Σημείωμα
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ - ΤΕΥΧΟΣ 34 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2006 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΥΧΟΣ 34 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2006
περιεχόμενα τεύχους επικοινωνήστε μαζί μας !
Το Kέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ

Από τα σημαντικότερα διεθνώς ερευνητικά κέντρα για την μελέτη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, αλλά και, γενικότερα, των πολιτισμών του αρχαίου μεσογειακού κόσμου, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ έχει θέσει ως στόχο του να προωθεί τις ανθρωπιστικές αξίες στο αμερικανικό έθνος, να οργανώνει και να ενισχύει την έρευνα στον χώρο των ανθρωπιστικών σπουδών, να υλοποιεί ερευνητικά προγράμματα σε συνεργασία με συναφή ιδρύματα, καθώς και να στηρίζει την διάδοση της ελληνικής παράδοσης στο ευρύτερο κοινό. Επί σαράντα πέντε χρόνια, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών υπηρετεί την αποστολή αυτή μέσω ερευνητικών κυρίως δραστηριοτήτων, όπως είναι η συγκρότηση της εξαιρετικά σημαντικής ερευνητικής βιβλιοθήκης αρχαίων ελληνικών σπουδών, η οργάνωση πολυάριθμων ερευνητικών προγραμμάτων και συνεδρίων, καθώς και η δημοσίευση επιστημονικών συγγραμμάτων. Από το 1962, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών έχει φιλοξενήσει περί τους 400 ερευνητικούς εταίρους από όλον τον κόσμο.

O Γεώργιος Μπαμπινιώτης μίλησε για το έργο του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ

Σήμερα, υπό την εμπνευσμένη διεύθυνση του καθηγητή Γκρέγκορι Ναζ, το Κέντρο εφαρμόζει καινούργιους, δυναμικούς τρόπους, για να ενισχύσει τα ήδη σημαντικά επιτεύγματά του. Μέσω της χρήσης σύγχρονων τεχνολογικών μέσων από τον χώρο της πληροφορικής, έχει απώτερο στόχο να απευθυνθεί στο ευρύτερο δυνατόν διεθνές κοινό και να εγκαινιάσει νέα ερευνητικά προγράμματα Ελληνικών Σπουδών. Μέσα στο 2007, το Κέντρο θα εγκαινιάσει το πρώτο παράρτημά του στην Ευρώπη, με την λειτουργία ενός ερευνητικού και εκπαιδευτικού κέντρου στο Ναύπλιο. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου αυτού του παραρτήματος είναι ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Θράκης Ιωάννης Πετρόπουλος, ο οποίος είναι και μέλος του Συνδέσμου Υποτρόφων.

Στην προσφώνησή του, ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης, αναφερόμενος στο σκεπτικό της βράβευσης υπογράμμισε ότι το κέντρο προσφέρει «πολύτιμες υπηρεσίες [...] στην προαγωγή των Ελληνικών Κλασικών Σπουδών, τόσο στον τομέα της έρευνας όσο και στην προβολή και διάδοση των Ελληνικών Σπουδών ανά τον κόσμο». Τονίζοντας την καθοριστική συνεισφορά του σημερινού διευθυντή του Κέντρου, ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης ανέφερε: «Με την εμπνευσμένη διοίκηση (από το 2000) του διεθνώς γνωστού ελληνιστή, καθηγητή της Κλασικής και Συγκριτικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Γκρέγκορι Ναζ, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών έχει επιτύχει να γίνει εστία έρευνας του Κλασικού Ελληνικού Κόσμου και των Κλασικών Ελληνικών Γραμμάτων. [...] Η συγκέντρωση υποτρόφων-ερευνητών από διάφορες χώρες δημιουργεί ερευνητικούς πυρήνες που εξασφαλίζουν την σύνδεση και την συνεργασία επιστημόνων από όλον τον κόσμο με αντικείμενο τις Ελληνικές Σπουδές».

