Στρογγυλή Τράπεζα
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 45 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 45 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Στρογγυλή Τράπεζα 1: Πώς να διασφαλίσουμε ότι η κομβική σχέση μετανάστευσης-ανάπτυξης θα συνδράμει στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (Α.Σ.Χ.)
Συνεδρίαση 1.2: Η συμμετοχή της διασποράς και των μεταναστών σε πολιτικές και προγράμματα ανάπτυξης – Ο ρόλος τους, οι δυνατότητές τους
John O. Oucho,
Κέντρο Ερευνών
Εθνοτικών Σχέσεων
του βρετανικού
Πανεπιστηµίου του
Γουώρικ,
Αφρικανικό Κέντρο
Μεταναστευτικής και
Αναπτυξιακής Πολιτικής
του Ναϊρόµπι

Η ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ∆ΙΑΣΠΟΡΑΣ

Ο όρος «αφρικανική διασπορά» περιλαµβάνει µια ετερόκλητη οµάδα «ατόµων αφρικανικής προέλευσης» που εκπροσωπούν διαδοχικές γενεές, διαµένουν σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη και διατηρούν διάφορα είδη δεσµών µε την Αφρική. Οι ορισµοί και οι χαρακτηρισµοί της διασποράς διαφέρουν ανάλογα µε τον επιστηµονικό κλάδο και τις προσδοκίες της διασποράς, καθώς και ανάλογα µε την χώρα προέλευσης. Η Αφρική έχει διαδοχικές γενεές διασποράς και µετανάστευσης. Η πρώτη γενεά διασποράς αποτελείται αποκλειστικά από το ρεύµα σκλάβων προς την Αµερική, τους οποίους, αργότερα, διαδέχθηκαν όσοι αναζήτησαν ανώτερη εκπαίδευση στον ανεπτυγµένο Βορρά, καθώς και άνθρωποι που µετανάστευσαν για λόγους εργασίας, εµπορίου ή µε άλλες επιδιώξεις.

Η συµµετοχή της αφρικανικής διασποράς στην ανάπτυξη των χωρών προέλευσης έχει αποκτήσει σηµαντική αποδοχή σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο, µε την Αφρικανική Ένωση (A.U.) να αναγνωρίζει την διασπορά ως την έκτη της περιοχή. Στην προσπάθειά τους να εκµεταλλευθούν τον ρόλο της διασποράς και των µεταναστών τους ως πόρο ανάπτυξης, κάποιες αφρικανικές χώρες υιοθέτησαν πρόσφατα πολιτικές, οι οποίες, µεταξύ άλλων, περιλαµβάνουν την χορήγηση διπλής υπηκοότητας και, συνεπώς, εκλογικών δικαιωµάτων, την εγκαθίδρυση µηχανισµών της διασποράς στην κυβερνητική δοµή και τον διαρκή διάλογο µε τις οργανώσεις της διασποράς και των µεταναστών, οι οποίες είναι, µε την σειρά τους, είτε Μ.Κ.Ο. είτε οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών.

Η συνεισφορά της αφρικανικής διασποράς στην ανάπτυξη των χωρών προέλευσης έχει λάβει διάφορες µορφές. Οι Μ.Κ.Ο. µεταναστών και διασποράς και οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, αλλά και οι επαγγελµατικές ενώσεις και οι επιχειρηµατικές οµάδες, έχουν συµµετάσχει µε διαφορετικούς τρόπους στην ανάπτυξη των χωρών προέλευσης, συχνά χωρίς τυπική αναγνώριση από τις κυβερνήσεις στις χώρες προέλευσης. Τόσο η διασπορά όσο και οι µετανάστες µετατράπηκαν σε οικονοµικούς πόρους για την ανάπτυξη των χωρών προέλευσης µε τα εµβάσµατά τους, τις σύντοµες, συνδεδεµένες µε έργα, επιχειρήσεις και τον περιοδικό επαναπατρισµό τους. Στο Μαγκρέµπ, οι µετανάστες και η διασπορά από το Μαρόκο και την Αλγερία τόνωσαν την ανάπτυξη των χωρών προέλευσης και έλαβαν µέρος σε κοινές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες µε τις χώρες προορισµού. Το Κέρας της Αφρικής ανοικοδοµήθηκε µεταπολεµικά από τους µετανάστες και την διασπορά της Ερυθραίας και της Αιθιοπίας, ενώ οι Σοµαλοί στήριξαν βιοτικούς πόρους στο διαλυµένο κράτος τους. Και στην δυτική Αφρική, γενεές µεταναστών και διασποράς από την Γκάνα, το Μάλι και την Σενεγάλη επηρέασαν θετικά την ανάπτυξη των χωρών προέλευσης, συµπληρώνοντας τις προσπάθειες των κυβερνήσεων από διάφορα µέτωπα.

