Ειδήσεις του ιδρύματος
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 35 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2007 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 35 ΜΑΡΤΙΟΣ 2007
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !

Οι δύο σημαντικότερες πόλεις-κράτη
της Αρχαίας Ελλάδας, μέσα από την ομότιτλη
έκθεση στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο
της Νέας Υόρκης

της Καλλιόπης Χρηστοφή

Διαφορετικές ως προς την νοοτροπία, την οργάνωση και την καλλιτεχνική έκφραση, η ιωνική Αθήνα και η δωρική Σπάρτη διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο σε φιλοσοφικό και κοινωνικοπολιτικό επίπεδο, ο απόηχος του οποίου φτάνει ώς την εποχή μας.  Ένα κομμάτι της ελληνικής ιστορίας, διάρκειας τεσσάρων αιώνων (από τον 8ο έως τον 5ο αι. π.Χ.), το οποίο θέτει στο επίκεντρο την παράλληλη ιστορία των δύο πόλεων, τις ομοιότητες και τις διαφορές τους, ζωντανεύει για πρώτη φορά στην σημαντική έκθεση που διοργανώνει το Κοινωφελές  Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης σε συνεργασία με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Αργυρό τετράδραχμο Αθηνών,

Αργυρό τετράδραχμο Αθηνών,
π. 510-500 π.Χ., άγνωστης προέλευσης, Νομισματικό Μουσείο Αθηνών

Με τίτλο «Αθήνα-Σπάρτη: Από τον 8ο έως τον 5ο π.Χ. αιώνα», η έκθεση, όγδοη κατά σειρά από την έναρξη της λειτουργίας του θυγατρικού Ιδρύματος Ωνάση στην Νέα Υόρκη, τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια και την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου δρ Νίκος Καλτσάς, ο οποίος επέλεξε σπάνια έργα γλυπτικής, μικροτεχνίας και αγγειογραφίας για την ταυτόχρονη παρουσίαση των δύο πόλεων. Την έκθεση συνοδεύει πολυσέλιδος κατάλογος, σημαντική μονογραφία για αυτό το θέμα, τον οποίο και θα παρουσιάσουμε διεξοδικά στο επόμενο τεύχος του ΑΩ.

Τα εγκαίνια τέλεσαν στις 5 Δεκεμβρίου 2006 ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση Αντώνης Παπαδημητρίου με τον υπουργό Πολιτισμού Γιώργο Βουλγαράκη, στην κατάμεστη κεντρική αίθουσα υποδοχής στο ισόγειο του Ολυμπιακού Πύργου στο Μανχάτταν. Ανάμεσα στους παρευρισκομένους ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος, η βουλευτής Επικρατείας  Άννα Διαμαντοπούλου, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού Γεώργιος Μπαμπινιώτης, ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης Δημήτρης Παντερμαλής, η πρόεδρος του Ιδρύματος Μητσοτάκη Κατερίνα Μητσοτάκη, ο επίτιμος πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Τζων Μπραδήμας, η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λα-μπράκη-Πλάκα, ο διευθυντής του Κυκλαδικού Μουσείου Νίκος Σταμπολίδης, διευθυντές και αντιπρόσωποι αμερικανικών μουσείων, πολυάριθμοι πρέσβεις και γενικοί πρόξενοι, εκπρόσωποι του επιχειρηματικού, του ακαδημαϊκού και του καλλιτεχνικού κόσμου της Νέας Υόρκης, καθώς και δημοσιογράφοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ελλάδα.

