Ειδήσεις του ιδρύματος
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 46 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 46 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Το Φόρουµ της
Κοινωνίας
των Πολιτών

Επτακόσια εκατοµµύρια άνθρωποι, αριθµός ίσος µε τον πληθυσµό ολόκληρης της Αφρικής, θα ήθελε να εγκαταλείψει την χώρα του και να εγκατασταθεί σε κάποια χώρα της ∆ύσης. Περισσότερο επιθυµητός προορισµός, οι Η.Π.Α.
Της Λήδας Μπουζάλη

Αυτό είναι ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία που ανακοινώθηκαν κατά την διάρκεια του Φόρουµ της Κοινωνίας των Πολιτών, το οποίο διοργανώθηκε στις 2 και 3 Νοεµβρίου 2009 από το Ίδρυµα Ωνάση, στο πλαίσιο του 3ου Παγκόσµιου Φόρουµ για την Μετανάστευση και την Ανάπτυξη. Το θέµα των εργασιών του Φόρουµ, στο οποίο συµµετείχαν εκπρόσωποι 250 διεθνών οργανώσεων µεταναστών, αναπτυξιακών και εργατικών οργανώσεων, µέλη της διασποράς, πανεπιστηµιακοί και στελέχη ιδιωτικών φορέων, ήταν: «Η ένταξη µεταναστευτικών πολιτικών σε στρατηγικές ανάπτυξης προς όφελος όλων». Από την πλευρά της Ελλάδας, έλαβαν µέρος 30 εκπρόσωποι ανάλογων οργανώσεων. Επιπλέον, θέση παρατηρητών είχαν περισσότεροι από 50 εκπρόσωποι οργανώσεων των Ηνωµένων Εθνών και άλλων διεθνών οργανισµών, µε σκοπό να µεταφέρουν τα συµπεράσµατα και τις προτάσεις της Κοινωνίας των Πολιτών στους θεσµούς που εκπροσωπούσαν.

Επάνω: O πρόεδρος του Ιδρύµατος, Αντώνης Παπαδηµητρίου, κατά την διάρκεια της οµιλίας του στην έναρξη του συνεδρίου
Κάτω: Η γραµµατέας του ∆.Σ. του Ιδρύµατος, Μαριάννα Μόσχου, ήταν η επικεφαλής της Οργανωτικής Επιτροπής του Φόρουµ της Κοινωνίας των Πολιτών

Την εναρκτήρια τελετή τίµησε µε την παρουσία του ο Πρόεδρος της ∆ηµοκρατίας, Κάρολος Παπούλιας. Παρέστησαν και µίλησαν ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Σπύρος Βούγιας, ο πρώην υπουργός Εσωτερικών Προκόπης Παυλόπουλος και ο βουλευτής Επικρατείας Βασίλης Μουλόπουλος. Ο πρόεδρος του Ιδρύµατος Ωνάση, Αντώνης Παπαδηµητρίου, αναφέρθηκε στους λόγους για τους οποίους το Ίδρυµα αποδέχθηκε την πρόκληση της διοργάνωσης του σπουδαίου αυτού διεθνούς φόρουµ, επισηµαίνοντας ότι ο ίδιος ο Αριστοτέλης Ωνάσης ξεκίνησε ως µετανάστης στην Αργεντινή, για να αναδειχθεί τελικά σε έναν από τους σηµαντικότερους επιχειρηµατίες όλων των εποχών. Ο καταξιωµένος σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς, προεδρεύων του Φόρουµ της Κοινωνίας των Πολιτών, µίλησε για τα προσωπικά του βιώµατα ως µετανάστης, αλλά και για την δυνατότητα των µεταναστών να συµβάλουν στην ανάπτυξη των χωρών που τους υποδέχονται.

Η γραµµατέας του ∆ιοικητικού Συµβουλίου του Ιδρύµατος και επικεφαλής της Οργανωτικής Επιτροπής του Φόρουµ, Μαριάννα Μόσχου, αναφέρθηκε στο απαιτητικό έργο συντονισµού του συνεδρίου µέσα από διαφανείς διαδικασίες, στην πολύπλοκη διαδικασία επιλογής των συνέδρων, καθώς και στις προκλήσεις που συνάντησε η Οργανωτική Επιτροπή σε όλα τα στάδια της διοργάνωσης. Κάλεσε επίσης τους εκπροσώπους της Κοινωνίας των Πολιτών να συζητήσουν µε βάση απτά παραδείγµατα και βέλτιστες πρακτικές, αλλά και να καταλήξουν σε συγκεκριµένες προτάσεις, οι οποίες θα µπορούν να ληφθούν υπόψη από τις κυβερνήσεις κατά την χάραξη των µεταναστευτικών πολιτικών τους.

