Βιβλιοπαρουσίαση
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 42 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 42 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !

Μαρία Χναράκη, Cretan Music: Unraveling Ariadne’s Thread (με συνοδευτικό CD), Αθήνα: εκδ. Κέρκυρα, 2007, σελ. 196.
ISBN: 9789608386525

Γράφει ο
Διονύσης
Μαλλούχος,

μουσικός,
σολίστ πιάνου

    Η Μαρία Χναράκη
    ξετυλίγει
    τον μίτο
    της κρητικής
    μουσικής
Χαρακτηριστική ακουαρέλα της Ειρήνης Κουτρίδου, από την εικονογράφηση του βιβλίου

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέρκυρα το βιβλίο της εθνομουσικολόγου και υποτρόφου του Ιδρύματος, Μαρίας Χναράκη, με τίτλο Cretan Music: Unraveling Ariadne’s Thread [Κρητική Μουσική: Ξετυλίγοντας τον μίτο της Αριάδνης]. Γραμμένο στα αγγλικά, το βιβλίο εκτείνεται σε εκατόν ενενήντα έξι σελίδες και συνοδεύεται από CD με επιλεγμένη χαρακτηριστική μουσική και μουσικούς από την Κρήτη. Η έκδοση αποτελεί για τον αγγλόφωνο αναγνώστη μια εξαιρετικά άρτια, υψηλής αισθητικής και επιστημονικά τεκμηριωμένη εισαγωγή στο ενδιαφέρον αυτό θέμα, η οποία αναπτύσσεται σε πέντε κεφάλαια, ακολουθώντας ―όπως η ίδια η συγγραφέας σημειώνει― τα πέντε βήματα του κρητικού πεντοζάλη: η «Είσοδος στον Λαβύρινθο» εξασφαλίζει την γνωριμία με τα ελληνικά, κρητικά και μουσικά δεδομένα. Το δεύτερο κεφάλαιο, «Μέσα στον Λαβύρινθο», μιλά για τις τοπικές παραδόσεις, την κρητική ταυτότητα, τα ιδεώδη της ελληνικής/κρητικής ψυχής μέσα από τις μαντινάδες, τον χορό και την μουσική. Στο επόμενο κεφάλαιο, «Αριάδνη», ανιχνεύονται οι επιρροές της κρητικής μουσικής από την Ανατολή και την Δύση, με αναφορές στα «Υακίνθια» και σε βιογραφικά στοιχεία τριών μουσικών: του Ρος Ντέιλι, του Βασίλη Σταυρακάκη και του Λαοδίκη. Στο τέταρτο κεφάλαιο, με τίτλο «Ξετυλίγοντας», η συγγραφέας παρουσιάζει έναν ιδεατό μεν αλλά εξαιρετικά ενδιαφέροντα, αποκαλυπτικό και ζωηρό διάλογο ανάμεσα στον Ζορμπά τον Έλληνα και την Ερωφίλη, ενώ στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, «Εκπληκτικοί Λαβύρινθοι», εξετάζεται ο ρόλος της κρητικής μουσικής σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και η σχέση της με την δισκογραφία και τα τοπικά Μ.Μ.Ε.

Ο ιρλανδικής καταγωγής λυράρης Ρος Ντέιλι (επάνω) και ο Κρητικός μουσικός Λαοδίκης(κάτω)

Η εθνογραφία αυτή παρουσιάζει για τον αναγνώστη το πρόσθετο ενδιαφέρον ότι με το συγκεκριμένο θέμα καταπιάνεται μια γηγενής ανθρωπολόγος (η Μαρία Χναράκη γεννήθηκε και έζησε πολλά χρόνια στην Κρήτη), η οποία διεξάγει επιτόπια έρευνα, σε μέρη που δεν στερούνται τοπικών ιδιαιτεροτήτων (στα Ανώγεια, φέρ’ ειπείν, οι ντόπιοι την θεωρούν «ξένη»). Διευθύντρια σήμερα του Τομέα Ελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Ντρέξελ της Φιλαδέλφειας των Η.Π.Α., καθηγήτρια Εθνομουσικολογίας, Λαογραφίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας με μεταπτυχιακό και διδακτορικό τίτλο σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα (Μπλούμινγκτον), η Μαρία Χναράκη γράφει αντλώντας έμπνευση από το έργο του σημαντικού ανθρωπολόγου Κλίφορντ Γκιρτζ, του Χένρυ Γκλάσι αλλά και, κυρίως, του Μάικλ Χέρτσφελντ, οι οποίοι έχουν παρουσιάσει στο παρελθόν εξαιρετικές εθνογραφίες για την Κρήτη. Η ίδια θεωρεί την παρούσα εργασία της φαινομενολογική, βασιζόμενη στις παρατηρήσεις της σε συγκεκριμένα μέρη, συγκεκριμένα τελεστικά γεγονότα και συγκεκριμένους μουσικούς, χωρίς να επιδιώκει να καλύψει ολιστικά το θέμα «κρητική μουσική». Με παράλληλες σπουδές μουσικής ερμηνείας (δίπλωμα Πιάνου από το Ελληνικό Ωδείο), η Μαρία Χναράκη διατηρεί την ικανότητα και την ευαισθησία της δημιουργού, της ποιήτριας, της τραγουδίστριας, αλλά και της δασκάλας και της κριτικού, παράλληλα με την ακαδημαϊκή της ιδιότητα, όπως πολύ επιτυχημένα σχολιάζει στο προλογικό του σημείωμα ο συγγραφέας Νίκος Δήμου, συμπληρώνοντας μάλιστα για το βιβλίο: «Πρόκειται για ένα έργο αισθήματος και σκέψης».

Από επάνω αριστερά και δεξιόστροφα: Ο Βασίλης Σταυρακάκης και το μουσικό του σχήμα, ο Νίκος Ξυλούρης, ο Γιάννης Ρομπογιαννάκης με νταούλι και ασκομαντούρα, ο Ψαρογιώργης με λαούτο

Εξαιρετικά φροντισμένη είναι και η αισθητική της έκδοσης, η οποία εικονογραφείται με όμορφες ακουαρέλες της Ειρήνης Κουτρίδου και πολλές «εύγλωττες» φωτογραφίες του Γιάννη Μπρομοιράκη. Ιδιαίτερα χρήσιμα (ιδίως για τον μη ελληνόφωνο αναγνώστη) είναι το γλωσσάριο κρητικών λέξεων που περιλαμβάνεται, η ενδεικτική δισκογραφία των τριών μουσικών που βιογραφούνται, αλλά και η εκτενής βιβλιογραφία-αρθρογραφία, ακόμη και διαδικτυακής προέλευσης: μια πρόσθετη πολύτιμη πηγή για όσους ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο θέμα. Οργανικά δεμένες με το υπόλοιπο υλικό είναι οι εκτενείς παραπομπές (ειδικά στο πρώτο κεφάλαιο) στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, αλλά και η αναφορά (στο τελευταίο κεφάλαιο) στον Νίκο Ξυλούρη, τον «πρεσβευτή της κρητικής μουσικής στον κόσμο ολόκληρο» ― της μουσικής που, όπως σημειώνει η Μαρία Χναράκη στο «Πρελούδιο» του βιβλίου, «συνεχίζει να κινείται στον χρόνο· όχι γραμμικά, αλλά όπως σε έναν λαβύρινθο, αέναο μείγμα τού χθες και του σήμερα».

42-45