αΩ spacer spacer spacer ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ spacer ΤΕΥΧΟΣ 25 spacer ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2004
Επιστροφή στην σελίδα των Περιεχομένων Επικοινωνία
spacer
spacer
spacer
spacer spacer

Το Εντελώς αναξιοπρεπές
στο θέατρο «Στοά»

της Ιωάννας Κονδύλη

Tην άνοιξη του 2004 ανέβηκε για έναν μήνα (16 Απριλίου – 16 Μαΐου) από την θεατρική εταιρεία «Στοά», που διευθύνει ο Θανάσης Παπαγεωργίου, το έργο του Βασίλη Κατσικονούρη Εντελώς αναξιοπρεπές (κωμωδία) ή... Η πίστις σώζοι (τραγωδία). Πρόκειται για ένα έργο που το 2001 βραβεύθηκε με έπαινο στον 2ο Διεθνή Διαγωνισμό του Κοινωφελούς Ιδρύματος Α.Σ. Ωνάσης για την συγγραφή πρωτότυπου θεατρικού έργου.

Η παράσταση ανέβηκε σε σκηνοθεσία Γιάννη Αναστασάκη, σκηνικά και κοστούμια Λέας Κούση, μουσική Νίκου Μενουδάκη και με βοηθό σκηνοθέτη την Μαρία Παπαστεφανάκη. Τους ρόλους ερμήνευσαν οι ηθοποιοί Ευδοκία Σουβατζή, Παύλος Ορκόπουλος, Εύα Καμινάρη, Αλέκος Κούρος, Θανάσης Παπαγεωργίου, Δημήτρης Θεοδώρου, Πολύκαρπος Πολυκάρπου, Ειρήνη Χέλιου, Ηλίας Κατέβας.

ο Βασίλης ΚατσικονούρηςΗ υπόθεση διαδραματίζεται σε μία ψυχιατρική κλινική που βρίσκεται στην μέση του δάσους. Τα πρόσωπα του έργου είναι εννέα: ο γιατρός, ο βοηθός του, μια ψυχίατρος, συνεργάτις έγκυρου επιστημονικού περιοδικού και προσκεκλημένη του γιατρού, και έξι ασθενείς που βρίσκονται εκεί για νοσηλεία. Ωστόσο, ο θεατής αποκομίζει την εντύπωση ότι οι διαταραγμένες προσωπικότητες είναι μάλλον επτά, εφ’ όσον ο γιατρός που εφαρμόζει μια εξουσιαστική, μεγαλομανή και υποκαταστατική του θείου μέθοδο θεραπείας, δικής του εμπνεύσεως, θυμίζει έντονα την διευθύντρια του ψυχιατρείου στους Φυσικούς του Φρίντριχ Ντύρενματ. Τους έγκλειστους ασθενείς του Κατσικονούρη ενώνει ένα ιδιαίτερα τραγικό γεγονός, καταλυτικό για την ζωή τους. Είναι οι επιζήσαντες ενός πολύνεκρου αεροπορικού δυστυχήματος στην Ατακάμα, μέρος γεωγραφικά αδιευκρίνιστο, όπου παρέμειναν για τρεις μήνες σ’ έναν βράχο «πάνω απ’ την άβυσσο». Για να επιβιώσουν, προέβησαν σε κανιβαλισμό σε βάρος δύο συνεπιβατών τους. Όταν εντοπίσθηκαν από τα σωστικά συνεργεία, ήσαν σε άθλια κατάσταση και είχαν επιθετικές τάσεις. Αργότερα, με συμπτώματα ολικής αμνησίας και βαριάς κατάθλιψης εγκατελείφθησαν σε κάποιο άσυλο καταδικασμένοι στην ανυπαρξία. Από εκεί τους περισυνέλεξε ο γιατρός με την πεποίθηση ότι η μέθοδός του θα τους επαναφέρει στην ζωή.