«Οι µακροπρόθεσµες επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στο µεταναστευτικό ρεύµα δεν είναι σαφείς», είπε η Μαριάννα Μόσχου, «αλλά µπορούµε να είµαστε βέβαιοι ότι η οικονοµική ανάκαµψη, όταν θα έλθει, θα φέρει αύξηση της ζήτησης για εργασία µεταναστών. Γι’ αυτό οι κυβερνήσεις θα πρέπει να σχεδιάσουν τρόπους αντιµετώπισης της ζήτησης αυτής όσο υπάρχει ακόµη χρόνος. Η Κοινωνία των Πολιτών και ο ιδιωτικός τοµέας µαζί µπορούν να συνεργαστούν µε τις κυβερνήσεις από τώρα. Επίσης, οι κυβερνήσεις των χωρών προέλευσης και των χωρών υποδοχής µπορούν να ξεκινήσουν από τώρα την αντίστοιχη συνεργασία τους». 

Αριστερά: Ο Αντώνης Παπαδηµητρίου, η Μαριάννα Μόσχου και ο πρεδρεύων του Φόρουµ Κώστας Γαβράς υποδέχονται τον Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας, Κάρολο Παπούλια
∆εξιά: (από αριστερά) Ο ∆. Παπαδηµητρίου, πρόεδρος του M.P.I., ο Κ. Γαβράς, η K. Newland του M.P.I. και ο καθηγητής Οικονοµικών M. Lahlou

Μέλη της Οργανωτικής Επιτροπής ήταν ο πρέσβης Γιώργος Γεννηµατάς, ο καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών Ιωάννης Μεταξάς, η υπότροφος Αντιγόνη Λυµπεράκη, καθηγήτρια στο Τµήµα Οικονοµικών και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστηµίου, η Άννα Τριανταφυλλίδου, επίκουρη καθηγήτρια στο ∆ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης και ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, η υπότροφος Ρουµπίνη Γρώπα, λέκτορας στο Τµήµα ∆ιεθνών Σχέσεων στο ∆ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης και ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, η οικονοµολόγος Ευγενία Χριστοδουλάκου και η γράφουσα. Η Οργανωτική Επιτροπή συνεργάστηκε µε την ∆ιεθνή Συµβουλευτική Επιτροπή, στην οποία συµµετείχαν 21 διακεκριµένα στελέχη οργανώσεων που ασχολούνται µε ζητήµατα µετανάστευσης και ανάπτυξης από δεκατρείς χώρες και η οποία ήταν υπεύθυνη για την επιλογή των συνέδρων µέσα από χίλιες και πλέον αιτήσεις από όλον τον κόσµο.

Ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Σπύρος Βούγιας, εκπροσώπησε την ελληνική κυβέρνηση κατά την εναρκτήρια τελετή του Φόρουµ

Τις διαστάσεις του κρίσιµου ζητήµατος της µετανάστευσης ανέδειξε η τελευταία σχετική έρευνα που πραγµατοποίησε το Ινστιτούτο Gallup σε δείγµα περίπου 260 χιλιάδων ανθρώπων σε 135 χώρες. Τα αποτελέσµατα της έρευνας παρουσίασαν στο πλαίσιο του Φόρουµ ο Jim Clifton, πρόεδρος της Gallup Inc., και η Neli Esipova, υπεύθυνη της έρευνας και διευθύντρια του Gallup World Poll. Σύµφωνα µε την έρευνα αυτήν, περίπου το 16% των ερωτηθέντων, δηλαδή σχεδόν 700 εκατοµµύρια ενήλικα άτοµα σε όλον τον κόσµο, θα επιθυµούσαν να µετακινηθούν προς µια ξένη χώρα για µόνιµη εγκατάσταση. Το 24% των ερωτηθέντων θα ήθελαν να εγκατασταθούν στις Η.Π.Α., ενώ από τις ευρωπαϊκές χώρες, τις πρώτες θέσεις στην λίστα των επιθυµητών προορισµών καταλαµβάνουν η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Γερµανία. Συνολικά, περίπου 210 εκατοµµύρια άνθρωποι θα ήθελαν να µετακινηθούν προς µια χώρα της Ευρωπαϊκής  Ένωσης.

