αΩ spacer spacer spacer ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ spacer ΤΕΥΧΟΣ 33 spacer ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2006
Επιστροφή στην σελίδα των Περιεχομένων Επικοινωνία
spacer
spacer
spacer
spacer spacer
Η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη
στο Μητροπολιτικό Μουσείο
Τέχνης της Νέας Υόρκης
της Λήδας Mπουζάλη
Mια εξαιρετικά πλούσια συλλογή από δώδεκα χιλιάδες τίτλους για την ελληνική και ρωμαϊκή Τέχνη βρίσκεται στη διάθεση κοινού και ερευνητών, σπουδαστών και άλλων φίλων του κλασικού πολιτισμού στη Νέα Υόρκη, χάρη στη γενναιοδωρία του Ιδρύματος Ωνάση.

Έξι χρόνια συμπληρώνονται εφέτος τον Οκτώβριο από την έναρξη της λειτουργίας της Ωνασείου Βιβλιοθήκης για την Ελληνική και Ρωμαϊκή Τέχνη στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης.
Εξυπηρετώντας έναν από τους βασικούς ιδρυτικούς σκοπούς του, που είναι η προώθηση του Ελληνικού Πολιτισμού στην παγκόσμια κοινότητα, το Ίδρυμα αποφάσισε τον Νοέμβριο του 1996 να χρηματοδοτήσει την κατασκευή, τον εξοπλισμό και τη λειτουργία μιας εξειδικευμένης βιβλιοθήκης, αφιερωμένης στην ελληνορωμαϊκή τέχνη, στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Η λειτουργία της βιβλιοθήκης, που καταλαμβάνει 685 τ.μ., ξεκίνησε το 2000 και περισσότερα από οκτώ χιλιάδες άτομα την έχουν επισκεφθεί έως σήμερα.

spacer
spacer

Ο αρχικός πυρήνας της συλλογής χρονολογείται από το 1909, όταν δημιουργήθηκε αρχικά το Τμήμα Κλασικής Τέχνης του Μουσείου. Αναπτύχθηκε σημαντικά το 1931 με τη δωρεά βιβλίων και περιοδικών από τον Έντουαρντ Ρόμπινσον, δεύτερο διευθυντή του Μουσείου. Στα χρόνια που ακολούθησαν η συλλογή εμπλουτίστηκε ακόμα περισσότερο χάρη στις δωρεές διαφόρων επιμελητών και ιδιωτών και πιο πρόσφατα με τη συμβολή των φίλων του σχετικού Τμήματος του Μουσείου με την επωνυμία «Φιλόδωροι». Το πλήθος των βιβλίων αυτών παρέμενε στα παλιά γραφεία του Τμήματος Ελληνικής και Ρωμαϊκής Τέχνης έως το έτος 2000, οπότε εγκαινιάστηκε το υπερσύγχρονο κτήριο βιβλιοθήκης. Χάρη στη χρηματοδότηση του Ιδρύματος Ωνάση, κατασκευάστηκε ένας αυτόνομος χώρος βιβλιοθήκης στο Μουσείο, με την απαραίτητη υποδομή και με τον τεχνολογικό εξοπλισμό για τη διαθεσιμότητα των αρχείων on-line. Μια νέα βιβλιοθήκη είχε γεννηθεί, ανοικτή σε ερευνητές σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Όπως εξηγεί ο κ. Μαρκ Σαντάντζελο, βιβλιοθηκάριος του Mουσείου, στόχος της Ωνασείου Βιβλιοθήκης είναι να αποτελεί ένα από τα κυριότερα ερευνητικά κέντρα στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη μελέτη της ελληνορωμαϊκής Tέχνης. Το φιλόδοξο αυτό όραμα υλοποιείται με τη βοήθεια της πολιτικής που έχει χαράξει η διοίκησή της, δηλαδή με τη σταδιακή ανάπτυξη των συλλογών της. Σήμερα φιλοξενεί περί τις δώδεκα χιλιάδες εξειδικευμένους τόμους που καλύπτουν τους τομείς της αρχαίας Τέχνης και Αρχαιολογίας, όπως είναι η γλυπτική, η κεραμική, η υαλουργία, τα κοσμήματα, οι τοιχογραφίες, καθώς και η ιστορία των συλλογών. Επίσης, στη βιβλιοθήκη φυλάσσονται εξακόσια σπάνια βιβλία, έργα πρώιμης γραμματείας, κατάλογοι από δημοπρασίες έργων Τέχνης και αρχειακό υλικό. Ο χρήστης της έχει, ακόμα, στη διάθεσή του είκοσι συνδρομητικά περιοδικά και άλλες περιοδικές εκδόσεις, οκτώ χιλιάδες ανάτυπα, καθώς και ηλεκτρονικά αρχεία.
Αναφερόμενος στον τρόπο εμπλουτισμού της βιβλιοθήκης, ο κ. Σαντάντζελο σημειώνει ότι η επιλογή των βιβλίων γίνεται με προσοχή, ώστε να αποτελούν υποστηρικτικό υλικό για τα ελληνικά και ρωμαϊκά εκθέματα που υπάρχουν στο Μουσείο, αλλά και να συμβάλλουν ευρύτερα στη μελέτη των έργων Τέχνης της αρχαιότητας. Επιπλέον, η διοίκηση της βιβλιοθήκης βρίσκεται σε μόνιμη επαφή με εμπόρους βιβλίων σε παγκόσμια κλίμακα και ιδιαίτερα με εξειδικευμένους ερευνητές από την Ανατολική Μεσόγειο που εντοπίζουν βιβλία τα οποία είναι δύσκολο να βρεθούν στην Αμερική. Με τη μέθοδο αυτή, επισημαίνει ο κ. Σαντάντζελο, η βιβλιοθήκη έχει κατορθώσει να δημιουργήσει μια πλούσια συλλογή με ποιοτικά έργα αναφοράς, που την κάνουν να ξεχωρίζει από ανάλογες συλλογές.

