αΩ spacer spacer spacer ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ spacer ΤΕΥΧΟΣ 32 spacer ΙΟΥΝΙΟΣ 2006
Επιστροφή στην σελίδα των Περιεχομένων Επικοινωνία
spacer
spacer
spacer
συνέντευξη
spacer
spacer
spacer
Γιώργος spacer Ζαμπέλας spacer
spacer
spacer
spacer
Συνέντευξη
στη Λήδα Μπουζάλη
spacer
spacer
Γιώργος Ζαμπέλας
spacer
spacer

Η Αποκατάσταση του ναού του Ευαγγελισμού
Πνοή αυτοπεποίθησης για τον Ελληνισμό της Αλεξάνδρειας

Δύο χρόνια διήρκεσαν οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης της ορθόδοξης εκκλησίας του Ευαγγελισμού στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Πρόκειται για ένα κτήριο κατασκευασμένο αρχικά στο διάστημα 1847-1856 από λιθοδομή, εντυπωσιακό σε μέγεθος: με κάτοψη περίπου 1.000 τ.μ. και με ύψος 20 μ. περίπου. Η πρωτοβουλία για το εξαιρετικά σημαντικό για τον Ελληνισμό της Αλεξάνδρειας έργο ανήκει σε τρεις εμπνευσμένους και διορατικούς άνδρες: στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής Πέτρο, στον πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση Στέλιο Παπαδημητρίου και στον αναπληρωτή πρόεδρο του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού και επίτιμο πρόεδρο της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας Στέφανο Ταμβάκη. Οι δύο πρώτοι δεν βρίσκονται πια στη ζωή. Πρόφθασαν, όμως, να δουν το ιστορικό κτήριο να ανακτά την αρχική του αίγλη.

spacer
spacer
spacer
spacer
spacer

Την ευθύνη του έργου της συντήρησης και αποκατάστασης του ναού ανέλαβε ο γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ωνάση και αρχιτέκτονας Γιώργος Ζαμπέλας, ο οποίος συντόνισε την ομάδα τεχνικών: τον αρχιτέκτονα μηχανικό Γιώργο Τσούτσουρα, τον πολιτικό μηχανικό Παναγιώτη Παναγιωτόπουλο, τον ειδικό στον φωτισμό Κίμωνα Χούρσογλου και στην τελική φάση τον ειδικό ωρολογοποιό Θεόδωρο Κωτσάκη.
Στο χρονικό του υποδειγματικού έργου συντήρησης και αποκατάστασης αναφέρθηκε στο ΑΩ ο κ. Γιώργος Ζαμπέλας.

spacer
spacer

Ποιο ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι του εγχειρήματος;

spacer
spacer

Το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν η συντήρηση και αποκατάσταση των όψεων, γιατί τέτοιου είδους λεπτεπίλεπτες κατασκευές, κορνίζες, διακοσμητικά στοιχεία, διακοσμητικές πλάκες, με ρωγμές, φθορές και αποκολλήσεις, δεν ήταν συνηθισμένη δουλειά για τους εργολάβους στην Αίγυπτο. Άρα χρειαζόταν να ευαισθητοποιήσουμε τον εργολάβο και να τον μάθουμε να δουλεύει ποιοτικά. Εκεί πρέπει να δώσουμε συγχαρητήρια στον αρχιτέκτονα Γιώργο Τσούτσουρα, που ενέπνευσε τον εργολάβο να προσπαθήσει να κάνει κάτι ιδιαίτερο. Αυτό το σημείο ήταν σίγουρα μια επιτυχία και παράλληλα το ότι μπορέσαμε να υλοποιήσουμε το έργο τηρώντας τον αρχικό μας προϋπολογισμό.

spacer
Κορυφή σελίδας
spacer

Πόσο κόστισε το έργο αυτό;

spacer
spacer

Κόστισε περίπου 600.000 ευρώ. Βέβαια, τα ημερομίσθια είναι πολύ χαμηλότερα στην Αίγυπτο. Εάν το ίδιο έργο γινόταν στην Αθήνα, θα κόστιζε τρεις φορές περισσότερο, και θα έφθανε το 1,5 -1,8 εκατομμύρια ευρώ. Σε ένα οικοδομικό έργο το πιο δύσκολο πράγμα είναι να καθορισθεί η ισορροπία, η «χρυσή τομή», ανάμεσα στην ποιότητα και στον προϋπολογισμό. Ούτε το κοστολόγιο μπορεί να μείνει ανεξέλεγκτο, ούτε υπερβολική οικονομία μπορεί να γίνει, γιατί θα έχει επιπτώσεις στην ποιότητα του έργου. Όπως αντιλαμβάνεσθε, όμως, εάν ξοδέψουμε υπερβολικά ποσά σε ένα έργο, θα στερήσουμε πόρους από ένα άλλο κοινωφελές έργο του Ιδρύματος.

