Ειδήσεις του Ιδρύματος
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 39 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 39 ΜΑΡΤΙΟΣ 2008
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Χρυσός αναθηματικός πέλεκυς (περ. 1650-1600 π.Χ.) από το σπήλαιο  Αρκαλοχωρίου (1934), Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Από την Γη του Λαβυρίνθου
στο Μανχάτταν
Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΙΝΩΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΩΝΑΣΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ

Ο Μινωικός Πολιτισμός, ο πρώτος μεγάλος ανακτορικός πολιτισμός σε ευρωπαϊκό έδαφος, ζωντανεύει στην έκθεση μοναδικών αντικειμένων από την Γη του Λαβυρίνθου, την οποία διοργανώνει το θυγατρικό Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης στο αίθριο του Ολυμπιακού Πύργου στην Νέα Υόρκη. Πολλά από τα αντικείμενα αυτά εκτίθενται για πρώτη φορά εκτός Ελλάδας.

Με τίτλο «Από την Γη του Λαβυρίνθου: Μινωική Κρήτη, 3000-1100 π.Χ.», η έκθεση συνθέτει μέσω αντιπροσωπευτικών αρχαίων αντικειμένων και έργων τέχνης μια εικόνα του μινωικού κόσμου κατά την τρίτη και την δεύτερη χιλιετία π.Χ., με αναφορές στην σύνθετη κοινωνική οργάνωση, την θρησκευτική ιδεολογία, τον δημόσιο και τον ιδιωτικό βίο, τις εμπορικές συναλλαγές και το υπερπόντιο εμπόριο, την γραφή, την τέχνη και την τεχνολογία.

Ρυτό σχήματος κεφαλής ταύρου από χλωρίτη λίθο (περ. 1450 π.Χ.) από το Ανάκτορο Ζάκρου, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Το Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο συνεργάστηκε με το Υπουργείο Πολιτισμού για να συγκεντρώσει τα εκθέματα από τα αρχαιολογικά μουσεία Ηρακλείου, Ρεθύμνου, Χανίων, Αγίου Νικολάου, Ιεράπετρας, Σητείας και Κισσάμου. Το αμερικανικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τούς θησαυρούς της μινωικής Κρήτης έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2008, ενώ παράλληλα το θυγατρικό Ίδρυμα Ωνάση θα διοργανώσει σειρά σχετικών διαλέξεων, ξεναγήσεις, καθώς και μια επιστημονική ημερίδα στην Νέα Υόρκη με το ίδιο θέμα.

Τα εγκαίνια τελέστηκαν με επισημότητα στις 12 Μαρτίου 2008 από τον υπουργό Πολιτισμού Μιχάλη Λιάπη και τον πρόεδρο του Ιδρύματος, Αντώνη Παπαδημητρίου, παρουσία εκατοντάδων προσκεκλημένων από την Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ανάμεσά τους, ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος, ο πρέσβης της Ελλάδας στην Αμερική Αλέξανδρος Μαλλιάς, ο πρέσβης της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη Γιάννης Μουρίκης, η γενική πρόξενος της Ελλάδας Αγλαΐα Μπαλτά, διευθυντές μουσείων της Ελλάδας, διευθυντές και επιμελητές ξένων μουσείων, προσωπικότητες του πολιτικού, του πολιτιστικού, του επιχειρηματικού και του ομογενειακού κόσμου της Νέας Υόρκης, όπως γερουσιαστές, βουλευτές και ανώτατοι αξιωματούχοι του δήμου της Νέας Υόρκης, καθώς και Αμερικανοί και Έλληνες δημοσιογράφοι.

Διακόσια ογδόντα ένα έργα μινωικής τέχνης από τις μόνιμες εκθέσεις των μουσείων της Κρήτης περιλαμβάνονται στην έκθεση, η οποία διοργανώθηκε από τους αρχαιολόγους Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Βίλυ Αποστολάκου, Νώτα Δημοπούλου-Ρεθεμιωτάκη, Χρήστο Μπουλώτη, Λευτέρη Πλάτωνα και Γιώργο Ρεθεμιωτάκη. Τα περισσότερα από αυτά ταξίδεψαν για πρώτη φορά εκτός Κρήτης. Μέσα από κοσμήματα, σφραγιστικά δακτυλίδια και σφραγίδες, λίθινα και χάλκινα αγγεία, κεραμεικά, ειδώλια και τελετουργικά σκεύη, όπλα και εργαλεία, ενεπίγραφες πινακίδες, γραπτές σαρκοφάγους και τοιχογραφίες παρουσιάζονται ο θαυμαστός μινωικός κόσμος και η έξοχη τέχνη του.