Μαρμάρινο αγαλματίδιο κόρης αττικού εργαστηρίου, 525-500 π.Χ.,

Μαρμάρινο αγαλματίδιο κόρης αττικού εργαστηρίου, 525-500 π.Χ.,
από την Ελευσίνα

Εντυπωσιακή η προσέλευση του αμερικανικού και ελληνοαμερικανικού κοινού, αφού επί αρκετή ώρα σχηματίστηκε έξω από την έκθεση μεγάλη ουρά από κόσμο, δικαίωσε την εκτίμηση του προέδρου του Ιδρύματος Ωνάση, ο οποίος, σε συνέντευξη Τύπου που προηγήθηκε των εγκαινίων, ανέφερε: «Ο μέσος Αμερικανός πολίτης, που αποτελεί την ομάδα-στόχο που θέλουμε να αγγίξουμε πολιτισμικά, θα ενδιαφερθεί και θα έρθει να δει αυτή την πάρα πολύ σημαντική έκθεση».
Τους επισήμους ξενάγησε ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Νίκος Καλτσάς. «Για πρώτη φορά συγκεντρώνεται ένας τόσο μεγάλος αριθμός λακωνικών έργων δίπλα σε αντίστοιχα αττικά», επεσήμανε ο επιμελητής της έκθεσης, συμπληρώνοντας ότι «σκοπός της έκθεσης δεν είναι να κάνει αντιδιαστολές, αλλά να αναδείξει την διαφορετικότητα των δύο πόλεων σε νοοτροπία, οργάνωση και καλλιτεχνική έκφραση».

«Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος», συνέχισε ο Νίκος Καλτσάς, «δεν θα είχε ίσως την ίδια ακτινοβολία εάν εξέλιπε η μία ή η άλλη πόλη, οι οποίες, άλλοτε σε συνεργασία και άλλοτε σε διαμάχη, καθόρισαν το πεπρωμένο και την ιστορική πορεία του ελληνισμού».

Ανάγλυφο με αθηναϊκή τριήρη αττικού εργαστηρίου, τέλη 5ου αιώνα π.Χ.,

Ανάγλυφο με αθηναϊκή τριήρη αττικού εργαστηρίου, τέλη 5ου αιώνα π.Χ.,
από την Ακρόπολη των Αθηνών

Στην έκθεση περιλαμβάνονται 289 αντικείμενα μοναδικής σημασίας –ελληνικά έργα γλυπτικής, μεταλλοτεχνίας, μικροτεχνίας, αγγειογραφίας–, τα οποία εκτίθενται για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες χάρις στο Κοινωφελές  Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης. Για να σκιαγραφηθεί η πορεία και των δύο πόλεων μέσα από αντιπροσωπευτικά έργα τέχνης, χρονικά, επιλέχθηκε το διάστημα από την Αρχαϊκή περίοδο έως τον 5ο αι. π.Χ., δηλαδή το διάστημα κατά το οποίο η Αθήνα και η Σπάρτη πρωταγωνιστούσαν στα ελληνικά πράγματα. Θεματικά, η έκθεση αποτελείται από τρεις ενότητες, οι οποίες εκπροσωπούν την πολιτιστική, την πολιτική και την οικονομική ιστορία των δύο πόλεων-κρατών, ενώ σκόπιμη θεωρήθηκε και η παρουσίαση μιας εισαγωγικής ενότητας για την  Ύστερη Γεωμετρική περίοδο (8ος αιώνας π.Χ.), με ευάριθμα ευρήματα και από τις δύο πόλεις, λόγω της σπουδαιότητας της περιόδου αυτής, στην οποία και ανάγονται η δημιουργία της πόλης-κράτους, του κυριότερου πολιτικού σχήματος της Αρχαίας Ελλάδας, η χρήση του ελληνικού αλφαβήτου και η καθιέρωση των Ολυμπιακών Αγώνων, το 776 π.Χ., ως πανελλήνιων αγώνων προς τιμήν του Δία.

Ο επιμελητής της έκθεσης Νίκος Καλτσάς ξεναγεί τον υπουργό Υγείας Δημήτρη Αβραμόπουλο μαζί με τον πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση Αντώνη Παπαδημητρίου, τον αντιπρόεδρο Γιάννη Ιωαννίδη και τον επίτιμο αντιπρόεδρο Παύλο Ιωαννίδη

Η βουλευτής Άννα Διαμαντοπούλου περιεργάζεται τις ερυθρόμορφες ληκύθους

Οι επίσημοι προσκεκλημένοι ξεναγούνται από τον Νίκο Καλτσά

Παρών στην Νέα Υόρκη, ο υπουργός Πολιτισμού Γιώργος Βουλγαράκης, μαζί με τον πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση και την σύζυγό του, Ελένη Παπαδημητρίου