Η «μέθοδος» συνίσταται σε μια ιδιόμορφη πλύση εγκεφάλου στην οποία υποβάλλονται οι ασθενείς: δεν στοχεύει στην συμφιλίωση με την αιτία της διασάλευσης του νου, αλλά αποφεύγει τα επίμαχα ζητήματα επιλέγοντας να δώσει στον ασθενή μια ψευδή πραγματικότητα, με σκοπό να μπορέσει να συνεχίσει την ζωή του. Προσεγγίζει κατά κάποιο τρόπο το «σώζον ψέμα» του γιατρού Ρέλινγκ στην Αγριόπαπια του Ερρίκου Ίψεν.

Ωστόσο, ο γιατρός του Κατσικονούρη, σε ρόλο δημιουργού, αναλαμβάνει όχι απλώς να διαμορφώσει εκ νέου τους χαρακτήρες των ασθενών του, αλλά και να τους τελειοποιήσει, στόχο που σηματοδοτεί και την απόλυτη επιτυχία της «μεθόδου». Η τελειοποίηση έγκειται στην μερική επιλεκτική επαναφορά της συνείδησης και στην άμβλυνση της μνήμης τους κάθε φορά που υπάρχει κίνδυνος ενθύμισης ανεπιθύμητων γεγονότων. Ο γιατρός διαπλάθει θεατρικούς ρόλους στηριζόμενος στην προηγούμενη ζωή και την χαμένη προσωπικότητά τους: «συγγράφει» τον ρόλο του καθενός και τον καθοδηγεί στο να τον υποδυθεί όσο το δυνατόν καλύτερα. Θεωρεί ότι η θεατρική πράξη παρέχει την δυνατότητα επαναφοράς παλαιότερων ιδεών, συνηθειών, ενδιαφερόντων και συμπεριφορών. Γι’ αυτό το δικαίωμα του αυτοσχεδιασμού επιτρέπεται μόνο στο μέτρο του προσχεδιασμένου χαρακτήρα ρόλου. Ωστόσο, δεν σμιλεύει παρά τυποποιημένα προσωπεία, όπως η μανιακή συλλέκτρια, ο περιχαρακωμένος στρατιωτικός, ο επαναστάτης φοιτητής, η ρομαντική ποιήτρια, με ευτυχισμένη ή κατεστραμμένη, κατά περίπτωση, προσωπική ζωή. Βέβαια, άνθρωποι τόσο αυστηρά διαγεγραμμένοι αδυνατούν να επιβιώσουν χωρίς συνεχή καθοδήγηση, κατάσταση που αποτελεί άλλωστε και τον αρχικό στόχο του εξουσιαστή. Στην σχέση του με τον εξουσιαζόμενο καθίσταται εφιαλτικά πανίσχυρος, όταν επιτύχει να ελέγξει τις διανοητικές λειτουργίες του δεύτερου. Σε συλλογικό επίπεδο απώλεια της μνήμης ισοδυναμεί με αλλοίωση της ιστορικής αλήθειας. Πολίτες χωρίς ταυτότητα είναι λοβοτομημένοι, χωρίς κριτική προσέγγιση, εν δυνάμει έρμαια κάθε αυταρχικής εξουσίας.

Για το έργο του Εντελώς αναξιοπρεπές ο Βασίλης Κατσικονούρης δήλωσε προς το «ΑΩ»: «Το θέμα του έργου είναι απ’ τη μια μεριά η δυσκολία της μνήμης, του προσώπου, της δημιουργίας και απ’ την άλλη, αντίστοιχα, η ευκολία της λήθης, του προσωπείου και του προκατασκευασμένου. Σ’ αυτό το κενό μεταξύ εύκολου και δύσκολου είναι που παρεμβαίνει η κάθε είδους εξουσία και με επιδέξιους ακροβατισμούς ρίχνει τα σχοινιά της στον σύγχρονο άνθρωπο να προσδεθεί, με την θέληση του πια, στο άρμα της.

»Πιστεύω ότι η παράσταση της “Στοάς” ανέδειξε εύστοχα αυτόν ακριβώς τον προβληματισμό ως κεντρικό άξονα του έργου. Ευχαριστώ όλους τους συντελεστές, καθώς και το Ίδρυμα Ωνάση, για την αμέριστη βοήθεια και συμπαράσταση».

spacer
spacer spacer spacer spacer 34-35
spacer
spacer
spacer
| ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ | ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΤΕΥΧΗ | ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