O διευθυντής του Κέντρου, καθηγητής Γκρέγκορι Ναζ

«Ένα ευεργετικό, πολύτιμο χαρακτηριστικό του σημερινού διευθυντή του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών, του καθηγητή Ναζ», ανέφερε μεταξύ άλλων ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης, «είναι η εξοικείωσή του με την εκπαιδευτική τεχνολογία και η αξιοποίηση αυτής της τεχνολογίας για τους σκοπούς του Κέντρου. Έτσι, σεμινάρια, διαλέξεις, συζητήσεις πραγματοποιούνται με την μέθοδο τής ‘‘εξ αποστάσεως εκπαίδευσης’’, γεγονός που καθιστά την δραστηριότητα του Κέντρου προσιτή στην ευρύτερη επιστημονική κοινότητα, ‘‘κτήμα των πολλών’’. Ας σημειωθεί ότι η μετάδοση επιστημονικών γνώσεων και ερευνητικών δεδομένων δεν συνδέεται με βεβαιώσεις, πτυχία ή άλλους τίτλους σπουδών. Παραμένει στο επίπεδο της καθαρής μάθησης, της έρευνας και της επιστημονικής γνώσης, δηλαδή της ουσίας, πέρα και έξω από την παροχή απλών τυπικών προσόντων ή ακαδημαϊκών τίτλων. Προέκταση και περαιτέρω εφαρμογή αυτής της αξιοποίησης της εκπαιδευτικής τεχνολογίας θα είναι και η προγραμματιζόμενη από το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών δημιουργία ενός ‘‘Κέντρου εν δυνάμει’’ (virtual Center), που θα παρέχει σε σταθερή βάση ζωντανά και αρχειοθετημένα προγράμματα του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως διαδικτυακής εκπαίδευσης». Αφού εξήρε την επικείμενη ίδρυση του παραρτήματος στο Ναύπλιο, «κορύφωμα (και αναγκαίο συμπλήρωμα) της δραστηριότητας του Κέντρου», ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης κατέληξε: «Και από τα λίγα αυτά, που ο περιορισμένος χρόνος της εκδήλωσης επιτρέπει να λεχθούν, καθίσταται προφανές γιατί το Ίδρυμα Ωνάση επέλεξε και αποφάσισε να βραβεύσει το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Χάρβαρντ, ως δίκαιη και επιβεβλημένη αναγνώριση ενός σημαντικού επιστημονικού ερευνητικού έργου για τον ελληνισμό και την Ελλάδα, το οποίο επιτελείται από το Χάρβαρντ στην Ουάσινγκτον επί 45 ολόκληρα χρόνια».  

Μετά την παραλαβή του βραβείου, ο καθηγητής Ναζ, με έντονη συναισθηματική φόρτιση, απηύθυνε την ευχαριστήρια ομιλία του στα ελληνικά, προκαλώντας ιδιαίτερη συγκίνηση στο ακροατήριο. Παραθέτουμε αυτούσια την ομιλία αυτή:

«Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,
μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης,
θεωρώ μεγάλη τιμή που μου απονέμεται το σημαντικό αυτό Βραβείο, τόσο για μένα προσωπικά όσο και για το  Ίδρυμα που εκπροσωπώ, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.

»Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών βρίσκεται στην Ουάσινγκτον, την πρωτεύουσα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, αλλά τώρα έχει επίσης ένα καινούριο παράρτημα στο Ναύπλιο, εδώ στην Ελλάδα. Η συμβολική αξία της επιλογής της συγκεκριμένης πόλης για το νέο αυτό παράρτημα είναι εξαιρετικά μεγάλη, καθώς το Ναύπλιο ήταν όχι μόνον η πρώτη πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους, αλλά και λιμάνι της μυκηναϊκής αυτοκρατορίας κατά την Εποχή του Χαλκού. Ο συγκεκριμένος αυτός τόπος συμβολίζει, επομένως, την συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού σε όλες τις διαφορετικές, αλλά πάντα ιδιαίτερες, εκφάνσεις του, καθ’ όλην την περίοδο των τεσσάρων αυτών χιλιάδων χρόνων.