Στην τελετή έναρξης µίλησε επίσης ο ∆ηµήτρης Παπαδηµητρίου, πρόεδρος του δεθνούς Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής (Migration Policy Institute/M.P.I.), µε έδρα την Ουάσινγκτον, ο οποίος χαρακτήρισε το σύγχρονο φαινόµενο της µετανάστευσης υποπροϊόν της παγκοσµιοποίησης και επεσήµανε ότι, παρά την παγκόσµια οικονοµική ύφεση, οι µεταναστευτικές τάσεις παραµένουν σταθερές. Προέβλεψε δε ότι, παρά την ύφεση, η οικονοµική σηµασία της µετανάστευσης θα αυξηθεί ακόµη περισσότερο κατά τις προσεχείς δύο δεκαετίες, τόσο για τις χώρες προέλευσης όσο και για τις χώρες προορισµού των µεταναστών.

∆εξιά: Ο Κ. Γαβράς έδωσε συνέντευξη Τύπου µαζί µε τον Peter Sutherland, ειδικό εκπρόσωπο του Ο.Η.Ε. σε θέµατα διεθνούς µετανάστευσης και ανάπτυξης, τον γ.γ. του Ο.Η.Ε. Ban Ki-moon και την υφυπουργό Θεοδώρα Τζάκρη
Αριστερά: Άποψη από συνεδρίαση στρογγυλής τραπέζης

«Η σωστή διαχείριση του µεταναστευτικού ρεύµατος αποτελεί πρόκληση και ταυτόχρονα ευκαιρία», τόνισε ο ∆ηµήτρης Παπαδηµητρίου, «ενώ η υπεύθυνη µεταναστευτική και ενταξιακή πολιτική απαιτεί πολύ µεγαλύτερη συνεργασία φορέων σε όλα τα επίπεδα από ό,τι συµβαίνει σήµερα. Οι πλούσιες χώρες δεν µπορούν απλώς να προτρέπουν τους ανθρώπους να µείνουν στις χώρες τους, χωρίς να αναλάβουν το µακροπρόθεσµο και δαπανηρό έργο της βελτίωσης των συνθηκών ζωής στις χώρες εκείνες».

Γραφείο Εργασίας (Business Centre) µε υπολογιστές και πρόσβαση στο διαδίκτυο δηµιουργήθηκε για την εξυπηρέτηση των συνέδρων κατά την διάρκεια του Φόρουµ

Στην συνέχεια, οι σύνεδροι µοιράστηκαν σε συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης προκειµένου να εξετάσουν τα επιµέρους θέµατα της συνάντησης: «Πώς να εξασφαλίσουµε ότι η κοµβική σχέση µετανάστευσης-ανάπτυξης θα συνδράµει στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας», «Ένταξη, επανένταξη και κινητικότητα των µεταναστών», «Πολιτική και θεσµική συνοχή και συνεργασίες», «Κτίζοντας συµµαχίες: Συνδέοντας τον ιδιωτικό τοµέα µε άλλους φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών», «Το µέλλον του Φόρουµ της Κοινωνίας  των Πολιτών».      

Ξεχωριστή σηµασία για την όλη διοργάνωση είχε η συνάντηση των εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών µε εκπροσώπους κυβερνήσεων (Interface), αποτέλεσµα σκληρής και τελικά επιτυχηµένης διαπραγµάτευσης της επικεφαλής της Οργανωτικής Επιτροπής, Μαριάννας Μόσχου, στο πλαίσιο διεθνών συναντήσεων που είχαν προηγηθεί. Το Φόρουµ της Αθήνας έφερε για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι διαλόγου τις δύο πλευρές, σε παράλληλες άτυπες συναντήσεις. Οι επιλεγµένοι εκπρόσωποι της Κοινωνίας των Πολιτών είχαν την ευκαιρία να ενηµερώσουν τους κυβερνητικούς φορείς για τα αποτελέσµατα των συζητήσεων που είχαν διεξαχθεί στις συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης του C.S.D., να µεταφέρουν ανησυχίες και να προτείνουν πιθανές λύσεις. Στον διάλογο αυτόν παρευρέθηκαν εκπρόσωποι των κυβερνήσεων της Ολλανδίας, της Ελβετίας, της Βρετανίας, του Μεξικού, της Αργεντινής, της Ουγγαρίας, του Βελγίου, της Κολοµβίας, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, της Βραζιλίας, της Αιθιοπίας, της Γαλλίας, της Σρι Λάνκα, της Αυστραλίας, της Σουηδίας, της Κένυας και της Ταϊλάνδης.

