ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ
Τεύχος 17 / Οκτώβριος 2001
H ανάγκη να αποκατασταθεί ο ελληνικός τρόπος σκέψης
Διάλεξη του Victor-Davis Hanson

της Μαρίας Μαγγιώρου*

Ο διακεκριμένος ελληνιστής ευαισθητοποίησε το ελληνικό κοινό για την τραγική εξέλιξη που συνιστά η απώλεια του ελληνικού τρόπου θεώρησης της ζωής με το μαρασμό των Ελληνικών Σπουδών. Στους προσκεκλημένους του Ιδρύματος, στις 28 Μαΐου 2001 στο ξενοδοχείο Intercontinental, ο Αμερικανός καθηγητής εξήγησε τη σημασία του να "σκεφτόμαστε σαν Έλληνες".

Σ

υγγραφέας, μαζί με τον John Heath, του βιβλίου "Ποιος σκότωσε τον Όμηρο;" που κυκλοφόρησε πρόσφατα και στα ελληνικά (εκδόσεις Κάκτος) ο V.D. Hanson μίλησε για τον θάνατο του "Ομήρου". του ιδιαίτερου τρόπου, δηλαδή, με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες έβλεπαν τον κόσμο. Η καταστροφή της κλασικής παιδείας και, κατά συνέπεια η απώλεια της ελληνικής σοφίας, είπε, δεν οφείλεται απλώς στην ατολμία και υποκρισία των ακαδημαϊκών αλλά και στη σκόπιμη επιθυμία τους να νοθεύσουν, ακόμα και να καταστρέψουν τους Έλληνες: "με την υπεραντίδραση που βιώνουμε στην Αμερική εναντίον της Δύσης γενικά, και των Ελλήνων και των θαυμαστών τους ειδικότερα, απορρίπτεται ως απλοϊκός και βραδύνους όποιος μιλάει "μεγαλοπρεπώς" για τους Έλληνες".

Ο θάνατος των Ελληνικών Σπουδών δεν οφείλεται μόνο, κατά τη γνώμη του, στη σύγχυση της ανθρωπιστικής παιδείας με την επαγγελματική κατάρτιση, στις οικονομικές περικοπές και στις γραφειοκρατικές πιέσεις για μελέτες που δεν αφορούν και δεν διαβάζονται από κανένα. Η απροθυμία να μιλήσει κανείς για τους Έλληνες ως ενιαίο πολιτισμό με σκέψη συνολική και μεστή πηγάζει, κατά τον Hanson, από την κουλτούρα της εξειδίκευσης, αλλά και την κυριαρχία των κοινωνικών επιστημών στα προγράμματα σπουδών. Δηλαδή από την κυρίαρχη άποψη ότι "το να βρίσκουμε οτιδήποτε, έστω και κατ' ελάχιστο, όμοιο ανάμεσα σ' εμάς τους συγχρόνους και στους Έλληνες, είναι το ίδιο θεμιτό, όσο και το να βλέπουμε τον εαυτό μας στους πολιτισμούς της Πολυνησίας ή του τροπικού δάσους του Αμαζονίου". Η άποψη αυτή οδηγεί στην επιμονή ότι ο όρος "ελληνικός", ως συνολικός πολιτισμικός όρος, δεν έχει θέση στα πανεπιστήμια. Χάριν μιας κακώς εννοούμενης "πολυπολιτισμικότητας", πολλοί χρησιμοποιούν τον όρο μεσογειακός. Η ελληνική σοφία όμως, για τον Hanson, δεν είναι καν Μεσογειακή, αλλά αντι-Μεσογειακή.

Για την πλειονότητα των σύγχρονων πανεπιστημιακών, οι Έλληνες "δεν είναι πρακτικοί" και "δεν έχουν σχέση με την εποχή μας". Για άλλους όμως, όπως ο Hanson, "Οι Έλληνες μας έδωσαν τα εργαλεία να βελτιώσουμε τον υλικό κόσμο, αλλά και το κουράγιο και την ενόραση να παρακολουθούμε στενά και να κριτικάρουμε αυτόν τον συχνά τρομακτικό δυναμισμό. Εμείς ενστερνιστήκαμε τα πρώτα, αλλά αγνοήσαμε τα δεύτερα. Οι Κλασικές Σπουδές, η δεξαμενή και των δύο ελληνικών παραδόσεων, τάχθηκαν υπέρ της πρώτης και αγνόησαν τη δεύτερη, κι έτσι έγιναν υλιστικές και καριερίστικες, αλλά όχι πια ελληνικές".

* Δρος Πολιτικής Eπιστήμης

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