Στρογγυλή Τράπεζα
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 45 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 45 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Στρογγυλή Τράπεζα 1: Πώς να διασφαλίσουμε ότι η κομβική σχέση μετανάστευσης-ανάπτυξης θα συνδράμει στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (Α.Σ.Χ.)
Συνεδρίαση 1.3: Αντιµετωπίζοντας τα βασικά αίτια της µετανάστευσης µέσω της ανάπτυξης και ιδίως υπό το πρίσµα της τρέχουσας παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης

Jeni Klugman και
Isabel Pereira,
Human Development Report Office, Αναπτυξιακό Πρόγραµµα Ο.Η.Ε. (U.N.D.P.)

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ: Η ανάλυση και οι συστάσεις για πολιτικές σε αυτή την εισήγηση δεν απηχούν υποχρεωτικά τις απόψεις του Αναπτυξιακού Προγράµµατος του Ο.Η.Ε., της Εκτελεστικής Επιτροπής του ή των κρατών-µελών.

KINHTIKOTHTA KAI ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

Η ανάπτυξη συµβαδίζει µε την µετανάστευση. Αυτό το κείµενο εξετάζει τους βασικούς δεσµούς ανάµεσα στην µετανάστευση και την ανάπτυξη, καθώς και τον ρόλο που παίζουν οι πολιτικές στην διαµόρφωση αυτών των δεσµών. Τα στοιχεία και τα συµπεράσµατα αυτής της εισήγησης στηρίζονται σε µεγάλο βαθµό στην Έκθεση Ανθρώπινης Ανάπτυξης του 2009 (HDR09) «Ξεπερνώντας τα Εµπόδια: Ανθρώπινη Κινητικότητα και Ανάπτυξη».

Αρκετά και σηµαντικά στοιχεία γύρω από την µετανάστευση και την ανάπτυξη θέτουν τις κρατούσες απόψεις εν αµφιβόλω. Το πρώτο σηµείο είναι ότι ο µεγάλος όγκος της µετανάστευσης δεν συντελείται ανάµεσα σε χώρες µε πολύ διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης, αλλά πρωτίστως εντός των συνόρων των χωρών και, δευτερευόντως, ανάµεσα σε χώρες που υπάγονται στην ίδια κατηγορία ανάπτυξης. Ένα εντυπωσιακό παράδειγµα: η ενδοασιατική µετανάστευση αντιπροσωπεύει σχεδόν το 20% της συνολικής διεθνούς µετανάστευσης και είναι µεγαλύτερη από το σύνολο των µετακινήσεων που υποδέχεται η Ευρώπη από όλες τις άλλες περιφέρειες. Οι χώρες µε τα µεγαλύτερα ποσοστά υπηκόων τους στο εξωτερικό είναι συχνά πολύ µικρά κράτη, όπως η Αντίγκουα, ο Άγιος Χριστόφορος και Νέβις, η Γρενάδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ποσοστό υπερβαίνει και το 40%, πράγµα που έχει σοβαρές επιπτώσεις σε όσους µένουν πίσω.

Τα οικονοµικά εµβάσµατα προς την οικογένεια στον τόπο προέλευσης µπορούν να χρησιµοποιηθούν για χρηµατοδότηση µεγάλων επενδύσεων, αλλά και για άµεσες καταναλωτικές ανάγκες, µε επιβεβαιωµένο θετικό αντίκτυπο στην ευηµερία των νοικοκυριών και την προστασία τους από οικονοµικές κρίσεις, πολιτικές συρράξεις κ.λπ.