O καθηγητής Γκρέγκορι Ναζ (στο κέντρο) με τον καθηγητή Ιωάννη Πετρόπουλο (δεξιά), πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών στο Ναύπλιο, και τον δικηγόρο Βασίλειο Πάτκο, εταίρο του Κέντρου

»Το  Ίδρυμά μας, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών, είναι αφιερωμένο στην μελέτη των διαφορετικών αυτών εκφάνσεων του ελληνικού πολιτισμού. Εστιάζει σε έναν μεγάλο αριθμό ερευνητικών και διδακτικών ενδιαφερόντων σχετικών με τον ελληνικό πολιτισμό, με την ευρύτερη σημασία του όρου ‘‘ελληνικός’’ - ως περιεκτικού των διαχρονικών φάσεων εξέλιξης του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας ως κεντρικού σημείου επαφής πολλών διαφορετικών πολιτισμών του αρχαίου μεσογειακού κόσμου. Προσήκουσα μεταφορά για την αποστολή του Κέντρου είναι ο Φάρος της Αλεξάνδρειας, όπως τον είχε οραματιστεί στο γνωστό όνειρό του ο Μέγας Αλέξανδρος. Η ιστορία του οράματος αυτού, όπως την αφηγείται ο Πλούταρχος στον Βίον του Αλεξάνδρου, επέπρωτο να αναχθεί σε κατευθυντήριο πολιτισμικό μύθο, ο οποίος περιέκλειε το ιδεώδες της εν Αιγύπτω Αλεξανδρείας ως της κατεξοχήν ελληνικής πόλης, αλλά, κυρίως, του ελληνικού πολιτισμού ως παγκόσμιας έννοιας ανθρωπισμού που υπερβαίνει τις όποιες διακρίσεις μεταξύ ευρωπαϊκού και μη ευρωπαϊκού.

»Το ανθρωπιστικό αυτό ιδεώδες παραμένει η κύρια κινητήρια δύναμη του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών. Έχω αφιερώσει την ζωή μου στο όραμα αυτό όχι μόνον υπό την ιδιότητά μου ως Διευθυντή του Κέντρου, αλλά και ως Καθηγητή της Κλασικής Ελληνικής Φιλολογίας στην Έδρα Φράνσις Τζόουνς του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ στο Καίμπριτζ της Μασσαχουσέτης, όπου ταξιδεύω από την Ουάσινγκτον κάθε εβδομάδα, για να συνεχίσω την ερευνητική και διδακτική δραστηριότητά μου.

»Ο συνδυασμός αυτός των ρόλων μου ως καθηγητή και ταυτόχρονα διευθυντή του Κέντρου ελπίζω ότι με κάνει πιο αποτελεσματικό στην διατήρηση και προώθηση του Κέντρου ως κεντρικής εστίας για την διάδοση του ελληνισμού ως παγκόσμιου προτύπου για τις ανθρωπιστικές σπουδές εν γένει. Το ανθρωπιστικό αυτό ιδεώδες βρίσκεται στην καρδιά των ερευνητικών και διδακτικών στόχων του Κέντρου. Ως ένα από τα πιο εξέχοντα ερευνητικά ιδρύματα παγκοσμίως, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών, με την δική του εξειδικευμένη βιβλιοθήκη και τον δικό του τεχνολογικό εξοπλισμό στον χώρο της πληροφορικής, είναι αφιερωμένο στην ‘‘ανταπόδοση’’ (‘‘giving back’’, όπως θα έλεγε κανείς στα αγγλικά) όλων όσα χρωστά στον ελληνισμό και σε όλους τους  Έλληνες που εκπροσωπούν τον ελληνισμό ανά τον κόσμο.

»Μολονότι οι φιλέλληνες, όπως εγώ, δεν είναι εκ γενετής  Έλληνες, θέλουμε να ελπίζουμε ότι είμαστε  Έλληνες εν πνεύματι, γιατί εδώ νιώθουμε ότι βρισκόμαστε στην πατρίδα μας. Κάθε φορά που έρχομαι στην Ελλάδα βιώνω έναν επανερχόμενο νόστο. Για να εκφράσω την ιδέα αυτή με τα λόγια του Νίτσε, ‘‘κανείς πουθενά πια δεν βρίσκεται στην πατρίδα του - με αποτέλεσμα να λαχταρά να βρίσκεται στον τόπον εκείνον όπου κατά κάποιον τρόπο νιώθει για πατρίδα του, γιατί εκεί είναι ο μόνος τόπος όπου θα ευχόταν να ήταν πράγματι η πατρίδα του. Κι ο τόπος αυτός είναι ο κόσμος της Ελλάδας’’».

Γ.Θ.Κ.

30-33