Ειδήσεις του Ιδρύματος
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 39 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 39 ΜΑΡΤΙΟΣ 2008
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Αθήνα-Σπάρτη:
Το ντοκυμαντέρ μετά την
έκθεση της Νέας Υόρκης

Την σχέση των δύο πιο γνωστών πόλεων της Αρχαιότητας προβάλλει το ντοκυμαντέρ με τίτλο Αθήνα-Σπάρτη, το οποίο βασίζεται στην πρόσφατη ομώνυμη έκθεση στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο της Νέας Υόρκης. Το ντοκυμαντέρ προβλήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2008 στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς.

Η ταινία είναι προϊόν έρευνας της δημοσιογράφου  Άννας Παναγιωταρέα, η οποία διέβλεψε πως, μετά το πέρας αυτής της τόσο σημαντικής έκθεσης, έπρεπε να κινηματογραφηθούν τα έργα που για πρώτη φορά συγκεντρώθηκαν και παρουσιάστηκαν μαζί, καθώς ένα τέτοιο εγχείρημα θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να πραγματοποιηθεί ξανά στο άμεσο μέλλον.

Ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου παρουσίασε το ντοκυμαντέρ Αθήνα-Σπάρτη

Την επιστημονική επίβλεψη του ντοκυμαντέρ είχε ο Νίκος Καλτσάς, διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και επιμελητής της έκθεσης, ενώ η σκηνοθεσία ήταν της Σοφίας Σαμαρά και η αφήγηση της υπότροφου ηθοποιού Κατερίνας Διδασκάλου.

Το ντοκυμαντέρ, διάρκειας σαράντα λεπτών, έχει γυριστεί στα αγγλικά,  δεδομένου ότι απευθύνεται σε διεθνές κοινό. Προλογίζοντας την προβολή, την οποία διοργάνωσε το Ίδρυμα Ωνάση και ο Σύνδεσμος Υποτρόφων, ο Νίκος Καλτσάς εξήγησε ότι «πριν από την έκθεση ‘‘Αθήνα-Σπάρτη’’, δεν είχε αποτολμηθεί ποτέ η ταυτόχρονη παρουσίαση των δύο πιο γνωστών αρχαίων πόλεων, και κυρίως της Σπάρτης». 

Χρησιμοποιώντας πλάνα από την έκθεση στην Νέα Υόρκη, η ταινία εστιάζει στα έργα που παρουσιάστηκαν και ακολουθεί την ίδια χρονική πορεία με την έκθεση: ξεκινά από την Γεωμετρική και την Αρχαϊκή εποχή, περνά στην περίοδο της απόκρουσης του περσικού κινδύνου, με ειδική μνεία στην Μάχη των Θερμοπυλών, σχολιάζει τον πολιτικό, ιδιωτικό και δημόσιο βίο των δύο πόλεων στην Κλασική εποχή και φτάνει στην μοιραία και για τις δύο πόλεις εμφύλια σύγκρουση. Με εύστοχο και επιτυχημένο τρόπο, πλαισιώνεται με συνεντεύξεις κορυφαίων μελετητών της Αττικής και της Σπάρτης, οι οποίοι αφηγούνται και σχολιάζουν, παράλληλα με τα έργα τέχνης, πλάνα από ανεσκαμμένους χώρους της Σπάρτης και της Αττικής, ενώ ο λόγος τους συχνά συνοδεύεται από όμορφα τοπία της λακωνικής και της αττικής γης.

Eπάνω: Ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Άγγελος Δεληβορριάς, η δημοσιογράφος Άννα Παναγιωταρέα, που επιμελήθηκε το ντοκυμαντέρ, και ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Νίκος Καλτσάς, που είχε την επιστημονική επίβλεψη
Κάτω: Στιγμιότυπο από την ξενάγηση των επισήμων στην έκθεση «Αθήνα-Σπάρτη» τον Δεκέμβριο του 2006 στην Νέα Υόρκη, έκθεση στην οποία και βασίστηκε το ομότιτλο ντοκυμαντέρ

Το ντοκυμαντέρ ξεκινά με την ιστορία της αρχαιολογικής μελέτης της  Σπάρτης και τον Γκάι Ντίκινς, ο οποίος από νωρίς επεσήμανε την αξία των λακωνικών έργων τέχνης. Η καθηγήτρια Γεωργία Κοκκορού-Αλευρά, μιλά για την αρχαϊκή τέχνη της Λακωνίας, ο καθηγητής Ράφλαουμπ μιλά για τις πληροφορίες που έχουμε από τον Πλούταρχο και τους αρχαίους συγγραφείς για την ζωή των Λακώνων, ο Πωλ Κάρτλετζ για την συμβολή των Σπαρτιατών στους Περσικούς Πολέμους και την ένδοξη και διάσημη παγκοσμίως Μάχη των Θερμοπυλών με φόντο ένα από τα πιο διάσημα έργα της έκθεσης: το άγαλμα που φέρεται ως προτομή του βασιλιά Λεωνίδα.

Για την Κλασική Αθήνα και τα επιτεύγματά της, αλλά και για το πολίτευμα της Σπάρτης, μιλά η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών  Όλγα Παλλαγγιά, ενώ ο καθηγητής Τζοσάια  Όμπερ αναφέρεται στην τέχνη της Σπάρτης κατά την Κλασική περίοδο. Η καθημερινή ζωή δεν εξαιρείται, και σε αυτήν αναφέρεται ο καθηγητής  Όμπερ μιλώντας και για τις δύο πόλεις: εξηγεί πως οι διαφορές στην νοοτροπία, καθώς και στην κοινωνική και πολιτική οργάνωση, οδήγησαν τις δύο πόλεις στην σύγκρουση.

Για την ζωή των γυναικών, η οποία αξίζει ειδική μνεία, καθώς οι Σπαρτιάτισσες απέλαυαν ειδικού καθεστώτος διαβίωσης και ελευθερίας, σε αντίθεση με τις γυναίκες στην δημοκρατική Αθήνα, οι οποίες ήταν περιορισμένες στα του οίκου τους, μιλά ο Σταύρος Βλύζος. Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο και τις ολέθριες συνέπειές του αναφέρεται ο καθηγητής Ρίτσαρντ Τάλμπερτ. Τέλος, την σημασία της έκθεσης εξηγούν ο επιμελητής και η καθηγήτρια Αλίκη Μουστάκα.
Το ντοκυμαντέρ επιτυγχάνει να δώσει πληροφορίες και εικόνες που στάθηκε αδύνατον να πλαισιώσουν την έκθεση, να διασώσει το γεγονός και να το παρουσιάσει και σε θεατές που δεν είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν την έκθεση στην Νέα Υόρκη, καθώς και να καταγράψει πολύ σημαντικές απόψεις σπουδαίων επιστημόνων.

«Πιστεύω», κατέληξε ο Νίκος Καλτσάς, «ότι η προβολή του σε διεθνές και εγχώριο κοινό, αφενός θα αποτελέσει ένα πρώτης τάξεως εκπαιδευτικό εργαλείο για την σπουδή της ιστορίας των δύο πόλεων, κυρίως δε της Σπάρτης, και αφετέρου θα ενθαρρύνει και την διοργάνωση ανάλογων εκθέσεων που δεν γνωστοποιούν μόνο τον ελληνικό πολιτισμό εντός και εκτός των τειχών, αλλά αποτελούν σημαντικό βοήθημα και για την ιστορία της έρευνας και της μελέτης».

14-15