Σε εθνικό επίπεδο, οι οικονοµικές συνέπειες της µετανάστευσης είναι πολύπλοκες. Μέσω διεθνών δικτύων µπορεί να επέλθει µεγαλύτερη διασπορά γνώσεων, καινοτοµιών και απόψεων, προάγοντας έτσι την ανάπτυξη τόσο σε µεσοπρόθεσµη όσο και σε µακροπρόθεσµη βάση. Ξέρουµε, ασφαλώς, ότι ο µεγάλος όγκος των εµβασµάτων δεν κατευθύνεται στις φτωχότερες χώρες. Από τις κατ’ εκτίµηση ροές εµβασµάτων το 2007, λιγότερο από το 1% πήγε σε χώρες της κατηγορίας χαµηλού H.D.I. Σύµφωνα µε τα υπάρχοντα στοιχεία, φαίνεται ότι ο αντίκτυπος των εµβασµάτων στην µακροπρόθεσµη ανάπτυξη είναι γενικά µικρός και, εντέλει, εξαρτάται από τοπικές θεσµικές δοµές. Ακριβώς όπως οι µετανάστες εµπλουτίζουν τον κοινωνικό ιστό της θετής πατρίδας τους, µε τον ίδιο τρόπο µπορούν να ενεργήσουν ως παράγοντες πολιτικής και κοινωνικής αλλαγής στην χώρα προέλευσης, εφόσον επιστρέψουν µε νέες αξίες, προσδοκίες και ιδέες που τις διαµόρφωσαν από τις εµπειρίες τους στο εξωτερικό.

Οι Στρατηγικές Μείωσης της Φτώχειας (P.R.S.) διαµορφώνονται από φτωχότερες χώρες και παρουσιάζουν ενδιαφέρον εφόσον αφορούν µια συµµετοχική διαδικασία συντελεστών της Κοινωνίας των Πολιτών. Γενικά, οι στρατηγικές αυτές αναγνωρίζουν την πολυπλοκότητα της διεθνούς µετανάστευσης: τόσο τα πλεονεκτήµατά της για την ανάπτυξη και την µείωση της φτώχειας όσο και τις πιθανές αρνητικές της συνέπειες.

Τα µικρά κράτη µπορούν να καταστήσουν την µετανάστευση στρατηγικό µοχλό των αναπτυξιακών προσπαθειών µε πολλούς τρόπους, µερικοί από τους οποίους απαιτούν περιφερειακές συµφωνίες. Σε γενικές γραµµές, πάντως, οι εθνικές στρατηγικές για την ανάπτυξη και για την µείωση της φτώχειας στις αναπτυσσόµενες χώρες τείνουν να µην ενσωµατώνουν την θετική δυναµική της µετανάστευσης στον σχεδιασµό και την παρακολούθηση. Αυτό οφείλεται εν µέρει στο εύρος άλλων πιεστικών προτεραιοτήτων που αντιµετωπίζουν αυτές οι χώρες (π.χ. βελτίωση συστηµάτων παροχής υπηρεσιών, οικοδόµηση βασικών υποδοµών), αλλά και στην µη αναγνώριση του δυναµικού κινητικότητας.

Πέντε είναι οι κύριες κατευθύνσεις πολιτικής που βελτιώνουν τα αποτελέσµατα της κινητικότητας (HDR09):  απελευθέρωση και απλοποίηση κανονικών διαύλων που επιτρέπουν στους ανθρώπους να αναζητήσουν εργασία στο εξωτερικό· διασφάλιση των θεµελιωδών δικαιωµάτων των µεταναστών·  µείωση του κόστους που συνδέεται µε την µετανάστευση· βελτίωση των αποτελεσµάτων για τους µετανάστες και τις κοινότητες προορισµού· µετατροπή της κινητικότητας σε συστατικό µέρος των εθνικών αναπτυξιακών στρατηγικών.

Απέναντι στον γενικό σκεπτικισµό  για την µετανάστευση, ένα κρίσιµο θέµα είναι η πολιτική δυνατότητα εφαρµογής των προτάσεών µας. Η µεταρρύθµιση είναι δυνατή, αλλά µόνον εφόσον ληφθούν µέτρα που να αντιµετωπίζουν τους προβληµατισµούς των ντόπιων, ώστε να µη βλέπουν την µετανάστευση ως απειλή, είτε προς τους ίδιους ατοµικά είτε προς την κοινωνία τους.

14-15