Σηµαντικά οικονοµικά στοιχεία για τα εµβάσµατα των µεταναστών, θέµα που δεσπόζει στις συζητήσεις περί της συµβολής της µετανάστευσης στην ανάπτυξη, παρουσίασε στην τελετή λήξης του Φόρουµ ο δρ Dilip Ratha, επικεφαλής οικονοµολόγος στο Τµήµα Μετανάστευσης και Εµβασµάτων της Παγκόσµιας Τράπεζας. Ο δρ Ratha, ο οποίος ήταν και µέλος της ∆ιεθνούς Συµβουλευτικής Επιτροπής, σε οµιλία του στην ολοµέλεια ανέφερε ότι, µε βάση τα µηνιαία και τριµηνιαία στοιχεία που δηµοσιεύτηκαν από ορισµένες κεντρικές τράπεζες, καθώς και σύµφωνα µε την έκθεση της Παγκόσµιας Τράπεζας για την διεθνή οικονοµία, η ροή των εµβασµάτων προς τις αναπτυσσόµενες χώρες εκτιµάται ότι, το 2009, θα µειωθεί στα 317 δισ. δολάρια.

Αριστερά: (από αριστερά) Η Milena Novy-Marx του Ιδρύµατος MacArthur, βασικού χορηγού του Φόρουµ, και ο πρόεδρος του Ιδρύµατος MacArthur, Bob Gallucci, µε τον Αντώνη Παπαδηµητρίου και τον Γιάννη Ιωαννίδη
∆εξιά: (από αριστερά) Η Neli Esipova, ερευνήτρια του Ινστιτούτου Gallup, ο ∆. Παπαδηµητρίου, ο Jim Clifton, πρόεδρος του Ινστιτούτου Gallup, και ο Κ. Γαβράς

Σύµφωνα µε την έκθεση της Παγκόσµιας Τράπεζας, αν και το µεταναστευτικό ρεύµα έχει ελαττωθεί, οι ήδη υπάρχοντες µετανάστες δεν επιστρέφουν στην πατρίδα τους, παρόλο που η αγορά εργασίας είναι εξασθενηµένη σε πολλές από τις χώρες προορισµού. Προβλέπεται ότι θα υπάρξει αύξηση της ροής µετανάστευσης και εµβασµάτων το 2010 και το 2011, αν και, κατά πάσαν πιθανότητα, η ροή αυτή θα είναι επιφανειακή.

Με ένα γλυπτό ―ορειχάλκινη ελιά― ευχαρίστησαν τον προεδρεύοντα Κώστα Γαβρά το Ίδρυµα Ωνάση και η Οργανωτική Επιτροπή του Φόρουµ

«Σε όλες τις περιοχές του κόσµου», τονίζει η έκθεση, «η ροή εµβασµάτων αναµένεται να αντιµετωπίσει τρεις αρνητικούς παράγοντες που θα οδηγήσουν στην µείωση: µια οικονοµική ανάκαµψη χωρίς θέσεις εργασίας, τους αυστηρότερους ελέγχους µετανάστευσης και τις µετακινήσεις απρόβλεπτων ποσοστών συναλλάγµατος. Παρά τους κινδύνους αυτούς, τα εµβάσµατα αναµένεται να παραµείνουν πιο ελαστικά από την ροή ιδιωτικών κεφαλαίων και θα αποκτήσουν πολύ µεγαλύτερη σηµασία ως πηγή εξωτερικής χρηµατοδότησης σε πολλές αναπτυσσόµενες χώρες».

Σηµαντική στιγµή της διοργάνωσης υπήρξε επίσης η παρουσίαση της Έκθεσης για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη 2009 (δηλαδή για τα δεδοµένα του προσδόκιµου ζωής, της µόρφωσης και της ποιότητας ζωής) του Αναπτυξιακού Προγράµµατος των Ηνωµένων Εθνών από την διευθύντρια του αρµόδιου φορέα, Jeni Klugman. Στην οµιλία της, επεσήµανε ότι δεν υπάρχει «τυπικό προφίλ µετανάστη», αφού εργάτες, νοσηλευτές, πολιτικοί πρόσφυγες, χτίστες, πανεπιστηµιακοί και προγραµµατιστές ηλεκτρονικών υπολογιστών υπάγονται όλοι στους σχεδόν ένα δισεκατοµµύριο ανθρώπους οι οποίοι µετακινούνται είτε στο εσωτερικό της χώρας τους είτε στο εξωτερικό. Η ποικίλη σύνθεση αυτής της ανθρώπινης οµάδας και οι κανόνες που διέπουν την µετακίνησή της καθιστούν την ανθρώπινη κινητικότητα ένα από τα πιο περίπλοκα ζητήµατα που αντιµετωπίζει ο κόσµος σήµερα, ιδιαίτερα εν µέσω της οικονοµικής κρίσης, σηµείωσε χαρακτηριστικά η Jeni Klugman.