spacer
spacer
Eπισκευή άνω ζώνης τυμπάνων κωδωνοστασίου
spacer
Κορυφή σελίδας
spacer

Τι ιδιαιτερότητες είχε το έργο αυτό; Ήταν αντίστοιχο με την αποκατάσταση του κτηρίου στο Ναύπλιο, που στέγασε το παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης;

spacer
spacer

Πρόκειται για εντελώς διαφορετικό έργο. Στην Αλεξάνδρεια έγινε πιο προσεκτική συντήρηση και αποκατάσταση, όπως αρμόζει σε ένα κτήριο μνημειακού χαρακτήρα. Στο Ναύπλιο, η επέμβαση ήταν ριζική. Το κτήριο ήταν ένα κτίσμα διατηρητέο, σε πολύ κακή κατάσταση, όπου η βασική υποχρέωσή μας ήταν να αποκαταστήσουμε τις εξωτερικές όψεις στην αρχική τους μορφή. Όλο το εσωτερικό ανακαινίσθηκε και άλλαξε η χρήση του.

spacer
Σχέδιο πρόσοψης του ναού με την πρόταση ανακαίνισης του 1927
spacer

Σχέδιο πρόσοψης του ναού με την πρόταση ανακαίνισης του 1927

spacer
spacer

Πόσο σοβαρά ήταν τα δομικά προβλήματα;;

spacer
spacer

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η δομική στερέωση των δύο κωδωνοστασίων. Λόγω του ότι είχαν προστεθεί εκ των υστέρων, είχαν κατασκευαστεί με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και στηρίζονταν επάνω σε λιθοδομή. Αυτή η ασυμβατότητα συνήθως δημιουργεί προβλήματα. Έγινε σταθεροποίηση του στατικού φορέα στην περιοχή των κωδωνοστασίων, επισκευή των ρωγμών, επισκευή του οξειδωμένου σιδηροπλισμού, προστέθηκαν μεταλλικές κατασκευές (ελάσματα και δοκοί), για να στερεώσουν καλυτέρα την υπάρχουσα κατασκευή, τοποθετήθηκαν προεντεταμένοι ελκυστήρες –δηλαδή βέργες από σίδερο που τεντώνονται και η κατασκευή αποκτά μεγαλύτερη αντοχή–, έγιναν τσιμεντέμματα στις λιθοδομές, για να κλείνουν τα κενά και οι ρωγμές, και επίσης κατασκευάστηκαν ενισχυμένα επιχρίσματα – σοβάδες ενισχυμένοι με πιο πολύ τσιμέντο, με επένδυση Νευρομετάλ κ.ά.

spacer

Υπήρξε ιδιαίτερη φροντίδα για τις αγιογραφίες;

spacer
spacer

Οι αγιογραφίες δεν είχαν καταστραφεί, έγινε καθαρισμός από εξειδικευμένους συντηρητές. Ο ζωγραφικός διάκοσμος μέσα στον ναό, οι ειδικές τεχνικές, η απομίμηση μαρμάρου, έγιναν από την αρχή με εξονυχιστικούς ελέγχους ως προς τη συμβατότητα και πιστότητα των χρωμάτων και των μορφών με τις υφιστάμενες. Στο τέμπλο έγινε αντικατάσταση των φθαρμένων τμημάτων, νέες χρυσές επιστρώσεις και συντήρηση των εικόνων.

spacer
Κορυφή σελίδας
spacer

Ποιες άλλες εργασίες έγιναν στον ναό;

spacer
spacer

Άλλο μεγάλο κομμάτι των εργασιών ήταν η αντικατάσταση της επικάλυψης της στέγης και η στεγανοποίησή της. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό, γιατί έμπαιναν τα νερά της βροχής και κατέστρεφαν την οροφή του ναού. Κατασκευάσθηκε νέα επικάλυψη με μεταλλικά φύλλα, που στεγανοποιήθηκαν από κάτω με ασφαλτόπανο.
Επίσης, δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στον φωτισμό του ναού: εμπλουτίστηκαν οι πολυέλαιοι, σχεδιάστηκαν από τον Κίμωνα Χούρσογλου νέα φωτιστικά, μετά από μελέτη φωτισμού, ώστε να αναδεικνύεται ο εσωτερικός διάκοσμος και να υπάρχει άπλετο φως σε όλο τον ναό. Χρειάστηκε να αλλάξει συνολικά το δίκτυο καλωδιώσεων και τοποθετήθηκε και σύστημα πυρανίχνευσης. Το ίδιο έγινε και για το εξωτερικό του ναού και τον αύλειο χώρο, για να μπορέσει να αναδειχθεί η αισθητική του κτηρίου.
Επίσης, έγινε επισκευή του ρολογιού, το οποίο αποτελούσε ένα θαύμα τεχνικής της εποχής του και είχε κατασκευαστεί από τον διάσημο οίκο ο οποίος κατασκεύασε και το ρολόι του Γουεστμίνστερ του Λονδίνου, το γνωστό Μπιγκ Μπεν. Πρόκειται για έναν τεράστιο μηχανισμό, με μέγεθος περίπου δύο μέτρα, που λειτουργεί με αντίβαρα. Την επισκευή του επιμελήθηκε ο ωρολογοποιός Θεόδωρος Κωτσάκης. Από κακές επεμβάσεις και παραλείψεις του παρελθόντος, έλειπαν κομμάτια, τα οποία αναζήτησε στον κατασκευαστή στην Αγγλία, πήγε στο μουσείο του Greenwich,  βρήκε τα σχέδια των τμημάτων που έλειπαν, τα κατασκεύασε και τα τοποθέτησε. Αυτό σημαίνει «αποκατάσταση». Θα μπορούσαμε να είχαμε βάλει έναν καινούργιο ηλεκτρονικό μηχανισμό στη θέση του.
Τέλος, έγινε ανακατασκευή του περιβάλλοντος χώρου, στρώθηκε η αυλή με καινούργια τσιμεντοπλακάκια, κι όχι μόνο αυτό, αλλά συντηρήθηκαν και βάφτηκαν και τα γειτονικά κτήρια, που είναι ιδιοκτησία της Κοινότητας Αλεξάνδρειας.