spacer
spacer

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στη συλλογή σπάνιων βιβλίων που υπάρχουν στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη. Σήμερα δώδεκα τίτλοι βρίσκονται αποκλειστικά στη βιβλιοθήκη αυτή από ολόκληρη τη Βόρειο Αμερική.
Η συλλογή σπάνιων βιβλίων περιλαμβάνει έργα των αρχών του 18ου και του 19ου αιώνα, ανάμεσά τους σπάνιες γαλλικές, ιταλικές και ελληνικές εκδόσεις. Υπάρχουν, επίσης, πολλά βιβλία που κυκλοφορούν σε ελάχιστα αντίτυπα διεθνώς, όπως το έργο Antiquites του Βίλελμ Φρένερ του 1899, του οποίου η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη κατέχει το ενδέκατο αντίτυπο από το σύνολο των μόλις 25 αντιτύπων που τυπώθηκαν.
Τον Δεκέμβριο του 2001 έγινε μια σημαντική δωρεά από τη Νάνσυ Φορντ, η οποία χάρισε στη βιβλιοθήκη την προσωπική της συλλογή από 75 σπάνιες εκδόσεις που αναφέρονται σε αρχαίους περιηγητές στην Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο. Μεταξύ αυτών ήταν και ένα αντίτυπο του 1710 του βιβλίου Αμαζόνες, το οποίο αποτελεί το παλαιότερο βιβλίο στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη.
Ένα άλλο μοναδικό στοιχείο της συλλογής σπάνιων εκδόσεων είναι οι σπάνιοι κατάλογοι δημοπρασιών, μερικοί από τους οποίους προέρχονται από τις πρώτες ευρωπαϊκές δημοπρασίες Τέχνης της δεκαετίας του 1830.
Όμως τα σπάνια βιβλία μπορούν να είναι και σύγχρονα. Η Βιβλιοθήκη έλαβε ως δώρο από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης έναν κομψό κατάλογο, ο οποίος, αν και τυπώθηκε το 2004, κυκλοφόρησε μόνο σε οκτακόσια αντίτυπα, γεγονός που τον καθιστά μια αρκετά σπάνια έκδοση παγκοσμίως.
«Δεδομένου ότι η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη είναι η μόνη στις Ηνωμένες Πολιτείες που φιλοξενεί αυτή την έκδοση», δηλώνει ο κ. Σαντάντζελο, «είναι τιμή και χαρά για εμάς να προάγουμε τον ελληνικό πολιτισμό διατηρώντας και παρουσιάζοντας τον τόμο αυτό στη συλλογή μας.
»Σε σύγκριση με τις μεγάλες βιβλιοθήκες του κόσμου, όπως η Βρετανική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου και η Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού, αποτελούμε μια μικρή βιβλιοθήκη με μια περιορισμένη συλλογή σπάνιων βιβλίων. Ακολουθούμε, όμως, μια πολύ συγκεκριμένη και προσεκτική στρατηγική στη συγκέντρωση του υλικού μας. Με την ευκαιρία, προσθέτω ότι είναι πάντα ευπρόσδεκτες οι δωρεές σπάνιων βιβλίων από την Ελλάδα και την Κύπρο για την ελληνική και ρωμαϊκή Τέχνη, που δεν μπορούν να βρεθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρακολουθούμε την αγορά παλαιών εκδόσεων με στόχο την επέκταση της συλλογής μας και με τον τρόπο αυτό προσθέσαμε εννέα σπάνια βιβλία τα τελευταία πέντε χρόνια.
»Η φύλαξη τέτοιων σπάνιων εκδόσεων αποτελεί προνόμιο και μεγάλη ευθύνη για εμάς Είμαστε υπεύθυνοι», καταλήγει ο κ. Σαντάντζελο, «για τη διατήρηση των έργων αυτών για χάρη της ανθρωπότητας, της ιστορίας και της επιστήμης».
Στους μελλοντικούς στόχους τής διοίκησης της Ωνάσειου Βιβλιοθήκης περιλαμβάνεται η ψηφιακή διατήρηση των σπάνιων αυτών βιβλίων, ώστε να είναι διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή διεθνώς και να διαφυλαχθούν για τις επόμενες γενιές.

