αΩ spacer spacer spacer ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ spacer ΤΕΥΧΟΣ 27 spacer MAPTIOΣ 2005
Επιστροφή στην σελίδα των Περιεχομένων Επικοινωνία
spacer
spacer
spacer
spacer
spacer
Tο Tεχνικό Eπιμελητήριο της Eλλάδας στον Mεσοπόλεμο
spacer
γράφει
ο Eυριπίδης N. Λουκής
spacer
Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Μηχανικών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστημίου Αιγαίου


spacer spacer
βιβλιοπαρουσίαση
spacer
spacer
spacer
«Tο Tεχνικό Eπιμελητήριο της Eλλάδας στον Mεσοπόλεμο»
Εμμανουήλ Γ. Χαλκιαδάκης, Το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας στο Μεσοπόλεμο. Σύσταση, λειτουργία, εξέλιξη – ο ρόλος του Νίκου Κιτσίκη, εκδ. Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Αθήνα 2003, σελ. 97.

spacer Πορτραίτο του Nίκου Kιτσίκη από τον Παρθένη, που καταστράφηκε τον Aπρίλη του 1943 στον Eμφύλιο
spacer

Πορτραίτο του Nίκου Kιτσίκη από τον Παρθένη, που καταστράφηκε τον Aπρίλη του 1943 στον Eμφύλιο

spacer
Το βιβλίο του Εμμανουήλ Γ. Χαλκιαδάκη περιγράφει πολύ παραστατικά την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τις συνθήκες μέσα στις οποίες ιδρύθηκε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (T.E.E.) στα τέλη του 1923, τα πρώτα του επιτυχημένα βήματα κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, καθώς επίσης και την σημαντική συμβολή σε αυτά του Νικολάου Κιτσίκη, Προέδρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου και Καθηγητή και στην συνέχεια Αντιπρύτανη και Πρύτανη του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.

Η ίδρυση του Τ.E.E. το 1923 ήταν σίγουρα ένα κομβικό σημείο για την ανάπτυξη και εφαρμογή των τεχνολογικών επιστημών στην χώρα μας, αλλά και γενικότερα για την οικονομική και κοινωνική μας ανάπτυξη. Η σημαντική αυτή εξέλιξη ήταν αποτέλεσμα ενός συνδυασμού εξελίξεων και γεγονότων που προηγήθηκαν στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Από την μία μεριά ο «Βενιζελικός αστικός εκσυγχρονισμός» θέτει ως πρωτεύοντα στόχο την οργάνωση και τον εξορθολογισμό τόσο του κράτους όσο και της κοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό ιδρύεται το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και στην συνέχεια υπό την αιγίδα του ψηφίζονται το 1914 οι βασικοί νόμοι ίδρυσης των εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων (Ν. 184), των γεωργικών επιμελητηρίων (Ν. 280), των σωματείων (Ν. 281) και των γεωργικών συνεταιρισμών (Ν. 602). Έτσι, δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την οργάνωση και εκπροσώπηση όλων των κοινωνικών τάξεων, μέσω νομικών προσώπων τόσο δημοσίου δικαίου (π.χ. επιμελητηρίων) όσο και ιδιωτικού δικαίου (π.χ. συνεταιρισμών).

H τελευταία τάξη του E.M.Π., Πάσχα 1907, δεύτερος από αριστερά στην πρώτη σειρά ο Nίκος Kιτσίκης spacer
spacer

H τελευταία τάξη του E.M.Π., Πάσχα 1907, δεύτερος από αριστερά στην πρώτη σειρά ο Nίκος Kιτσίκης

Tην ίδια εποχή η συνειδητοποίηση του ιδιαίτερα σημαντικού ρόλου των τεχνικών έργων, και γενικότερα της ανάπτυξης των τεχνολογικών επιστημών, στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, οδηγεί στην υλοποίηση μεγάλων τεχνικών έργων, που στόχο έχουν την ανάπτυξη βασικών υποδομών (π.χ. δρόμων, γεφυρών, ύδρευσης, εξηλεκτρισμού κ.λπ.) και την «επούλωση των πληγών» από την Μικρασιατική Kαταστροφή. Παράλληλα, οδηγεί και στην δημιουργία των αναγκαίων για την τεχνολογική πρόοδο ανώτατων εκπαιδευτικών δομών: το «Σχολείο των Βιομηχάνων Τεχνών», που λειτουργούσε από το 1887, αναπτύσσεται ραγδαία, και με τον Νόμο 338 του 1914 αναβαθμίζεται και γίνεται ισότιμο με το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια, διευρύνεται με την ίδρυση νέων Σχολών, ενώ καθιερώνεται οριστικά η ονομασία του ως «Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο». Οι πρώτοι Έλληνες διπλωματούχοι μηχανικοί που αποφοιτούν από τις ανώτατες αυτές εκπαιδευτικές δομές διεκδικούν κορυφαίο ρόλο, όχι μόνο στα μεγάλα τεχνικά έργα που υλοποιούνται την εποχή εκείνη στην Ελλάδα, αλλά και στην γενικότερη οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Διεκδικούν την κατοχύρωση του κρίσιμου ρόλου τους, και πολεμούν ενάντια στην «ισοπέδωσή» τους (που αποτελεί από τότε μέχρι και σήμερα ισχυρή αρνητική και εκφυλιστική μόνιμη τάση της ελληνικής κοινωνίας) με τους χαμηλότερων προσόντων μηχανικούς.