spacer
Eργασίες συντήρησης και μερικής ανακατασκευής του σολέα
spacer

Eργασίες συντήρησης και μερικής ανακατασκευής του σολέα

spacer

Ποιο στοιχείο του ναού σας αρέσει πιο πολύ;

spacer
spacer

Το εσωτερικό του ναού, ο εκπληκτικός διάκοσμος, η αίσθηση που αποπνέει. Οι αγιογραφίες, τα καταπληκτικά βιτρώ – που δεν τα πειράξαμε, μόνο αντικαταστάθηκαν ορισμένα κομμάτια που ήταν σπασμένα. Επίσης, εντυπωσιάζει το μέγεθος του ναού, ο οποίος δεσπόζει σαν Φάρος της Ορθοδοξίας στην πόλη της Αλεξάνδρειας.

spacer

Βρίσκετε απογοητευτική την εικόνα της σύγχρονης Αλεξάνδρειας;

spacer
spacer

Η πόλη αυτή έχει περιθώρια εξέλιξης. Όσον αφορά στο παρελθόν, τόσο ο ναός όσο και το ελληνικό νεκροταφείο με τα εκπληκτικά γλυπτά του, αλλά και τα κτήρια της Ελληνικής Κοινότητας δείχνουν την ισχύ και το πολιτιστικό επίπεδο που είχαν οι Έλληνες που ζούσαν εκεί παλαιότερα. Αυτοί οι άνθρωποι γύρισαν στην Ελλάδα και συνέβαλαν στο να προοδεύσει η χώρα μας. Η εξέλιξη της πόλης πλέον είναι θέμα των Αιγυπτίων.

spacer
Κορυφή σελίδας
spacer

Πώς βλέπετε το μέλλον της Αλεξάνδρειας, σε σχέση με το μέλλον του ελληνικού στοιχείου εκεί;

spacer
spacer

Νομίζω πως έργα όπως η αποκατάσταση του ναού του Ευαγγελισμού δίνουν μια πνοή αυτοπεποίθησης και θάρρος στους Έλληνες που δραστηριοποιούνται στο χώρο να προχωρήσουν με περισσότερο κέφι. Επομένως, θεωρώ ότι κινήσεις όπως αυτή του Ιδρύματος είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Ο κυβερνήτης της Αλεξάνδρειας Mωχάμεντ Mαχγκούμπ ήταν πολύ θετικός απέναντι στο έργο της αποκατάστασης του ναού του Ευαγγελισμού και βοήθησε στο να ξεπεραστούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν φρένο. Αυτό είναι ένα παράδειγμα πως, όταν απλουστεύονται οι διαδικασίες και υπάρχει πνεύμα φιλίας και διορατικότητα, τα πράγματα προχωρούν μπροστά. Οι Αιγύπτιοι θέλουν τους Έλληνες, και αυτό φαίνεται από τη βοήθειά τους σε σχέση με το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας.
Στην Αίγυπτο υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης και ευνοϊκό περιβάλλον για τους Έλληνες επιχειρηματίες. Όπως κάνουμε επενδύσεις στα Βαλκάνια, με την ίδια λογική θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε και την Αίγυπτο, και ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα βρίσκεται πιο κοντά στην Αίγυπτο από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Υπάρχουν και οι ιστορικοί δεσμοί. Νομίζω ότι οι προϋποθέσεις είναι θετικές, πιθανόν και για μια αναβίωση του ελληνικού στοιχείου στην Αλεξάνδρεια και την Αίγυπτο γενικότερα.

spacer
Κορυφή σελίδας
spacer
spacer
spacer
spacer
spacer spacer spacer spacer 24-27
spacer
spacer
spacer
| ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ | ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΤΕΥΧΗ | ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