Η επόμενη ενότητα παρουσιάζει την φυσιογνωμία, την ανάπτυξη και την ακμή των δύο πόλεων κατά την Αρχαϊκή περίοδο (από το τελευταίο τέταρτο του 7ου αι. π.Χ. ώς τις αρχές του 5ου αι. π.Χ.). Εδώ εκτίθενται ευρήματα που χρονολογούνται κυρίως στον 6ο αι. π.Χ., γλυπτά, αγγεία, νομίσματα, έργα τα οποία αντανακλούν το μεγαλείο της Αθήνας, αλλά και προβάλλουν τα επιτεύγματα των καλλιτεχνών της Σπάρτης.

Στην Αθήνα, οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα (594-593 π.Χ.) σηματοδοτούν την αρχή μιας νέας εποχής για την πόλη της Παλλάδας Αθηνάς. Όλοι οι τομείς της τέχνης γνωρίζουν αξιόλογη άνθηση, για να ακολουθήσουν λίγα χρόνια αργότερα, επί της τυραννίας του Πεισίστρατου και των διαδόχων του (546-510 π.Χ.), οι μνημειακές κατασκευές. Στην γλυπτική καθιερώνονται οι τύποι του «κούρου» και της «κόρης», πολλά δείγματα των οποίων έχουν βρεθεί στην Αττική, προερχόμενα είτε από νεκροταφεία, όπου κοσμούσαν τάφους αριστοκρατικών οικογενειών, είτε από ιερά, όπως είναι το ιερό στην Ακρόπολη των Αθηνών, όπου είχαν αφιερωθεί κυρίως αγάλματα κορών. Ο μεγάλος ανταγωνισμός μεταξύ των αριστοκρατικών οικογενειών της Αθήνας και η επίδειξη δύναμης μέσω επιβλητικών ταφικών μνημείων ή αναθηματικών στηλών οδήγησαν τον Κλεισθένη να τα απαγορεύσει. Επί περίπου 150 χρόνια, η αττική αγγειογραφία μονοπωλεί το ενδιαφέρον στις αγορές όλων των ελληνικών πόλεων. Από τα μέσα του 6ου αι. π.Χ. έως τις αρχές του 5ου αι. π.Χ., οι κεραμείς ανακαλύπτουν τις τεχνικές του μελανόμορφου και του ερυθρόμορφου ρυθμού, ενώ σπουδαίοι αγγειογράφοι κοσμούν τα αγγεία, τα οποία γίνονται περιζήτητα στις αγορές της Μεγάλης Ελλάδας. Παράλληλα με την μνημειακή γλυπτική και την αγγειογραφία, τα αττικά εργαστήρια παράγουν έργα μεταλλοτεχνίας και μικροτεχνίας, όπως ειδώλια θεοτήτων, αθλητών και ζώων, αφιερώματα στο Ιερό της Αθηνάς Παρθένου. Η Αθήνα, μεταξύ των πρώτων πόλεων, κόβει δικό της νόμισμα για οικονομικές συναλλαγές. Οι «γλαύκες», τα ασημένια τετράδραχμα με το κεφάλι της Αθηνάς στον εμπροσθότυπο και την γλαύκα, το ιερό σύμβολό της, στον οπισθότυπο, διατηρήθηκαν μέχρι τον 1ο αι. π.Χ. και έμελλαν να γίνουν το «διεθνές νόμισμα» της Αρχαιότητας μαζί με τις «χελώνες» της Αίγινας και τους «πώλους» της Κορίνθου.

Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, κατά την περίοδο αυτήν, η Σπάρτη δεν ακολούθησε ανάλογη πορεία με την Αθήνα ως προς την μνημειακή αρχιτεκτονική και την γλυπτική. Τούτο όμως δεν συνέβη επειδή οι Λάκωνες ήταν κατώτεροι τεχνίτες ή επειδή ήταν κλειστοί σε άλλα καλλιτεχνικά ρεύματα. Θα λέγαμε απλώς ότι η μεγαλοπρέπεια και η χλιδή ήταν έξω από την νοοτροπία τους, όπως αυτή διαμορφωνόταν από την γενική παιδεία, την νομοθεσία και τους πολιτικούς. Οι Σπαρτιάτες περιορίζονταν στα απολύτως απαραίτητα και οι δημιουργίες τους συνδέονταν μόνο με την λατρεία των θεών και των προγόνων τους. Εξάλλου, σε αντίθεση με τους Αθηναίους, οι Σπαρτιάτες δεν κατασκεύαζαν πολυτελή ταφικά μνημεία ούτε έγραφαν τα ονόματα των νεκρών σε στήλες, εξαιρουμένων δύο μόνο περιπτώσεων: όταν οι άνδρες έπεφταν στην μάχη (θανόντων âν πολέμ÷ˆ) και όταν οι γυναίκες πέθαιναν κατά την λοχεία.

Ελάχιστα δημόσια κτήρια και ιερά, γνωστά από τις γραπτές πηγές (κυρίως τις περιγραφές του Παυσανία κατά τον 2ο αι. μ.Χ.), έχουν αποκαλυφθεί στην Σπάρτη. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι ναοί της Χαλκι-οίκου Αθηνάς στην Ακρόπολη της Σπάρτης, της Ορθίας Αρτέμιδος στο ανατολικό άκρο της πόλης, κοντά στην νότια όχθη του ποταμού Ευρώτα, και ο θρόνος του Απόλλωνα στις Αμύκλες. Η κατάσταση αυτή βρίσκεται σε συνάρτηση με το γεγονός ότι η Σπάρτη, μέχρι τους ύστερους ελληνιστικούς χρόνους, κατοικήθηκε «κατά κώμας», σύμφωνα με το παλαιό σύστημα κατοίκησης, και δεν οργανώθηκε σε «άστυ» ή πόλη με ενιαίο τοπογραφικό σχέδιο. Επιπλέον, με εξαίρεση τους ελληνιστικούς χρόνους, δεν οχυρώθηκε ποτέ.

Εντούτοις, γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση σε άλλα πεδία, όπως ήταν η μεταλλοτεχνία, η κεραμεική και η μικροτεχνία. Η Αρχαϊκή περίοδος αποτελεί την «χρυσή εποχή» της καλλιτεχνικής δημιουργίας της Σπάρτης. Είναι ονομαστή η καλλιτεχνική αξία των χάλκινων λακωνικών έργων, δείγματα των οποίων έχουν βρεθεί σε πολλά τοπικά και πανελλήνια ιερά, όπως ένα ειδώλιο από το Ιερό του Δία στην Δωδώνη, που αναπαριστά νεαρή δρομέα με εκφραστικό πρόσωπο, μακριά κυματιστά μαλλιά και όμορφο αθλητικό σώμα. Γνωστή είναι άλλωστε και η αναφορά του Ηρόδοτου στον περίφημο χάλκινο κρατήρα που δώρισαν οι Σπαρτιάτες στον βασιλιά Κροίσο της Λυδίας, για να διατηρούν φιλικές σχέσεις μαζί του. Καθ’ όλη την διάρκεια της Αρχαϊκής περιόδου, οι λακωνικές κύλικες με μυθολογικά ή άλλα εικονογραφικά θέματα κατέχουν ιδιαίτερη θέση στις αγορές: χαρακτηριστικά δείγματα, μια σπάνια λακωνική πήλινη κύλικα, δάνειο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας, με θέμα τον βασιλιά Αρκεσίλα της Κυρήνης, καθώς επιβλέπει το ζύγισμα και το δεμάτιασμα ενός αρχαίου και πολύτιμου ιαματικού βοτάνου, και μια ακόμη κύλικα, δάνειο των Μουσείων του Βατικανού, όπου απεικονίζεται ο μύθος του Άτλαντα και του αδελφού του, Προμηθέα. Ο βαθμός ανάπτυξης της ελεφαντουργίας με επίδραση από την Ανατολή φαίνεται στα ειδώλια της έκθεσης που προέρχονται από το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος.