Μέσα στις συνθήκες αυτές ιδρύεται το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας (T.E.E.) με τον Νόμο 353 του 1923, ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, το οποίο αποτελεί επίσημο οργανισμό και εκπρόσωπο των τεχνολογικών επιστημόνων, έχοντας ως στόχο την προώθηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και την άνοδο του επιστημονικού επιπέδου των μελών του, και παράλληλα τον επίσημο τεχνικό σύμβουλο του κράτους. Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου το T.E.E. κάνει τα πρώτα του βήματα, τα οποία είναι επιτυχημένα, και σε αυτό συμβάλλει σημαντικά η παρουσία σημαντικών προσωπικοτήτων στην ηγεσία του. Κυρίαρχη θέση μεταξύ αυτών των προσωπικοτήτων κατέχει επάξια ο Νικόλαος Κιτσίκης, Πρόεδρος του T.E.E. από το 1931 έως το 1935, Εκπρόσωπος του τεχνικού κόσμου στην Γερουσία από το 1929 έως το 1935, Καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, Αντιπρύτανις από το 1937 έως το 1939 και από το 1941 έως το 1943, και Πρύτανις του Ιδρύματος από το 1943 έως το 1945.

spacer Tο προεδρείο της Γερουσίας, το 1934: από αριστερά N. Kιτσίκης, κοσμήτορας, Π. Aλεξανδρής, αντιπρόεδρος, Σ. Γονατάς, πρόεδρος, M. Mπέμπης, κοσμήτορας
spacer

Tο προεδρείο της Γερουσίας, το 1934: από αριστερά N. Kιτσίκης, κοσμήτορας, Π. Aλεξανδρής, αντιπρόεδρος, Σ. Γονατάς, πρόεδρος, M. Mπέμπης, κοσμήτορας

spacer

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου με τίτλο Σύσταση, λειτουργία, εξέλιξη του Τεχνικού Επιμελητηρίου αρχικά ορίζεται ο όρος «μηχανικός» και στην συνέχεια εξετάζεται το επίπεδο και οι τρόποι προστασίας του τίτλου και του επαγγέλματος του μηχανικού στην Ελλάδα, καθώς επίσης και σε μια σειρά άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Στην συνέχεια αναλύονται η περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τα βασικά αίτια και αφορμές που οδήγησαν στην ανάγκη της μετεξέλιξης των ήδη υπαρχόντων συλλόγων και ενώσεων μηχανικών και της ίδρυσης του Τ.E.E. το 1923 ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου. Αναλύονται οι σκοποί του, σύμφωνα με τον ιδρυτικό του Νόμο, η διάρθρωση και τα όργανά του, και επίσης δίδονται χρήσιμα στατιστικά στοιχεία για την διαχρονική εξέλιξη του αριθμού των μελών του ανά ειδικότητα. Στην συνέχεια αναλύεται η πλούσια επιστημονική δραστηριότητα, καθώς επίσης και επαγγελματική δραστηριότητα του Τ.E.E. κατά την περίοδο του μεσοπολέμου.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου με τίτλο Ο ρόλος του Νίκου Κιτσίκη περιλαμβάνει αρχικά το βιογραφικό του Νίκου Κιτσίκη και στην συνέχεια περιγραφή της επιστημονικής του δραστηριότητας και της δραστηριότητάς του ως Γερουσιαστή και ως Προέδρου του Τ.E.E. κατά την περίοδο του μεσοπολέμου. Δίδει έμφαση στις ριζοσπαστικές αντιλήψεις του για τον ρόλο του Τ.E.E. και του μηχανικού, καθώς επίσης και στις σχετικές πρωτοβουλίες, επιδιώξεις, προτάσεις και εισηγήσεις του. Παράλληλα, επισημαίνει και την ηθική ακεραιότητα του Νίκου Κιτσίκη: παρά τις πολύ υψηλές θέσεις από στις οποίες υπηρέτησε, τα οικονομικά του, όπως παραδέχεται σε γράμμα προς τον υιό του το 1951, ήταν σε άσχημη κατάσταση. Παρά ταύτα απέρριψε προτάσεις που του έκαναν οι Γερμανοί για εκπόνηση τεχνικών μελετών, δεδομένου ότι ήταν Πρύτανης του Πολυτεχνείου και ένας από τους καλύτερους μηχανικούς της χώρας, οι οποίες θα του απέφεραν «μια μικρή περιουσία», και θα έλυναν πλήρως το οικονομικό του πρόβλημα.

Συμπερασματικά το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα περιγραφή και ανάλυση σειράς σημαντικών για την ελληνική οικονομία και κοινωνία εξελίξεων και γεγονότων, που σχετίζονται με την ίδρυση και τα πρώτα βήματα του Τ.E.E. Είναι καλά δομημένο, κατανοητό και πλούσιο σε εικονογραφικό υλικό και βιβλιογραφικές αναφορές. Βασίζεται στην σύνθεση στοιχείων από μία πληθώρα πηγών, όπως είναι το «Αρχείο Νίκου Κιτσίκη», που βρίσκεται στην βιβλιοθήκη του Τ.E.E. στο Ηράκλειο, πολυάριθμα έγγραφα του Τ.E.E., καθώς επίσης και διάφορα σχετικά βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά, νομοθετήματα κ.λπ. Για τους παραπάνω λόγους είναι πολύ ενδιαφέρον και χρήσιμο τόσο για τους μηχανικούς που ενδιαφέρονται για τις σημαντικές αυτές εξελίξεις και γεγονότα των αρχών του 20ού αιώνα, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα και να ερμηνεύσουν τις σημερινές συνθήκες στις οποίες ασκούν το επάγγελμά τους, όσο και για τους κοινωνικο-οικονομικούς ερευνητές που ερευνούν την κρίσιμη αυτή για την χώρα μας χρονική περίοδο.

spacer
spacer spacer spacer spacer 40-42
spacer
spacer
spacer
| ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ | ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΤΕΥΧΗ | ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