spacer
spacer

Η συλλογή των βιβλίων αποτελεί έναν μόνο από τους σημαντικούς τομείς δράσης της βιβλιοθήκης. Ένας πλούτος πληροφοριακών πηγών βρίσκεται στα αρχεία της. Αμέτρητοι φάκελοι αρχειακού υλικού, σημειώσεων, εγγράφων και αλληλογραφίας μεταξύ διακεκριμένων επιστημόνων καταγράφουν την ιστορία του Τμήματος Ελληνικής και Ρωμαϊκής Τέχνης του Μουσείου, των συλλογών και των ερευνών του από την ίδρυσή του και μετά. Επιπλέον, η βιβλιοθήκη απέκτησε πρόσφατα τα αρχεία των σημαντικών εμπόρων έργων Τέχνης Πιέρο Τότσι και Ντικράν Κελεκιάν, καθώς και τα προσωπικά έγγραφα της επιμελήτριας Γκιζέλα Ρίχτερ. Πρόκειται για μοναδικά ντοκουμέντα, τα οποία σκοπεύει να αναδείξει στο μέλλον, με ψηφιοποίηση και αποθήκευση σε αρχεία υπολογιστή.
Στους σημαντικούς δωρητές βιβλίων, περιοδικών και αρχείων περιλαμβάνονται η οικογένεια Πωλ Έρντος, η Αμερικανική Ακαδημία της Ρώμης, οι Πατρίτσια Στίκνεϋ, Πωλ Κλαουδάτος, Νανέτ Κελεκιάν, η οικογένεια Πιέρο Τότσι και η Νάνσυ Φορντ, καθώς και πλήθος ανώνυμων δωρητών. Χάρη στη γενναιοδωρία τους και στο υψηλό επίπεδο κατάρτισης των επιμελητών και βιβλιοθηκονόμων, η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη τείνει να αναδειχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά κέντρα της Βόρειας Αμερικής.
«Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης έχει αναλάβει και υλοποιεί με αφοσίωση το έργο της παρουσίασης, ερμηνείας και μελέτης των σπουδαίων κλασικών πολιτισμών της Ελλάδας και της Ρώμης, η καλλιτεχνική παράδοση των οποίων επηρέασε καθοριστικά την μετέπειτα Tέχνη της Δύσης και εξακολουθεί να την επηρεάζει έως και σήμερα», είχε δηλώσει πριν από τα εγκαίνια της βιβλιοθήκης ο διευθυντής του Μητροπολιτικού Μουσείου κ. Φιλίπ ντε Μοντεμπέλλο. «Η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη θα αποτελέσει ένα εξαιρετικό συμπλήρωμα των συλλογών μας και παράλληλα θα συμβάλει στην ανάπτυξη της μελέτης της ελληνορωμαϊκής Tέχνης. Είμαστε ευγνώμονες προς το Ίδρυμα Ωνάση για την υποστήριξη που παρέσχε στη δημιουργία μιας υποδομής αντάξιας αυτού του μοναδικού υλικού».
Από την πλευρά του Ιδρύματος Ωνάση, ο αείμνηστος πρόεδρός του Στέλιος Παπαδημητρίου είχε σχολιάσει: «Ο σημαντικός αυτός χώρος θα είναι πολύτιμος για όλους τους μελετητές στην εποχή μας αλλά και στο μέλλον. Είμαστε περήφανοι που συμβάλαμε στη δημιουργία αυτής της εξαίρετης βιβλιοθήκης».
Η πλούσια συλλογή της βιβλιοθήκης αποτελεί κίνητρο για πλήθος ερευνητών από όλα τα μέρη του κόσμου να την επισκεφθούν και ν’ απολαύσουν το μεγαλείο της ελληνορωμαϊκής Tέχνης. Από την έναρξη της λειτουργίας της, περισσότεροι από οκτώ χιλιάδες επισκέπτες έχουν συμβουλευθεί τα αρχεία της, επιμελητές, καθηγητές, σπουδαστές, ανεξάρτητοι μελετητές, συλλέκτες και φιλότεχνοι. Ο αριθμός των επισκεπτών εξακολουθεί να αυξάνεται κατά 10% κάθε χρόνο.

Παράλληλα με την ανάπτυξη της βιβλιοθήκης και την αύξηση των επισκεπτών της υπάρχει βάσιμη ελπίδα ότι στο μέλλον δεν θα σταματήσει να καλλιεργείται το ενδιαφέρον και να προάγεται η γνώση για τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό.

spacer
spacer spacer spacer spacer 28-31
spacer
spacer
spacer
| ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ | ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΤΕΥΧΗ | ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