Εκδηλώσεις
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 46 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 46 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Αέναες Μεταβάσεις
στην έκθεση της Καλλιόπης Λεµού

ΓΛΥΠΤΑ ΑΠΟ ΑΤΣΑΛΙ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗΣ ΛΕΜΟΥ. ΑΠΟ ΤΟ 2006, Η ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΣ ΚΑΤΑΠΙΑΝΕΤΑΙ ΜΕ ΜΙΑ ΣΥΝΘΕΤΗ ∆ΟΥΛΕΙΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟ∆ΟΞΕΣ ΓΛΥΠΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΤΡΕΙΣ ∆ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ.

Και στις τρεις περιπτώσεις κυριαρχεί µια εντυπωσιακή εγκατάσταση από βάρκες. Οι τόποι που επέλεξε η Καλλιόπη Λεµού για να τις παρουσιάσει είναι η Ελευσίνα, η Κωνσταντινούπολη και το Βερολίνο (στο πλαίσιο του εορτασµού των είκοσι χρόνων από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου), τόποι οι οποίοι σχηµατίζουν ένα τρίγωνο, χαράσσοντας νοητά την τυπική διαδροµή που ακολουθούν µετανάστες από την Ανατολή προς την ∆ύση, σε αναζήτηση καλύτερης τύχης. Στις εγκαταστάσεις αυτές, η Καλλιόπη Λεµού διερευνά την έννοια τού υπάρχειν µεταξύ πολιτισµών, ταυτοτήτων και συνόρων.

Επίκεντρο του έργου της αποτελούν αυθεντικές ξύλινες βάρκες από την Τουρκία, οι οποίες χρησιµοποιούνται από τους λαθροµετανάστες και, ως εκ τούτου, φέρουν ένα ιδιαίτερο ιστορικό, συναισθηµατικό και εννοιολογικό βάρος. Για την καλλιτέχνιδα, οι βάρκες αυτές αποτελούν ιερά αντικείµενα. Αντιµετωπίζοντας τον δηµόσιο χώρο της έκθεσής τους σαν σκηνή όπου παρουσιάζει την ανθρώπινη τραγωδία και τις ιστορικές διαστάσεις του προβλήµατος της µετανάστευσης, η Λεµού εγκαινιάζει έναν διάλογο ανάµεσα στα τρία έργα, τον συγκεκριµένο χώρο έκθεσης σε κάθε πόλη και το κοινό.

Ο συµβολισµός της βάρκας, του σκάφους, µε τις µεταφορικές του προεκτάσεις, είναι αυτός που κυρίως τροφοδοτεί την φαντασία της. Οι βάρκες υπήρξαν ανέκαθεν ισχυρά σύµβολα: από τις λευκές, νεκρικές πιρόγες των αιγυπτιακών τάφων και τις απεικονίσεις σκαφών στα αρχαία ελληνικά αγγεία έως τις σύγχρονες αξιοµνηµόνευτες περιπτώσεις ελεγειακών πλοίων σε έργα του Anselm Kiefer (από τσιµέντο), του Wolfgang Laib (από φυσικό κερί), του Cai Guo-Qiang (από ξύλο) και του Cy Twombly (ζωγραφική).

Επάνω: Ο εκτελεστικός διευθυντής του θυγατρικού Ιδρύµατος Ωνάση στην Νέα Υόρκη, πρέσβης Λουκάς Τσίλας, και ο Αντώνης Παπαδηµητρίου υποδέχονται τους προσκεκληµένους στα εγκαίνια της έκθεσης
Κάτω: Η Καλλιόπη Λεµού µε τον πρόεδρο του Ιδρύµατος Ωνάση

Στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο, η Καλλιόπη Λεµού εκθέτει από την 1η Ιουλίου 2009 τις «Αέναες Μεταβάσεις» της: µία ακόµη υποβλητική εγκατάσταση από βάρκες που αιωρούνται σαν να ταξιδεύουν µέσα στο ευρύχωρο αίθριο του Πολιτιστικού Κέντρου, µε φόντο τον καταρράκτη. Η ίδια η καλλιτέχνις ονοµάζει τα ολόλευκα, αρχετυπικά σκάφη της «bean boats» γιατί θυµίζουν το περίβληµα των οσπρίων. Τα σχήµατά τους θυµίζουν επίσης σπίτια αναποδογυρισµένα, µήτρες, αποθήκες σπόρων ή λειψανοθήκες, εµβληµατικά των κύκλων ζωής και θανάτου, µεταβάσεων και σωτηρίας.

Λεπτές και ελαφρές, οι βάρκες έχουν µήκος περίπου δυόµισι µέτρα και είναι κατασκευασµένες από γύψο. To περίβληµα των σκαφών, στις άκρες, είναι πτυχωτό, οιονεί αιδοιόµορφο, ενώ το εσωτερικό τους είναι γεµάτο µε σφαίρες από λείο λευκό γύψο. Κάθε σφαιρίδιο µοιάζει να έχει πλαστεί µέσα στις χούφτες των δύο χεριών, χαρακτηριστικό που δίνει έµφαση στην διαδικασία, καθώς η φόρµα µοιάζει να είναι αποτέλεσµα επαναληπτικών ψηλαφήσεων. Κάθε σκάφος περιέχει επτά στοιχεία ―σπόρους ή αυγά―, τα οποία αντιπροσωπεύουν την αλληλεξάρτηση του υλικού/σωµατικού µε το πνευµατικό στοιχείο. Μαζί, συµβολίζουν το όλον.

Οι «Αέναες Μεταβάσεις», όπως και τα άλλα έργα της Λεµού, είναι έργο αλληγορικό και αναφέρεται σε διαδροµές-ταξίδια ως ιεροτελεστίες µετάβασης, µεταµόρφωσης και ανανέωσης. Από το πέρασµα των ψυχών από την Στύγα της ελληνικής µυθολογίας έως το ινδουιστικό έθιµο του σκορπίσµατος της στάχτης των νεκρών στα ιερά νερά του Γάγγη, το σώµα µετατρέπεται σε κάτι άλλο, κάτι πιο φευγαλέο. Το συµβολικό βάρος που φέρουν αυτά τα στοιχειωµένα σκάφη είναι παγκόσµιο: το βάρος της ιστορίας και των ονείρων, της ελπίδας και της απόγνωσης. Στην πραγµατικότητα, θεµατικός άξονας της καλλιτέχνιδας είναι ο διαλογισµός γύρω από το πέρασµα του χρόνου, την αρχή και το τέλος, την διαρκή αναγέννηση.

(Το κείµενο βασίζεται στην παρουσίαση της Lilly Wei, ανεξάρτητης επιµελήτριας, δοκιµιογράφου και κριτικού, µε έδρα την Νέα Υόρκη, η οποία αρθρογραφεί στην επιθεώρηση τέχνης Art in America και συνεργάζεται µε τα περιοδικά ARTnews και Art Asia Pacific.)

32-33