Στιγμιότυπο από την ομιλία του προέδρου του Ιδρύματος Ωνάση στην τελετή εγκαινίων

Ξενάγηση των δημοσιογράφων στην έκθεση «Αθήνα-Σπάρτη»

Οι δύο επόμενες ενότητες της έκθεσης εστιάζουν στον 5ο αι. π.Χ. και παρουσιάζουν αντιπροσωπευτικά έργα των καλλιτεχνικών επιδόσεων των δύο πόλεων στο πλαίσιο δύο ιστορικών γεγονότων, στα οποία η Αθήνα και η Σπάρτη διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο: τους Περσικούς Πολέμους (499-479 π.Χ.) και τον Πελοποννησιακό Πόλεμο (431-404 π.Χ.). Τα γεγονότα αυτά επηρέασαν σε σημαντικό βαθμό την πολιτισμική υπόσταση και την καλλιτεχνική εξέλιξη της κάθε πόλης.

Με την επικράτηση του δημοκρατικού πολιτεύματος του Κλεισθένη (508-507 π.Χ.), η Αθήνα αναπτύσσεται οικονομικά και πολιτιστικά, για να εξελιχθεί σε οικουμενική δύναμη μετά το τέλος των Περσικών Πολέμων. Κατά τον 5ο αι. π.Χ., η πόλη της Αθηνάς έχει να επιδείξει κορυφαία έργα γλυπτικής και αγγειογραφίας.
Αντιθέτως, τα λακωνικά έργα της ίδιας περιόδου είναι εμφανώς λιγότερα. Σε αυτά περιλαμβάνονται αρκετά έργα μεταλλοτεχνίας και ελάχιστα δείγματα κεραμεικής. Επίσης, τα γλυπτά της Κλασικής περιόδου από την Σπάρτη είναι λιγότερα σε σχέση με τα αντίστοιχα της Αρχαϊκής. Σε αυτή την ενότητα, ξεχωρίζει το άγαλμα ενός οπλίτη (480-470 π.Χ.), φερόμενου ως «Λεωνίδα», από την Ακρόπολη της Σπάρτης. Το σπάνιο αυτό έργο γλυπτικής από την εν λόγω περίοδο αναπαριστά έναν οπλίτη που τρέχει με όλη την εξάρτυσή του. Θεωρείται ότι είναι ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Λεωνίδας, σύμβολο της σπαρτιατικής αυτοθυσίας στην μάχη των Θερμοπυλών. Ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι παριστάνει τον Παυσανία, νικητή στην μάχη των Πλαταιών, ενώ σύμφωνα με κάποιους άλλους πρόκειται για οπλιτοδρόμο από σύμπλεγμα αγαλμάτων.
Οι λόγοι της προαναφερθείσας αλλαγής σχετίζονται με την πολιτική και κοινωνική συγκυρία που διαμορφώνεται στην Σπάρτη. Αφενός, η μείωση του πληθυσμού και η επαπειλούμενη εξέγερση των ειλώτων και, αφετέρου, η επιβεβλημένη οικονομική ισότητα των πολιτών οδήγησαν σταδιακά στην ύφεση της οικονομίας και του εμπορίου, καθώς και στην μείωση του ενδιαφέροντος για τις τέχνες.

Εκτός από έργα που χρονολογούνται στην περίοδο των Μηδικών Πολέμων, η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ευρήματα που αποτελούν ζωντανούς μάρτυρες αυτών των γεγονότων. Πρόκειται για αγγεία από τον τύμβο των Αθηναίων που έπεσαν στην Μάχη του Μαραθώνα, καθώς και βέλη που βρέθηκαν στο πεδίο της Μάχης των Θερμοπυλών.
Η νικηφόρα έκβαση των πολέμων κατά των Περσών επιβεβαίωσε την ναυτική υπεροχή της Αθήνας και την στρατιωτική της Σπάρτης. Στην συνέχεια, αρχίζει να εκδηλώνεται διαρκώς περισσότερο η προσπάθεια των δύο πόλεων να επικρατήσουν ανάμεσα στις άλλες ελληνικές πόλεις. Με την ίδρυση της πανελλήνιας Δηλιακής Συμμαχίας, η ανάδειξη της Αθήνας σε ηγεμονική δύναμη οδήγησε αναπόφευκτα σε σύγκρουση με την ισχυρή Σπάρτη της Πελοποννησιακής Συμμαχίας.

