριωµένου και εικονογραφηµένου διαδικτυακού τόπου: http://www.cealex.org).

Στην διάρκεια της οµιλίας του κατά την απονοµή, ο καθηγητής Empereur ευχαρίστησε το Ίδρυµα Ωνάση, τονίζοντας ότι αποτελεί ιδιαίτερη τιµή η βράβευσή του από κοινού µε τον σερ John Boardman, έναν άνθρωπο που θαυµάζει εδώ και πολλές δεκαετίες και του οποίου το έργο αποστήθιζε όταν προετοιµαζόταν για τις εξετάσεις της Γαλλικής Σχολής Αθηνών.

«Μας συγκινεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι το βραβείο αυτό προέρχεται από την Ελλάδα», είπε ο Γάλλος αρχαιολόγος. «Μας ενθαρρύνει να προαγάγουµε τις έρευνές µας και να διαδώσουµε τον ελληνικό πολιτισµό µέσω της πρωτεύουσας του ελληνιστικού κόσµου. Στην Αλεξάνδρεια, µέσα από την αξιοσηµείωτη συνάντηση ανάµεσα στους δύο µεγαλύτερους πολιτισµούς της αρχαιότητας, τον αιγυπτιακό και τον ελληνικό πολιτισµό, γινόµαστε καθηµερινά µάρτυρες αυτού του αλεξανδρινού θαύµατος που αποκαλύπτουµε σταδιακά µε τις ανασκαφές µας, τόσο στην µακεδονική Αλεξάνδρεια, που έρχεται στο φως στα δώδεκα µέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, όσο και σε όλες τις εφευρέσεις της ελληνιστικής περιόδου στους τοµείς της τέχνης, των επιστηµών, της τεχνολογίας.

»Χάρις στην ηθική σας στήριξη και στα µέσα που µας παρέχει αυτό το βραβείο, θέλω να γνωρίζετε ότι η οµάδα µας θα εξακολουθήσει να εργάζεται στην ίδια κατεύθυνση, τόσο µέσω των επιστηµονικών της δηµοσιεύσεων όσο και µέσω ταινιών, διαδικτυακών τόπων και µακετών των µνηµείων της Αλεξάνδρειας, καθώς και ότι θα προσπαθήσουµε µε κάθε µέσο να φέρουµε κοντά σε αυτόν τον ελληνικό πολιτισµό, στον οποίο πιστεύουµε, όχι απλώς το επιστηµονικό αλλά και το ευρύτερο κοινό», κατέληξε ο καθηγητής Empereur.

26-29