Διάλεξη
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 39 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 39 ΜΑΡΤΙΟΣ 2008
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Διεθνές Συνέδριο
στην Βενετία
με την χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση

Του δρος Χαράλαμπου Γ. Χοτζάκογλου,
Βυζαντινολόγου

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας

Στην πόλη των Δόγηδων, μεταξύ 3 και 7 Δεκεμβρίου 2007, διεξήχθη το Διεθνές Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, με θέμα «Βενετοκρατούμενος Ελληνισμός: Άνθρωποι, χώρος, ιδέες. 13ος-18ος αι.». Περισσότεροι από εξήντα ακαδημαϊκοί συγκεντρώθηκαν από κάθε γωνιά της Ευρώπης στους φιλόξενους χώρους του Ελληνικού Ινστιτούτου, παρουσιάζοντας στα ιταλικά, γαλλικά και αγγλικά τα τελευταία πορίσματα των ερευνών τους για τον βενετοκρατούμενο ελληνισμό.

Το συνέδριο αυτό έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά επιτυχημένων επιστημονικών συναντήσεων παρόμοιας θεματικής, που προηγήθηκαν και διοργανώθηκαν στην Αθήνα (2001), το Ρέθυμνο (2002), την Βενετία (2002) και την Χαλκίδα (2004) χάρις στην πρωτοβουλία και τις άοκνες προσπάθειες της διευθύντριας του Ινστιτούτου, καθηγήτριας Χρύσας Μαλτέζου. Καρπός των συνεδρίων αυτών υπήρξαν οι εκδόσεις των πρακτικών τους, οι οποίες εντάχθηκαν στην εκδοτική σειρά του Ελληνικού Ινστιτούτου της Βενετίας. Παράλληλα με τα συνέδρια αυτά, το επίκεντρο των οποίων ήταν η δράση της Βενετίας κατά τα μεσαιωνικά χρόνια και οι νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν στις βενετοκρατούμενες περιοχές του ελληνισμού, το Ινστιτούτο προχώρησε και σε εκθέσεις με έργα τέχνης, έγγραφα και χειρόγραφα της Βενετοκρατίας τόσο στην Αθήνα όσο και στην Λευκωσία, εκθέσεις τις οποίες συνόδευσαν πλούσια εικονογραφημένοι κατάλογοι.
Ιδιαίτερα επιτυχής και βαθιά συμβολική υπήρξε η επιλογή του πίνακα του Νίκου Εγγονόπουλου Αυτοπροσωπογραφία στην Βενετία (1954), που κόσμησε το εξώφυλλο του προγράμματος του συνεδρίου, με σημαινόμενα για τα εκατό χρόνια από την γέννησή του (1907-2007) αλλά και για την επίδραση της Βενετίας στο έργο του ― στην Μπιενάλε της οποίας, μάλιστα, το έτος 1954, ο καλλιτέχνης είχε εκπροσωπήσει με έργα του την Ελλάδα.

Με χορηγία του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης στάθηκαν δυνατές τόσο η άψογη διοργάνωση του συνεδρίου όσο και η θερμή φιλοξενία των συνέδρων, οι οποίοι κλήθηκαν σε δεκαπεντάλεπτες ανακοινώσεις ―πολλές από τις οποίες διανθισμένες με φωτογραφικό υλικό― να παρουσιάσουν άγνωστες πτυχές του ελληνισμού επί Βενετοκρατίας βάσει αρχειακής έρευνας και μελέτης αρχαιολογικών καταλοίπων.

Οι θεματικές του συνεδρίου είχαν τόσο ειδολογικό περιεχόμενο, σχετικό, για παράδειγμα, με τις διαθήκες και τα νοταριακά έγγραφα, την εκπαίδευση, την φιλολογία, την λογοτεχνία και το θέατρο, την οικονομία και το εμπόριο, την αρχαιολογία, την τέχνη, την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία, την θεολογία και τις εκκλησιαστικές σχέσεις, τις ελληνικές κοινότητες στην διασπορά, την χαρτογραφία, όσο όμως και γεωγραφικό ενδιαφέρον, με ειδικές αναφορές στην Μονεμβασία, την Κρήτη, την Πελοπόννησο, την Κύπρο, την Κριμαία, τις Ιόνιους Νήσους, τα Κύθηρα κ.λπ.

Αναμνηστική φωτογραφία των συνέδρων στην Γέφυρα των Ελλήνων (Ponte dei Greci), μπροστά από το Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας

Τις εργασίες του συνεδρίου άνοιξε με εισήγησή της η διευθύντρια του Ινστιτούτου, Χρύσα Μαλτέζου, ενώ τα συμπεράσματα συνόψισε ο Μισέλ Μπαλλάρντ. Ο υπογράφων παρουσίασε στην ανακοίνωσή του, υπό τον τίτλο «Unveiling the Venetian Art-image of Cyprus: Remarks on the Painting in Cyprus during the Period of the Venetian Rule (1489-1571)» και με φωτογραφικό υλικό, τα πορίσματα πρόσφατων ερευνών του σχετικά με την ζωγραφική διακόσμηση ναών της βενετοκρατούμενης Κύπρου. Στην ομιλία του προέβη σε εικονογραφική, τεχνοτροπική και θεολογική ανάλυση τοιχογραφικών συνόλων της Μεγαλονήσου, στα οποία αντικατοπτρίζονται με ιδιαίτερη ζωντάνια οι ιδεολογικές και ζωγραφικές τάσεις της περιόδου, καθώς και οι θεολογικές διαμάχες μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών, οι οποίες συχνά λάμβαναν μορφή εικαστικής μαρτυρίας πίστεως των καταπιεσμένων ορθοδόξων της Κύπρου.

Τα νέα ερευνητικά πορίσματα που παρουσιάστηκαν από όλους τους συνέδρους βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν προς το τυπογραφείο και θα περιληφθούν σε τόμο πρακτικών που θα εκδώσει το Ελληνικό Ινστιτούτο της Βενετίας.

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας (http://www.istitutoellenico.org) ιδρύθηκε το 1951, στεγάζεται στο μέγαρο της Φλαγγινείου Σχολής και αποστολή του είναι να συνδράμει ερευνητές και υποτρόφους της Ακαδημίας Αθηνών, μέσω της φιλοξενίας του, της χρήσης της βιβλιοθήκης, των αρχείων και του μουσείου του, στην μελέτη της ιστορίας των βενετοκρατούμενων περιοχών του ελληνισμού.

Το 2006, το Ίδρυμα Ωνάση τίμησε το Ινστιτούτο με ένα από τα Διεθνή Βραβεία Ωνάση για την Παιδεία και τον Πολιτισμό, ενώ συχνά έρχεται να συμπαρασταθεί και ως αρωγός στις δραστηριότητες του Ινστιτούτου, όπως άλλωστε συνέβαλε αποφασιστικά με την χορηγία του στην επιτυχή διοργάνωση του πρόσφατου αυτού διεθνούς συνεδρίου.

28-29