Αριστερά: Η Τοιχογραφία με τις πέρδικες (περ. 1700-1525/1500 π.Χ.) από την Κνωσό, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου
Κέντρο: Πήλινο είδωλο (περ. 1200-1100 π.Χ.) από το Γάζι, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου
Δεξιά: Ανάγλυφο πλακίδιο με Σφίγγα από δόντι ιπποποτάμου (περ. 1375-1250 π.Χ.) από θολωτό τάφο της Φυλακής Αποκορώνου (1980), Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων

Η έκθεση για την μινωική Κρήτη «συνιστά μια επιστροφή στις απώτερες ιστορικές ρίζες», ανέφερε σε ομιλία του ο πρόεδρος του Ιδρύματος, Αντώνης Παπαδημητρίου. «Είναι μια έκθεση που συνειδητά ψάχνει και βρίσκει όρια∙ καταρχάς, τα γεωγραφικά όρια. Η Κρήτη είναι ένα από τα νότια σύνορα της Ευρώπης στο τριεθνές σημείο τριών ηπείρων. Δεύτερον, όρια χρονολογικά: ο Μινωικός Πολιτισμός είναι η απαρχή, χρονικά, των πολιτισμών που μπορούν να χαρακτηριστούν ως ευρωπαϊκοί. Δεν υπάρχει άλλος πιο παλαιός πολιτισμός στην Ευρώπη. Και είναι πολιτισμός ανώτερος, με τέχνη εξαιρετική, εμπόριο που φθάνει σε όλη την Μεσόγειο, με εξελιγμένο πολιτικό σύστημα. Όμως, η μελέτη του Μινωικού Πολιτισμού συντελεί στο να βρούμε την ταυτότητά μας. Σε μια εποχή όπου οι πολιτισμοί, οι θρησκείες, οι φυλές αναμειγνύονται ολοένα και περισσότερο, αξίζει να θυμηθούμε τι είναι αυτό που μας ενώνει», τόνισε ο Αντώνης Παπαδημητρίου.

Ανάγλυφο πλακίδιο με κεφαλή κρανοφόρου πολεμιστή σκαλισμένο σε δόντι ιπποποτάμου (περ. 1375-1250 π.Χ.) από την πόλη των Χανίων και, δίπλα, χρυσές ανθόσχημες περόνες (περ. 2500-1800 π.Χ.) από τον Μόχλο

Η έκθεση διαρθρώνεται θεματικά και χρονολογικά σε ένδεκα ενότητες, οι οποίες προβάλλουν την δημιουργία μιας ιδιαίτερης, πρωτότυπης πολιτισμικής έκφρασης και μαρτυρούν την εδραίωση και τα μεγάλα επιτεύγματα του πολιτισμού των Μινωιτών. Με δεδομένο ότι ο Μινωικός είναι ο πρώτος μεγάλος ανακτορικός πολιτισμός που άνθησε σε ευρωπαϊκό έδαφος, η έκθεση ερευνά το ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο αυτής της ιδιαίτερης κοινωνίας, ρίχνοντας φως σε όψεις της επίσημης και της καθημερινής ζωής. Οι πληροφορίες που έχουν συγκεντρωθεί για τις διάφορες φάσεις του Μινωικού Πολιτισμού ―την Πρωτομινωική, την Μεσομινωική και την Υστερομινωική περίοδο― προκύπτουν κυρίως από ευρήματα ανασκαφών σε νεκροταφεία και οικισμούς του νησιού.

Η ενότητα «Αγγεία και αγγειοπλάστες» περιλαμβάνει μεταξύ άλλων έξοχα αγγεία του καμαραϊκού, του φυτικού και του θαλάσσιου ρυθμού, αλλά και θαυμάσια παραδείγματα των Μυκηναϊκών Χρόνων. Στα «Αριστουργήματα σε λίθο» παρουσιάζονται δείγματα της περίφημης μινωικής λιθοξοϊκής, χρονολογούμενα από την προανακτορική περίοδο και εξής. Εργαλεία, μήτρες και ύλες εκτίθενται στην ενότητα «Στο βασίλειο του τεχνίτη».