Στην πρόεδρο του Ιδρύµατος Bancomer, η Μαριάννα Μόσχου προσέφερε ως αναµνηστικό ένα έργο τέχνης της Αιµιλίας Παπαφιλίππου

Στην τελετή λήξης παρευρέθηκαν και µίλησαν η Θεοδώρα Τζάκρη, υφυπουργός Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής ∆ιακυβέρνησης και Πρόεδρος του 3ου Παγκόσµιου Φόρουµ  για την Μετανάστευση και την Ανάπτυξη, καθώς και ο Peter Sutherland, ειδικός εκπρόσωπος των Ηνωµένων Εθνών σε θέµατα διεθνούς µετανάστευσης και ανάπτυξης, ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορία και τις µελλοντικές προοπτικές του Φόρουµ και ευχαρίστησε το  Ίδρυµα Ωνάση για την άρτια διοργάνωση. «Είµαι ευγνώµων στον Αντώνη Παπαδηµητρίου», είπε ο Peter Sutherland, «γιατί είχε την διορατικότητα να αναλάβει το τεράστιο έργο της διοργάνωσης του Φόρουµ της Κοινωνίας των Πολιτών. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την Μαριάννα Μόσχου για την αποφασιστικότητά της να προσδώσει αληθινό νόηµα και στόχο στο C.S.D. [Civil Society Days], ανεβάζοντας την διοργάνωση σε νέο επίπεδο. Πιστεύω πως ο Αριστοτέλης Ωνάσης θα ήταν δικαίως πολύ περήφανος για όλα όσα πετύχατε».

Τέλος, στο πλαίσιο της τελετής λήξης, η Μαριάννα Μόσχου παρέδωσε την προεδρία του Φόρουµ της Κοινωνίας των Πολιτών στην πρόεδρο του Ιδρύµατος Bancomer, Marianna Torres Blair, που θα διοργανώσει τον Νοέµβριο του 2010 το Φόρουµ στο Πουέρτο Βαγιάρτα του Μεξικού. Το αναµνηστικό που έλαβε η Μεξικανή εκπρόσωπος ήταν ένα σχέδιο σε µάρµαρο, το οποίο φιλοτέχνησε ειδικά για την περίσταση η υπότροφος εικαστικός Αιµιλία Παπαφιλίππου.

Στο περιθώριο των εργασιών, διοργανώθηκαν ξενάγηση και δεξίωση στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης

Το διήµερο των γόνιµων συζητήσεων και της ανταλλαγής εµπειριών µεταξύ των εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών οδήγησε σε µια σειρά από συγκεκριµένα συµπεράσµατα και προτάσεις ως προς την σχέση ανάµεσα στην µετανάστευση και την ανάπτυξη, τις συνέπειες της οικονοµικής κρίσης, την κυκλική µετανάστευση, την ανάγκη για συνοχή πολιτικών και εµπειρικών ευρηµάτων, την οικοδόµηση συµµαχιών µεταξύ του ιδιωτικού τοµέα και άλλων φορέων της Κοινωνίας των Πολιτών, αλλά και το µέλλον του Φόρουµ (βλ. www.gfmd2009.org/defaultgr.aspx).

Τα συµπεράσµατα αυτά παρουσιάστηκαν από τους γενικούς εισηγητές του Φόρουµ της Κοινωνίας των Πολιτών στις 4 Νοεµβρίου 2009 στους εκπροσώπους των κυβερνήσεων, οι οποίοι συναντήθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στο πλαίσιο του Παγκόσµιου Φόρουµ για την Μετανάστευση και την Ανάπτυξη, που διοργάνωσε το ελληνικό Υπουργείο Εσωτερικών. Επιπλέον, η σχετική έκθεση επιδόθηκε προσωπικά στον Γενικό Γραµµατέα του Ο.Η.Ε. Ban Ki-moon από τον προεδρεύοντα του C.S.D. Κώστα Γαβρά.

22-27