Μπρούντζινο αγαλματίδιο άνδρα με αυλό ή κύπελλο, 8ος αι. π.Χ., από το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος Σπάρτης
Αττική λήκυθος που απεικονίζει Πέρση τοξότη, 480-475 π.Χ., πιθανώς από τάφο στην Τανάγρα­
Μαρμάρινη κεφαλή Αθηνάς αττικού εργαστηρίου, δεύτερο μισό 5ου αι. π.Χ., από την Ακρόπολη των Αθηνών
Οστέινη πόρπη λακωνικού εργαστηρίου, απεικονίζει την θεά Αρτέμιδα, 660 π.Χ., από το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος Σπάρτης

Η έκθεση τελειώνει με το σημαντικό αυτό γεγονός, από το οποίο και οι δύο πόλεις βγήκαν εξαντλημένες. Λίγα εκθέματα που σχετίζονται άμεσα με τον Πελοποννησιακό Πόλεμο παρουσιάζονται στην έκθεση. Υπάρχουν δύο σημαντικές επιγραφές, η μεν μία από τις οποίες αναφέρεται στην συνθήκη μεταξύ Αθηναίων και Κερκυραίων, η δε άλλη στην συνεισφορά χρημάτων στην Πελοποννησιακή Συμμαχία. Αγγεία από τον κοινό τάφο που ανακαλύφθηκε πρόσφατα στην Αθήνα μαρτυρούν τον λοιμό που έπληξε την πόλη κατά την διάρκεια του πολέμου.

Οστέινο κτένι λακωνικού εργαστηρίου, 650-625 π.Χ., από το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος Σπάρτης

Οστέινο κτένι λακωνικού εργαστηρίου, 650-625 π.Χ., από το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος Σπάρτης

«Αν και η έκθεση δεν εξαντλεί όλες τις πτυχές της καλλιτεχνικής δραστηριότητας των δύο πόλεων, γίνεται φανερό μέσα από τα έργα που εκτίθενται ότι οι στιγμές που προάγουν το ανθρώπινο πνεύμα είναι οι στιγμές της σύγκλισης, της συνεργασίας, της ειρήνης και της δημιουργικής άμιλλας», αναφέρει ο επιμελητής της έκθεσης Νίκος Καλτσάς, για να καταλήξει: «Η Αθήνα και η Σπάρτη, ειδικά σε καιρούς ειρήνης, διαμόρφωσαν αυτό που σήμερα είναι παγκόσμια γνωστό και καθολικά αποδεκτό ως κλασικός ελληνικός πολιτισμός».

Μετά τα εγκαίνια, το Ίδρυμα Ωνάση δεξιώθηκε εκατοντάδες καλεσμένους σε ξενοδοχείο του Μαν-χάτταν. Μεταξύ των ομιλητών, ο υπουργός Γιώργος Βουλγαράκης αναφέρθηκε στον σημαντικό ρόλο του Ιδρύματος Ωνάση και στην αξία των εκθέσεων που αυτό διοργανώνει στην Νέα Υόρκη, ενώ ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση Αντώνης Παπαδημητρίου έδωσε ευχάριστη νότα στην βραδιά με το πετυχημένο κουίζ του, που είχε βεβαίως θέμα την Αθήνα και την Σπάρτη. Η βραδιά των εγκαινίων ήταν, πραγματικά, εξαιρετική. Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια σε όλους όσοι εργάστηκαν για την άψογη διοργάνωση.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 12 Μαΐου 2007. Παράλληλα, το θυγατρικό Ίδρυμα Ωνάση θα διοργανώσει διεθνές επιστημονικό συνέδριο, σειρά διαλέξεων στην Νέα Υόρκη, καθώς και δραματοποιημένες αναγνώσεις των έργων Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη και Πέρσες του Αισχύλου.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την έκθεση «Αθήνα-Σπάρτη» και το Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο μπορεί κανείς να αναζητήσει στον ηλεκτρονικό κόμβο: www.onassisusa.org.

28-33