Οι περισσότερες αφρικανικές χώρες δεν διαθέτουν σαφείς µεταναστευτικές και αναπτυξιακές πολιτικές, ωστόσο κάνουν σηµαντικές ενέργειες προσέγγισης προς την διασπορά και τους µετανάστες τους. Χώρες όπως η Γκάνα, η Νιγηρία και το Μπουρούντι χορηγούν διπλή υπηκοότητα στους υπηκόους τους για να διευρύνουν την συµµετοχή και τις επενδύσεις τους στις χώρες προέλευσης. Σχεδόν όλες οι ενώσεις µεταναστών και διασποράς διοργανώνουν επισκέψεις στην πατρίδα, οι οποίες περιλαµβάνουν εκθέσεις, διάλογο και επίδειξη δεξιοτήτων που θεωρούνται απαραίτητες για την ανάπτυξη των χωρών προέλευσης των µελών τους. Έχει παρατηρηθεί µια εκρηκτική αύξηση σε εισροές εµβασµάτων προς όλες τις αναπτυσσόµενες περιοχές, µε εξαίρεση την Υποσαχάρια Αφρική. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η διασπορά παίζει ρόλο είτε στην οικοδόµηση είτε στην καταστροφή της ειρήνης στις χώρες προέλευσης που είχαν διαλυθεί από συρράξεις. Οι κυβερνήσεις µπορούν να λάβουν πολλά χρήσιµα µαθήµατα από την διασπορά και τους µετανάστες ως ειρηνοποιούς, ειδικά στην Αφρική, όπου η ανασφάλεια παραµένει σηµαντικός περιορισµός στην ανάπτυξη και την ανοικοδόµηση. Ειδικότερα, η διασπορά και οι µετανάστες εµπλέκονται στην δυναµική γενικού συµφέροντος στις χώρες προέλευσής τους, κυρίως µε εµβάσµατα και µε την επίλυση συγκρούσεων στις χώρες προέλευσης, την συµµετοχή τους σε πολιτικά γεγονότα που εξελίσσονται στις χώρες προέλευσης και σε θέµατα πολιτών στις χώρες προέλευσης, καθώς και µε την άσκηση πιέσεων στην χώρα προορισµού για την ανάπτυξη των χωρών προέλευσης.

Η αφρικανική διασπορά και οι µετανάστες βρίσκονται συχνά στο έλεος ταχέως µεταβαλλόµενων µεταναστευτικών πολιτικών στις χώρες προορισµού. Ενώ η Ε.Ε. διαθέτει πολιτικές και ισχυρούς φορείς για τον περιορισµό της αφρικανικής µετανάστευσης, η Αφρικανική Ένωση δεν έχει τίποτα που να µπορεί να δεσµεύσει την αφρικανική µετανάστευση και διασπορά, ή ακόµη και τις οργανώσεις τους. Οι προτεινόµενες επιλογές περιλαµβάνουν την ενίσχυση των δεσµών της διασποράς µε τους κατοίκους της χώρας προέλευσης, την παροχή ευκαιριών στα εξειδικευµένα άτοµα της διασποράς και τους καταρτισµένους µετανάστες ώστε να συνεισφέρουν, την στροφή της προσοχής στα κοινωνικά εµβάσµατα και την ανάπτυξη και των δύο χωρών, καθώς και την υιοθέτηση πρωτοβουλιών για µελέτες σχετικά µε την µετανάστευση.

10-11