Επάνω: Ο Αντώνης Παπαδημητρίου, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, η Κάτια Ιωαννίδου και ο Μιχάλης Λιάπης με την αρχαιολόγο Νώτα Δημοπούλου-Ρεθεμιωτάκη.
Κέντρο: Η Τοιχογραφία με τις πέρδικες της Κνωσού στον χώρο της έκθεσης
Κάτω: Ο Γιώργος Ρεθεμιωτάκης,
εκ των επιμελητών της έκθεσης, παρουσιάζει ορισμένα από τα εκθέματα στους επισήμους

Στην ενότητα «Πολεμιστές και όπλα» περιλαμβάνονται δείγματα και απεικονίσεις οπλισμού. Μια ζωντανή όψη της καθημερινής ζωής δίνει η ενότητα «Διατροφή και αρώματα» με σκεύη παρασκευής φαγητού, ειδικά σκεύη που χρησίμευαν στην μελισσοκομία και την αρωματοποιία, δείγματα καρπών και φρούτων, καθώς και τμήμα τοιχογραφίας με απεικόνιση κλαδιών ελαιόδεντρου.

Στην ομάδα «Γραφές και μέτρα και σταθμά» περιλαμβάνονται πινακίδες της Γραμμικής Α΄ και της Γραμμικής Β΄, με καταγραφές και καταμετρήσεις αγαθών και προϊόντων, πήλινα σφραγίσματα για τα διακινούμενα είδη, ζυγιστικά βάρη και μια ζυγαριά. Μια αντιπροσωπευτική σειρά σφραγίδων από ελεφαντόδοντο και ημιπολύτιμους λίθους, καθώς και αποτυπώματα σφραγίδων και δακτυλιδιών σε πηλό με ποικίλες, σύνθετες παραστάσεις παρουσιάζονται στην ενότητα «Σφραγιδογλυφία: Υψηλή τέχνη σε μικρογραφία».

Η περίφημη μινωική κοσμηματοτεχνία εκπροσωπείται στην ενότητα «Κοσμήματα για την ζωή και τον θάνατο» με θαυμάσια κοσμήματα από χρυσό, ημιπολύτιμες πέτρες και έγχρωμη υαλόμαζα. Στην ενότητα «Στον πολύχρωμο κόσμο των τοιχογραφιών», η μεγάλη τέχνη της τοιχογραφίας αντιπροσωπεύεται από την Τοιχογραφία με τις πέρδικες, μία από τις πιο θελκτικές  παραστάσεις της μινωικής εικονογραφίας.

Η σημαντική ενότητα «Θρησκεία και τελετουργίες» περιλαμβάνει είδωλα και παραστάσεις θεοτήτων, ειδώλια ανθρώπων και ζώων και άλλα αναθήματα, ομοιώματα θρησκευτικών συμβόλων, χρυσά δακτυλίδια με θρησκευτικές παραστάσεις, καθώς και εξαίρετα λατρευτικά σκεύη, μεταξύ των οποίων και το σπάνιο ρυτό σε σχήμα κεφαλής ταύρου από την Ζάκρο. Η έκθεση ολοκληρώνεται με την ενότητα «Πέρα από την ζωή: Μια ματιά στον άλλο κόσμο», στην οποία κυριαρχούν τρεις γραπτές πήλινες σαρκοφάγοι.

«Προσδοκούμε η έκθεση για τον Μινωικό Πολιτισμό στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο στην Νέα Υόρκη να αποτελέσει αφορμή μιας ευρύτερης γνωριμίας του αμερικανικού κοινού με την αρχαία κρητική ιστορία και τον πολιτισμό, αλλά και με την σύγχρονη Κρήτη. Προσβλέπουμε επίσης να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τους στενούς δεσμούς της ομογένειας με την μητρική γη», ανέφερε η δρ Μαρία Βλαζάκη εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής της έκθεσης.

Ένας υψηλής αισθητικής και επιστημονικής τεκμηρίωσης πολυσέλιδος κατάλογος συνοδεύει την έκθεση, μαζί με έναν επιπλέον τόμο, όπου διαπρεπείς αρχαιολόγοι αναπτύσσουν τα σημαντικότερα κεφάλαια του μινωικού κόσμου. Προγραμματίζεται επίσης να εκδοθεί ένα DVD, το οποίο θα περιέχει ξενάγηση στην έκθεση και παρουσίαση των εκθεμάτων από τους αρμόδιους επιστήμονες.

Λ.Μ.

16-19